By po angielsku, czyli jak używać tego przyimka

„By to przyimek i jedna z podstawowych części składowych zdań po angielsku. W zależności od użycia może on oznaczać zupełnie inne rzeczy, dlatego trudno się dziwić, że tak wielu uczniów ma z nim problem”. – mówi Ali Sullivan, nauczycielka w Novakid.

By po angielsku to jeden z najczęściej spotykanych przyimków. Pełni on kilka odrębnych funkcji, a w języku polskim odpowiada mu raz „przez”, raz narzędnik, a innym razem „do” lub „obok”. W tym artykule przygotowaliśmy obszerne wyjaśnienie, dzięki któremu wszystkiego się dowiesz.

Dlaczego przyimek by sprawia trudności?

Kłopot polega na tym, że jeden przyimek odpowiada kilku polskim konstrukcjom. Raz jego tłumaczenie to „przez”, innym razem narzędnik, czyli pytanie „kim?”, „czym?”, a jeszcze kiedy indziej „do” lub „obok”. Nie łączy on dwóch zdań (tak jak robi to spójnik), lecz wprowadza dodatkowe informacje w obrębie jednego.

Główne zastosowania by

Przyjrzyjmy się najważniejszym funkcjom tego przyimka po kolei.

Wskazanie wykonawcy czynności. W tym przypadku by wprowadza osobę lub rzecz, która coś zrobiła (wykorzystujemy to w stronie biernej).

• The book was written by a famous teacher. (Książka została napisana przez znanego nauczyciela.)
• According to the article, the song was created by two friends. (Według artykułu piosenkę stworzyło dwoje przyjaciół.)
• She is proud that the poem was written by her. (Ona jest dumna, że to ona napisała ten wiersz.)

Środek transportu. By łączy się z nazwą pojazdu, by powiedzieć, czym ktoś podróżuje.

• He is going to school by train. (On jedzie do szkoły pociągiem.)
• They are traveling by car, not by bus. (Oni podróżują samochodem, a nie autobusem.)
• You can get there by car in ten minutes. (Możesz tam dojechać samochodem w dziesięć minut.)

Nieprzekraczalny termin. By oznacza tu „do”, w sensie najpóźniej do danego momentu.

• Finish your homework by Friday, not later than that. (Skończ zadanie do piątku, nie później.)
• The report must be ready by the end of the day. (Raport musi być gotowy do końca dnia.)
• You need to be home by night. (Musisz być w domu przed nocą.)

W tym znaczeniu by odpowiada wyrażeniu not later than, czyli nie później niż.

Bliskość oraz położenie. By wskazuje, że coś znajduje się tuż obok czegoś innego.

• She is standing by the window. (Ona stoi przy oknie.)
• He sat by the window, holding a book. (Usiadł przy oknie, trzymając książkę.)
• The shop is a few metres away, and I live near it. (Sklep jest kilka metrów stąd, a ja mieszkam blisko niego.)

Sposób wykonania czegoś. By pokazuje, w jaki sposób coś robimy. Po przyimku w tym znaczeniu czasownik przyjmuje formę z końcówką -ing.

• You learn a language by using it every day. (Języka uczysz się, używając go codziennie.)
• She improved by practicing after every lesson. (Poprawiła się, ćwicząc po każdej lekcji.)
• He passed the test by studying hard. (Zdał test, ucząc się pilnie.)

Zerknij na przygotowany przez nas przykład, w którym połączyliśmy aż trzy różne funkcje przyimka by.

After school, she went home by bus and came back later by car. She sat by the window, holding a book written by her favourite author. (Po szkole pojechała do domu autobusem i wróciła później samochodem. Usiadła przy oknie, trzymając książkę napisaną przez jej ulubionego autora.)

Najczęstsze zwroty z by

By występuje w wielu utartych wyrażeniach, takich jak:

• by myself (sam, samodzielnie). I did it by myself. (Zrobiłem to sam.)
• by accident (przypadkiem, niechcący). I deleted the file by accident. (Skasowałem plik przez przypadek.)
• by chance (przypadkiem). We met by chance. (Spotkaliśmy się przypadkiem.)
• little by little (stopniowo). She is getting better little by little. (Powoli robi postępy.)
• by the way (à propos). By the way, did you call her? (À propos, zadzwoniłeś do niej?)
• by heart (na pamięć). I know this poem by heart. (Znam ten wiersz na pamięć.)

Ciekawostki o by

Przyimek by kryje też kilka mniej oczywistych zastosowań.

W matematyce by oznacza „dzielić”. Ten divided by two equals five. (Dziesięć podzielone przez dwa równa się pięć.) Stąd właśnie czasownik divide (dzielić).

By opisuje również wymiary. A room three by four metres to pokój o wymiarach trzy na cztery metry.

Pojawia się też w określeniach czasu. It’s half past five (jest wpół do szóstej), gdzie past znaczy „po”. Można też powiedzieć by day and by night, czyli w dzień i w nocy.

By, with, until czy near?

Są to cztery bardzo często mylone przyimki. Poniżej znajdziesz kluczowe różnice między nimi.

By kontra with. By wskazuje wykonawcę czynności, a with narzędzie. The letter was written by Anna (przez Annę, wykonawca), ale She wrote with a pen (długopisem, narzędzie).

By kontra until. Oba odpowiadają polskiemu „do”, lecz znaczą co innego. By Friday to najpóźniej do piątku, w odniesieniu do jednorazowej czynności. Until Friday to nieprzerwanie aż do piątku, w odniesieniu do trwania. Powiemy Finish it by Friday (skończ do piątku), ale Stay here until Friday (zostań tu aż do piątku).

By kontra near. Oba opisują bliskość, lecz by oznacza tuż obok, a near po prostu w pobliżu. By the window znaczy bezpośrednio przy oknie, a near the window w okolicy okna.

Tabela zastosowań by

Poniżej w tabelce zebraliśmy podsumowanie wszystkich najważniejszych informacji.

Najczęstsze błędy uczniów

Przy używaniu by łatwo o kilka pomyłek. Oto te, które powtarzają się najczęściej.

• Mylenie by z with. Mówimy written by an author (wykonawca), ale written with a pen (narzędzie).
• Mylenie by z until. Zdanie I’ll wait by Friday jest błędne. Poprawnie powiemy I’ll wait until Friday.
• Dodawanie a lub the przed środkiem transportu. Mówimy by car, a nie by a car, gdy mamy na myśli ogólny sposób podróżowania.
• Używanie by foot. Po angielsku mówimy on foot (pieszo), a nie by foot.
• Pomijanie formy z -ing, jeśli mówimy o sposobie wykonania czynności. Mówimy by using, a nie by use.

Ćwiczenia na koniec

Uzupełnij zdania właściwym przyimkiem, czyli by, with, until albo near.

1. This book was written ____ a famous teacher.
2. Please send the report ____ Monday.
3. She cut the paper ____ scissors.
4. We live ____ the park, just two streets away.
5. He came to school ____ train.

Odpowiedzi

by, by, with, near, by

A teraz drugie zadanie. Przetłumacz na angielski.

1. Spotkaliśmy się przypadkiem.
2. Zrobiłem to sam.
3. Skontaktuję się z tobą mailem.
4. Skończ zadanie do jutra.

Przykładowe odpowiedzi

We met by chance. I did it by myself. I’ll contact you by email. Finish the task by tomorrow.

By to przyimek, który spotkasz wszędzie. Następnym razem, gdy będziesz czytał tekst po angielsku, zwróć uwagę, jak wiele różnych funkcji potrafi pełnić. Możesz sam ułożyć kilka zdań, w których powiesz, czym dojeżdżasz do szkoły, do kiedy masz coś skończyć oraz kto napisał Twoją ulubioną książkę. Im częściej będziesz go używać, tym szybcie go opanujesz.

Naucz się angielskiego z Novakid

Przyimki, takie jak by, sprawiają uczniom więcej trudności niż niejedna rozbudowana zasada gramatyczna. W Novakid pomagamy dzieciom oraz nastolatkom oswoić je w naturalny sposób, w rozmowie oraz na przykładach z codziennego życia. Lekcje prowadzą doświadczeni native speakerzy, którzy potrafią wyjaśnić każdą zasadę tak, by dziecko szybko ją zrozumiało.

Chcesz, by Twoje dziecko mówiło po angielsku poprawnie oraz swobodnie? Wypróbuj nas podczas darmowej lekcji próbnej i przekonaj się, że nauka angielskiego może dawać mnóstwo frajdy!

Oceń ten post

23 czerwca, 2026