Mayday ne demek ve nasıl kullanılır?

Birleşik yazılmış haliyle Mayday yukarıda belirttiğimiz gibi hava ve deniz taşıtlarında acil durum yardım çağrısı yapmak için kullanılır. “Mayıs günü” anlamına geldiği için birçok insan bu ifadenin ayrı yazıldığı yanılgısına düşer, ancak May day çok daha farklı bir anlama geldiği için bu iki ifade arasındaki farkı anlamamız gerekiyor.

Dünya üzerinde 130’dan fazla ülkede kutlanan 1 Mayıs İşçi Bayramı ya da başka bir tabirle 1 Mayıs Emek ve Dayanışma Günü toplumların önem verdiği ve her yıl ses getiren bir özel gündür. Birçok insan tarafından Mayıs ayının en önemli günü olarak görülen bu gün basit bir şekilde May day, yani Mayıs günü olarak da anılır. Yardım çağrısı olan Mayday ile karıştırılmasına şaşmamamız gerekir, çünkü ikisi de aslında aynı kelimedir, yalnızca anlamları farklıdır. Yalnızca yardım çağrısı farklı bir bağlamda teknik terim olarak kullanılmaya başlamıştır.

Peki neden yardım çağrısı olarak Mayday seçildi? Kulağa pek de yardım çağrısı gibi geldiği söylenemez. Belki de Mayıs ayıyla acil durumda olmanın tarihsel bir hikayesi vardır diye düşünebilirsiniz, ancak durum çok daha rastlantısal!

May Day aynı zamanda 1 Mayıs’ta yazın gelişini kutlamak için gerçekleşen eski bir Avrupa festivalinin ismidir ve günümüzdeki elektronik müzik festivali Mayday de ismini buradan alır.

Her şey 1921’li yıllarda İngiltere’deki Croydon Havaalanı’nda çalışan radyo subayı Frederick Stanley Mockford’dan acil durum sinyali olarak kullanılabilecek bir kelime bulması istenmesiyle başladı. Havaalanının o sırada en çok uçuş yaptığı yer Fransa’daki bir havaalanıydı, bu nedenle aklına Fransızcada “bana yardım edin” anlamına gelen “venez m’aider” geldi. Ancak bu sinyalin herkes tarafından söylenebilmesi gerekiyordu, bu yüzden Fransızca değil İngilizce bir kelime seçmeliydi. Bunun üzerine Mockford yukarıdaki Fransızca ifadenin kısaltılması olan ve “bana yardım…” anlamına gelen “m’aider” kelimesinin okunuşunu İngilizcedeki May day ifadesine benzeterek Mayday teriminde sonuç kıldı. Yani her şey Mockford’ın o gün işte olması ve onun hayal gücüne dayanıyor!

Elbette Mayday günümüzde uluslararası geçerliliği olan ve farklı ülkelerce kullanılan bir yardım çağrısı. Böyle bir uluslararası yardım çağrısı statüsüne ulaşması bundan birkaç yıl sonra, 1927 yılında yapılan Washington Uluslararası Radyotelegraf Sözleşmesi’nde kabul edilmesiyle oldu. Bugün Mayday hangi milletten olursak olalım kullanabileceğimiz, yine farklı dilleri konuşan insanların anlayacağı önemli bir çağrı.

Mayday’in 911 ve 112 gibi acil durum kara hatlarından farklı olduğunu söylemiştik. Bu hatların karada yaşanan acil durumlar için kullanıldığı gibi Mayday de yalnızca acil durumlar için kullanılabilir ve acil olmayan bir durumda kullanılması sonucunda kişi para veya hapis cezası alabilir. Yalnızca acil durumlarda kullanılması gereken bir çağrı olmasının sebepleri arasında yanlış bir çağrıda bulunup korku yaratmak, yardım gücünü meşgul etmek ve muhtemel olarak gerçek bir acil duruma yardım ulaşmasına mani olmak olduğunu söyleyebiliriz.

Peki Mayday çağrısı telefondan yapılamayacağına göre nasıl yapılır? Bu taşıtın ne olduğuna göre değişiklik gösterir.

Eğer uçak gibi bir hava taşıtındaki acil durum söz konusuysa pilotun VHF telsizden çağrı yapması gerekir. Çoğunlukla 121.5 MHz frekansında yapılır. Eğer telsize ulaşılamıyorsa başka bir uçak acil durumdaki uçak yerine çağrı yapabilir ve buna “relay message”, yani aktarmalı haber denir. Bir gemide de VHF telsiz üzerinden arama yapılır, ancak bunun için frekans acil durum kanalı olan Kanal 16’ya ayarlanır.

Ancak bir Mayday çağrısı yapmak için basitçe Mayday demek yeterli değildir. Bu terim “Mayday, Mayday, Mayday” şeklinde üst üste üç kere tekrarlanmalıdır. Bu, başka bir kelime ile karıştırılmaması ve arka plandaki seslere rağmen anlaşılması için alınan bir önlemdir. Tekrarın ardından bulunduğunuz uçağın veya geminin adı, varsa çağrı kodu ve konum bilgisi verilir. Daha sonra acil duruma dair ayrıntı verilir ve bu durumda kaç kişinin bulunduğu söylenir. Arama boyunca Mayday’i gerektiği kadar tekrar edebilirsiniz. Daha iyi görebilmeniz için aşağıdaki örnek taslağa bakalım.

Mayday mayday mayday. Uçağın/geminin adı. Taşıtın konumu. Acil durumun sebebi. Taşıttaki kişi sayısı. Gereken yardım.

Genellikle taşıtın ismi ve konumu karşı tarafın duyduğundan emin olunması için Mayday gibi tekrarlanır. Aynı zamanda yardım yaklaşırken daha kolay bulunmak için fener gibi çeşitli ışık kaynaklarından yararlanılır.

Filmlerde ve belgesellerde sık sık duyduğumuz Mayday dışında farklı amaçlara hizmet eden başka yardım çağrıları da vardır. Bu yardım çağrılarını öğrenelim ve Mayday’den nasıl farklı oldukları hakkında bilgi edinerek terimleri doğru kullanalım.

Pan-pan

Yine uluslararası bir yardım çağrısı olan Pan-pan önemli ve öncelik tanınması gereken durumları ihbar etmek için kullanılır ancak Mayday’in aksine insanların canı risk altında değildir. Yine üç kere tekrar edilir.

Sécurité

Üç kere tekrarlanarak iletilen bu çağrı hava hakkında uyarmak, gemilerin yerlerini bildirmek gibi hava ile alakalı dikkate alınması gereken konuları ihbar etmek için kullanılır.

SOS

Belki de Mayday’den bile daha çok duyduğumuz başka bir acil yardım çağrısı SOS düşünülenin aksine hiçbir şeyin kısaltması değildir, Mors kodunda yardım çağrısı olarak kullanılır ve asıl kullanım alanı gemilerdir. Zamanla “s” sesi radyolardan yeterince iyi duyulamadığı için Mayday’e geçilmiştir.

Artık Mayday çağrısı ile ilgili her şeyi öğrendiğimize göre aşağıdaki soruları rahatlıkla cevaplayabiliriz. Öğrendiklerinizi test edin ve pekiştirin! Başarılar!

Farklı öğrenme yöntemlerine yatkın ve farklı dikkat süresi ve ilgi alanlarına sahip çocukların İngilizce öğrenme süreci de farklı olacaktır. Çocukların bu çeşitli ihtiyaçlarını karşılamak için Novakid burada! Şimdi kaydolun ve çocuğunuzun ona uygun olarak tasarlanmış ders planına ve deneyimli öğretmenlere erişimini sağlayın.

Kaynakça

Maritime and other mobile services | An Introduction to Satellite Communications