Zaimki zwrotne w języku angielskim – zastosowanie i przykłady

„Zaimek zwrotny mówi, że czynność wraca do tego, kto ją wykonuje. Po polsku wystarczy użyć »się«, ale po angielsku trzeba dopasować formę do osoby. Jest to źródłem wielu błędów”. – mówi Ali Sullivan, nauczycielka w Novakid.

Zaimki zwrotne (reflexive pronouns) w języku angielskim to specjalna kategoria zaimków, których używamy, gdy podmiot oraz dopełnienie zdania odnoszą się do tej samej osoby lub rzeczy. Innymi słowy, służą podkreśleniu, że podmiot wykonuje opisywaną czynność samodzielnie. Są to krótkie słówka, które w języku polskim, w zależności od kontekstu, tłumaczy się jako się, siebie, sobie lub samodzielnie (sam, sama, samo, sami, same).

W poniższym artykule zamieściliśmy wiele przykładów oraz wskazówek, dzięki którym zrozumienie tej części gramatyki nie powinno już sprawiać trudności.

Co to są zaimki zwrotne?

Zaimki zwrotne to kategoria zaimków, która pozwala wyrazić czynność wykonaną przez podmiot oraz skierowaną na niego samego. Służą podkreśleniu, że dana osoba wykonuje czynność samodzielnie, bez pomocy innych. Są niezastąpione, gdy chcemy zaznaczyć samodzielność działania lub jego wewnętrzny charakter. Dzięki nim możemy też wzmocnić wypowiedź, kładąc dodatkowy nacisk na zaangażowanie lub odpowiedzialność podmiotu za wykonaną akcję.

Jak powstają zaimki zwrotne?

Zaimki zwrotne w języku angielskim tworzymy przez dodanie końcówki „-self” (w liczbie pojedynczej) lub „-selves” (w liczbie mnogiej) do odpowiednich zaimków osobowych. Ich forma zależy bezpośrednio od podmiotu zdania, co oznacza, że każdy zaimek osobowy ma swój zwrotny odpowiednik. W języku angielskim każda osoba gramatyczna ma więc przypisany zaimek zwrotny, w przeciwieństwie do języka polskiego, gdzie w każdym przypadku wykorzystujemy słówko „się”.

Oto tabela prezentująca zaimki zwrotne dla różnych podmiotów wraz z ich angielskimi odpowiednikami.

Reguły tworzenia zaimków zwrotnych są proste i intuicyjne. W zależności od podmiotu dodajemy do zaimka osobowego właściwą końcówkę, tworząc formę zwrotną. Warto pamiętać, że zaimki zwrotne w liczbie mnogiej zawsze przyjmują końcówkę „-selves”.

W jakich sytuacjach stosuje się zaimki zwrotne?

Zaimki zwrotne znajdują zastosowanie w pięciu kluczowych sytuacjach, które pozwalają wyrazić samodzielność działania, podkreślić zaangażowanie podmiotu oraz wzmocnić wypowiedź. Oto najważniejsze z nich:

1. Kiedy podmiot wykonuje akcję na sobie samym.
   She cut herself while cooking. (Ona skaleczyła się, gotując.) Tutaj „herself” wskazuje, że skaleczenie dotyczyło bezpośrednio osoby wykonującej czynność.
2. Aby podkreślić, że osoba wykonała coś samodzielnie, bez pomocy.
   He repaired the bike himself. (On sam naprawił rower.) „Himself” podkreśla, że naprawy dokonał wyłącznie on, bez wsparcia innych.
3. Aby wzmocnić znaczenie zdania lub położyć nacisk na podmiot.
   The CEO himself welcomed us. (To prezes osobiście nas powitał.) Użycie „himself” wzmacnia fakt, że powitaniem zajęła się tak ważna osoba.
4. Kiedy podmiot oraz dopełnienie zdania to ta sama osoba lub rzecz.
   You should believe in yourself. (Powinieneś wierzyć w siebie.) „Yourself” akcentuje, że wiara powinna być skierowana na samą osobę.
5. W strukturach zwrotnych, gdzie akcja odnosi się bezpośrednio do podmiotu.
   They found themselves in a difficult situation. (Oni znaleźli się w trudnej sytuacji.) „Themselves” pokazuje, że osoby, o których mowa, nieoczekiwanie stają wobec pewnej sytuacji.

Dodatkowe przykłady zdań z zaimkami zwrotnymi:

• I made this cake myself. (Zrobiłem ten tort sam.)
• You should take care of yourself. (Powinieneś zadbać o siebie.)
• He fixed the car himself. (On sam naprawił samochód.)
• She taught herself to play the piano. (Ona sama nauczyła się grać na pianinie.)
• The cat cleaned itself. (Kot umył się sam.)
• We have to defend ourselves. (Musimy bronić się sami.)
• You guys need to prepare yourselves for the trip. (Musicie sami przygotować się na wycieczkę.)
• They organized the event themselves. (Oni sami zorganizowali wydarzenie.)

Zaimki zwrotne są fundamentalnym elementem języka angielskiego, umożliwiającym wyrażanie wielu znaczeń oraz emocji, od samodzielności po wzmocnienie wypowiedzi. Ich właściwe użycie jest kluczowe dla precyzyjnej oraz skutecznej komunikacji.

Zaimki zwrotne a zaimki osobowe w roli dopełnienia

Zaimka zwrotnego (myself, himself) używamy tylko wtedy, gdy podmiot oraz dopełnienie to ta sama osoba. W pozostałych przypadkach stosujemy zwykły zaimek osobowy w roli dopełnienia (me, him, her).

Porównaj:

• She looked at herself in the mirror. (Spojrzała na siebie, czyli na tę samą osobę.)
• She looked at her in the mirror. (Spojrzała na nią, czyli na kogoś innego.)

Podobnie powiemy: He introduced himself (przedstawił się sam), ale: He introduced me (przedstawił mnie). 

Tabela zaimków zwrotnych

Poniżej znajdziesz w tabelce wszystkie zaimki zwrotne wraz z ich zastosowaniem.

Co to są zaimki emfatyczne i czym różnią się od zwrotnych?

Zaimki emfatyczne (intensive pronouns), podobnie jak zwrotne, tworzymy przez dodanie końcówki „-self” lub „-selves” do zaimków osobowych. Ich głównym zadaniem jest jednak podkreślenie oraz wzmocnienie znaczenia podmiotu lub dopełnienia w zdaniu.

Poniżej porównanie, które pomoże Ci zrozumieć różnicę.

Zaimki emfatyczne mogą pojawić się bezpośrednio po podmiocie, do którego się odnoszą, albo na końcu zdania, dla dodatkowego nacisku. Używamy ich, by podkreślić, że dokładnie ten podmiot, a nie ktoś inny, wykonał akcję lub jest za coś odpowiedzialny.

Najczęstsze błędy uczniów

Podczas nauki zwrotnych zaimków, często popełnia się błędy, takie jak:

• Mylenie myself z me. Powiemy: He helped me, a nie: He helped myself, bo to dwie różne osoby. 
• Niepotrzebne użycie zaimka zwrotnego. Czasami po prostu nie musimy go używać. 
• Mylenie liczby pojedynczej z mnogą. Dla jednej osoby używamy yourself, a dla kilku yourselves.
• Stosowanie zaimka zwrotnego po niektórych czasownikach. Po czasownikach takich jak wash, dress czy shave zwykle nie dodajemy zaimka. Mówimy: I wash every morning, a nie: I wash myself every morning, chyba że chcemy wyraźnie podkreślić samodzielność.
• Tworzenie błędnych form. Nie istnieją formy hisself ani theirselves. Poprawnie powiemy himself oraz themselves.

Ćwiczenia i praca domowa

Uzupełnij zdania właściwym zaimkiem zwrotnym.

1. I taught ____ to swim.
2. She introduced ____ to the class.
3. They enjoyed ____ at the party.
4. He hurt ____ while playing football.
5. We organized the event ____.

Odpowiedzi

myself, herself, themselves, himself, ourselves

Przejdźmy do pracy domowej. Ułóż trzy własne zdania o czynnościach, które robisz samodzielnie, używając zaimków zwrotnych, na przykład I made breakfast myself. To prosty sposób, by oswoić tę konstrukcję.

Jeśli chcesz rozwijać znajomość gramatyki, zajrzyj również do naszych tekstów o zdaniach względnych (relative clauses) oraz o stopniowaniu przymiotników, które pomogą Ci budować bardziej rozbudowane wypowiedzi.

Dołącz do Novakid

Chcesz, aby Twoje dziecko opanowało angielską gramatykę oraz mówiło płynnie i poprawnie? Dołącz do grona kursantów Novakid. Uczymy dzieci poprzez zabawę, rozmowy oraz gry interaktywne, dzięki czemu nawet wymagające zagadnienia, takie jak zaimki zwrotne, łatwo opanować. Stawiamy na przyjazną atmosferę oraz wysoką jakość nauczania. Zajęcia prowadzą doświadczeni nauczyciele native speakerzy z przygotowaniem pedagogicznym. Pierwsza lekcja jest za darmo.

5/5

7 lipca, 2026