Pytanie retoryczne – wszystko, co musisz wiedzieć 

Pytanie retoryczne (ang. rhetorical question) to zwrot w postaci pytania, na które nie oczekujemy odpowiedzi, bo jest ona zawarta w samym pytaniu albo wynika z kontekstu. Funkcją pytania retorycznego jest podkreślenie emocji, skłonienie rozmówcy do refleksji lub nadane zdaniu większej ekspresji.

Według encyklopedii PWN definicja pytania retorycznego to:

pytanie retoryczne, zwrot krasomówczy, rodzaj pytania, na które nie oczekuje się odpowiedzi, zdanie mające sens twierdzący, ujęte jednak w formę pytajną w celu nadania wypowiedzi wyrazistego zabarwienia emocjonalnego. np. „Czemuż zadumany stoję i wiosną się nie weselę?” (A. Mickiewicz Te rozkwitłe świeżo drzewa).

Przykłady pytań retorycznych w angielskim:

• Isn’t it a beautiful day? – „Czyż nie jest piękny dzień?” (Oczywiście, że jest!)
• Who doesn’t love ice cream? – „Kto nie lubi lodów?” (Każdy je lubi!)
• Do I look like I care? – „Czy wyglądam, jakby mnie to obchodziło?” (Oczywiście, że nie!)

Takie pytania są bardzo często używane przez native speakerów i znajomość ich znaczenia pomaga lepiej rozumieć naturalną angielską mowę.

Wyróżniamy następujące funkcje pytania retorycznego:

Pytania z oczywistą odpowiedzią

Służą podkreśleniu oczywistego faktu – nie oczekujemy na nie odpowiedzi, bo każdy ją zna.

• Is water wet? – „Czy woda jest mokra?”
• Can birds fly? – „Czy ptaki potrafią latać?”
• Isn’t it cold today? – „Czyż nie jest dzisiaj zimno?”

Pytania wyrażające zdziwienie lub oburzenie

Często używane w emocjonalnych wypowiedziach, np. w gniewie lub frustracji.

• How many times do I have to tell you? – „Ile razy mam ci to powtarzać?”
• Do you think I’m made of money? – „Myślisz, że jestem zrobiony z pieniędzy?”
• Are you serious? – „Naprawdę?”

Pytania skłaniające do refleksji

Mają zachęcić rozmówcę do zastanowienia się nad czymś.

• What would life be like without music? – „Jak wyglądałoby życie bez muzyki?”
• If not now, then when? – „Jeśli nie teraz, to kiedy?”
• What is the meaning of life? – „Jaki jest sens życia?”

Pytania retoryczne w literaturze i muzyce

Pytania retoryczne to nie tylko element mowy potocznej, ale także potężne narzędzie literackie i artystyczne. Autorzy na całym świecie, zarówno w języku polskim, jak i angielskim, sięgają po nie, by nadać swoim dziełom głębię emocjonalną i skłonić czytelnika do refleksji.

W literaturze polskiej mamy wiele przykładów użycia pytań retorycznych. W Quo Vadis Henryka Sienkiewicza czytamy słynne pytanie: „Quo vadis, Domine?” (Dokąd idziesz, Panie?), które mimo że wygląda jak prośba o odpowiedź, w rzeczywistości pełni funkcję refleksyjną. W Mistrzu i Małgorzacie Michaiła Bułhakowa pojawia się zdanie: „Któż to ci powiedział, że nie ma już na świecie prawdziwej, wiernej i wiecznej miłości?”, które nie oczekuje odpowiedzi, lecz skłania czytelnika do zastanowienia się nad istotą miłości.

Poezja również często sięga po ten środek stylistyczny. W utworze Niepewność Adama Mickiewicza, który stał się inspiracją dla piosenki Marka Grechuty, pojawia się pytanie: „Czy to jest przyjaźń? Czy to jest kochanie?” – jest to przykład zastosowania pytania retorycznego do wyrażenia niepewności i głębokich emocji.

Podobne zabiegi można znaleźć w literaturze i muzyce anglojęzycznej. W piosence Blowin’ in the Wind Boba Dylana pojawia się wielokrotnie powtarzane pytanie retoryczne: „How many roads must a man walk down before you call him a man?” (Ile dróg musi przejść człowiek, zanim nazwiesz go człowiekiem?), które nie ma jednej konkretnej odpowiedzi, ale zmusza do myślenia. W sztuce Hamlet Szekspira znajduje się jedno z najsłynniejszych pytań retorycznych wszech czasów: „To be, or not to be?” (Być albo nie być?), które jest bardziej filozoficzną rozterką niż faktycznym pytaniem.

Jak uczyć się pytań retorycznych?

Wyobraź sobie, że siedzisz razem z rodzicami na kanapie i oglądacie bajkę po angielsku. Nagle jeden z bohaterów mówi: „What could possibly go wrong?” i dosłownie sekundę później wpada w tarapaty. To właśnie przykład pytania retorycznego. Możesz starać się wyłapać jak najwięcej podobnych przykładów ze wszystkich swoich ulubionych filmów i seriali. Innym razem, podczas spaceru w upalny dzień, możesz zapytać: „Isn’t it just the perfect weather for ice cream?”. Wplataj pytania retoryczne w codzienne rozmowy, bo w ten sposób najwięcej i najszybciej się nauczysz. 

Książki i komiksy też mogą być świetnym narzędziem. Podczas lektury możesz wskazywać na fragmenty, w których bohaterowie używają pytań retorycznych i zastanawiać się: „Czy to była prawdziwa prośba o odpowiedź, czy raczej sposób na podkreślenie emocji?” A jeśli lubisz wymyślać własne historie, to stwórz swój dialog między postaciami, w którym pojawi się przynajmniej jedno pytanie retoryczne. Może bohater w dramatycznym momencie zapyta: „Do you really think this is a good idea?” albo „What else can I do?” .

W Novakid uczymy angielskiego przez interaktywną zabawę i angażujące rozmowy. Pokazujemy dzieciom, że nauka języka to nie tylko reguły gramatyczne, ale też sposób wyrażania myśli, emocji i opinii. Dzięki naszym lekcjom online uczniowie: 

• Zyskują pewność siebie w mówieniu po angielsku – osłuchują się z naturalnym językiem i uczą się formułować poprawne zdania.
• Poznają żywy, używany na co dzień angielski – w tym także pytania retoryczne, które pojawiają się w filmach, książkach i piosenkach.
• Uczą się w przyjaznym, dostosowanym do wieku tempie – z lektorami, którzy doskonale wiedzą, jak zachęcić do mówienia i myślenia po angielsku.

Język to coś więcej niż słowa – to sposób na odkrywanie świata i lepsze rozumienie innych. Dołącz do Novakid i rozwijaj się w środowisku, które inspiruje do nauki!

Zapraszamy też na próbną w pełni darmową lekcję angielskiego. 

Zadanie 1: Wybierz pytanie retoryczne

Poniżej masz dwa pytania w każdej parze. Wybierz to, które jest pytaniem retorycznym.