Czym jest biegłość językowa i jak określić znajomość języka angielskiego?

Poziom znajomości angielskiego mówi przede wszystkim o tym, jak uczeń radzi sobie z językiem w różnych sytuacjach. Nie wystarczy więc sprawdzić, czy zna Present Simple albo potrafi odmieniać czasowniki.

Uczeń może bardzo dobrze wykonywać ćwiczenia gramatyczne, a potrzebować więcej czasu na opanowanie mówienia. Ktoś inny może z kolei sprawnie mówić, ale mieć trudność z napisaniem dłuższego tekstu. Dlatego poszczególne umiejętności ocenia się osobno.

Rada Europy w oficjalnej siatce samooceny CEFR opisuje między innymi słuchanie, czytanie, udział w rozmowie, samodzielne wypowiedzi ustne i pisanie. Poziom można zatem określić na podstawie konkretnych umiejętności, a nie ogólnego wrażenia, że ktoś „zna angielski dobrze” albo „zna go słabo”.

CEFR to skrót od Common European Framework of Reference for Languages, czyli Europejskiego Systemu Opisu Kształcenia Językowego. Jest to międzynarodowy system używany do opisywania znajomości języków obcych.

Skala wyróżnia sześć głównych poziomów:

• A1 – początkujący,
• A2 – podstawowy,
• B1 – średnio zaawansowany,
• B2 – wyższy średnio zaawansowany,
• C1 – zaawansowany,
• C2 – biegły.

Taki podział ułatwia porównanie poziomu uczniów korzystających z różnych podręczników, szkół czy kursów. CEFR nie mówi wyłącznie, jakie zagadnienia gramatyczne uczeń powinien znać. Posługuje się przede wszystkim opisami tego, co dana osoba potrafi zrobić w języku.

Na poziomach A1 i A2 uczeń zdobywa umiejętności potrzebne do porozumiewania się w najbardziej typowych codziennych sytuacjach.

Poziom A1

A1 to pierwszy poziom w skali CEFR. Uczeń zna podstawowe słowa i zwroty dotyczące siebie, rodziny, szkoły, jedzenia, domu czy zainteresowań.

Potrafi na przykład:

• przedstawić się,
• powiedzieć, ile ma lat,
• powiedzieć, gdzie mieszka,
• opowiedzieć krótko o rodzinie,
• zapytać o imię lub wiek,
• powiedzieć, co lubi,
• zrozumieć podstawowe pytania wypowiedziane powoli i wyraźnie.

Może więc odpowiedzieć:

• My name is Alex and I’m nine years old. (Mam na imię Alex i mam dziewięć lat).
• I live in Warsaw with my parents. (Mieszkam w Warszawie z rodzicami).
• I like football and computer games. (Lubię piłkę nożną i gry komputerowe).

Oficjalny opis CEFR wskazuje, że osoba na poziomie A1 rozpoznaje znane słowa oraz bardzo podstawowe zwroty dotyczące jej samej, rodziny i najbliższego otoczenia, jeśli rozmówca mówi wolno i wyraźnie.

Poziom A2

Na A2 uczeń potrafi powiedzieć więcej o codziennych sprawach. Może opisać swój dzień, zrobić zakupy, zamówić jedzenie, porozmawiać o szkole albo opowiedzieć, co robił w weekend. Jego wypowiedzi nadal nie są bardzo rozbudowane, ale nie ogranicza się już do pojedynczych zdań.

Może powiedzieć:

• Last weekend I visited my grandparents and we watched a film together. (W zeszły weekend odwiedziłem albo odwiedziłam dziadków i obejrzeliśmy razem film).
• I usually go to school by bus, but today my dad drove me. (Zwykle jeżdżę do szkoły autobusem, ale dzisiaj zawiózł mnie tata).

A1 i A2 określa się jako poziomy podstawowe. Uczeń nie rozumie jeszcze wszystkiego, ale potrafi przekazać najważniejsze informacje w dobrze znanych sytuacjach.

Na poziomach B1 i B2 uczeń nie korzysta już z angielskiego wyłącznie w najbardziej przewidywalnych sytuacjach. Potrafi dłużej opowiadać, wyjaśniać swoje zdanie i reagować na to, co mówi druga osoba.

Poziom B1

Na B1 uczeń potrafi samodzielnie poradzić sobie w wielu codziennych sytuacjach. Rozumie główny sens wyraźnie prowadzonej rozmowy na znany temat, umie opowiedzieć o doświadczeniach i planach oraz krótko uzasadnić swoją opinię.

Może na przykład powiedzieć:

• I didn’t enjoy the film because the story was too predictable. (Film mi się nie podobał, ponieważ historia była zbyt przewidywalna).
• I’d like to visit Scotland because I’m interested in its history. (Chciałbym albo chciałabym odwiedzić Szkocję, ponieważ interesuję się jej historią).

Na tym poziomie uczeń może nadal popełniać błędy i czasem szukać odpowiedniego słowa. Potrafi jednak podtrzymać rozmowę i przekazać to, co chce powiedzieć.

Poziom B2

B2 często nazywa się upper intermediate, czyli wyższym średnio zaawansowanym. Uczeń rozumie bardziej rozbudowane teksty i rozmowy, przedstawia argumenty oraz potrafi szczegółowo wyjaśnić własne stanowisko.

Może powiedzieć:

• Although I understand why some students prefer studying at home, I find it easier to concentrate at school. (Chociaż rozumiem, dlaczego niektórzy uczniowie wolą uczyć się w domu, mnie łatwiej skoncentrować się w szkole).
• If I had more free time, I would probably learn another language. (Gdybym miał albo miała więcej wolnego czasu, prawdopodobnie uczyłbym albo uczyłabym się kolejnego języka).

Na B2 uczeń dysponuje większym zasobem słownictwa i struktur gramatycznych niż na B1, dlatego może dokładniej wyrazić swoje myśli. Rozumie także większość treści przekazywanych w standardowej odmianie języka, jeśli temat nie jest wyjątkowo specjalistyczny.

Poziomy C1 i C2 oznaczają bardzo wysoką znajomość języka. Uczeń nie musi już ograniczać się do tematów, które dobrze zna, a sposób wypowiadania może znacznie lepiej dopasować do sytuacji.

Poziom C1

Osoba na C1 rozumie długie i wymagające teksty, dostrzega znaczenia, które nie zostały napisane lub wypowiedziane wprost, i potrafi swobodnie wypowiadać się na złożone tematy. Oficjalna siatka CEFR wskazuje również, że osoba na tym poziomie rozumie dłuższe wypowiedzi nawet wtedy, gdy ich struktura nie jest wyraźnie zaznaczona.

Uczeń może dyskutować, argumentować, pisać bardziej rozbudowane teksty i posługiwać się słownictwem odpowiednim do sytuacji.

Na tym poziomie znacznie łatwiej także wychwycić ironię, niedopowiedzenia, bardziej subtelne różnice znaczeniowe czy styl wypowiedzi.

Poziom C2

C2 jest najwyższym poziomem w głównej skali CEFR. Osoba na tym poziomie rozumie niemal wszystko, co słyszy i czyta, a własne wypowiedzi tworzy bardzo precyzyjnie.

Nie oznacza to jednak, że nigdy nie popełnia błędów albo zna każde słowo występujące w języku angielskim. Nawet native speaker może spotkać specjalistyczny termin, którego wcześniej nie znał.

C2 oznacza natomiast bardzo dużą swobodę. Uczeń potrafi dobierać słownictwo i styl do sytuacji, rozumie skomplikowane wypowiedzi oraz przekazuje nawet niewielkie różnice znaczeniowe.

Taki podział jest oczywiście skrótem. CEFR zawiera znacznie więcej szczegółowych opisów dotyczących konkretnych umiejętności. 

Poziomu językowego nie powinno się określać na podstawie jednej umiejętności. Możesz bardzo dobrze rozumieć filmy po angielsku, ale potrzebować więcej czasu na napisanie dłuższego tekstu. Możesz też dobrze znać gramatykę, ale mieć trudność ze spontaniczną rozmową.

Dlatego pod uwagę bierze się między innymi:

• mówienie – czy potrafisz samodzielnie budować wypowiedzi i prowadzić rozmowę,
• słuchanie – ile rozumiesz z rozmów, nagrań i filmów,
• czytanie – z jakimi tekstami potrafisz poradzić sobie bez ciągłego korzystania ze słownika,
• pisanie – czy umiesz tworzyć wiadomości, opisy, historie i bardziej rozbudowane teksty,
• słownictwo – jak wiele słów i zwrotów rozumiesz oraz potrafisz samodzielnie wykorzystać,
• gramatykę – czy potrafisz stosować konstrukcje potrzebne do przekazywania różnych treści.

CEFR również rozdziela kompetencje na konkretne działania językowe. Dzięki temu uczeń może zauważyć, że np. jego czytanie odpowiada już B2, ale mówienie nadal znajduje się bliżej B1.

Jeśli dokładnie wiesz, co już potrafisz, łatwiej dobrać dalszą ścieżkę edukacyjną. Znajomość poziomu pomaga również wybrać kurs języka angielskiego. Zamiast rozpoczynać naukę od początku, uczeń może kontynuować od miejsca odpowiadającego jego obecnym umiejętnościom.

Najlepiej wykonać test poziomujący. Dobrze, jeśli sprawdza więcej niż gramatykę i słownictwo. Sam zestaw pytań wielokrotnego wyboru nie pokaże, jak uczeń radzi sobie podczas rozmowy albo pisania.

Pełniejszą ocenę można uzyskać, łącząc:

• test poziomujący,
• rozmowę z nauczycielem,
• krótką wypowiedź pisemną,
• zadanie ze słuchania,
• czytanie ze zrozumieniem,
• obserwację tego, jak uczeń radzi sobie podczas zwykłej rozmowy.

Nauczyciel może również wskazać, które umiejętności są już mocną stroną ucznia, a które wymagają dalszej pracy.

Uczeń może doskonale wiedzieć, jak zbudować drugi okres warunkowy, a podczas rozmowy potrzebować kilkunastu sekund na ułożenie jednego zdania. Sama znajomość gramatyki nie jest równoznaczna z płynnością językową. Podobnie jest ze słownictwem, dlatego nauka powinna rozwijać różne umiejętności.

Przeczytaj poniższe zdania i zaznacz te, które dobrze opisują Twoje obecne umiejętności.

• Potrafię przedstawić się i powiedzieć kilka zdań o sobie.
• Potrafię opowiedzieć, co robiłem albo robiłam wczoraj.
• Rozumiem główny sens rozmowy dotyczącej szkoły, rodziny lub zainteresowań.
• Potrafię przez kilka minut opowiadać o dobrze znanym temacie.
• Potrafię wyjaśnić swoją opinię i podać powód.
• Rozumiem większość filmu po angielsku bez ciągłego sprawdzania słów.
• Potrafię napisać dłuższy tekst i jasno przedstawić w nim swoje stanowisko.
• Rozumiem także wypowiedzi zawierające idiomy, aluzje i mniej oczywiste znaczenia.

Pierwsze dwa lub trzy punkty mogą wskazywać na umiejętności typowe dla A1–A2. Jeśli bez większych trudności radzisz sobie również z kolejnymi, możesz znajdować się bliżej B1 lub B2. Ostatnie stwierdzenia odpowiadają już umiejętnościom charakterystycznym dla poziomów zaawansowanych.

Program Novakid jest zgodny ze skalą CEFR, dzięki czemu poziom zajęć można dobrać do wieku i obecnych umiejętności dziecka. Uczniowie rozwijają słownictwo i gramatykę, ale przede wszystkim korzystają z angielskiego podczas rozmowy z nauczycielem.

Nauczyciel może sprawdzić, jak dziecko odpowiada na pytania, rozumie polecenia, buduje zdania i korzysta ze słownictwa, które już zna. Na tej podstawie łatwiej dobrać kolejne zagadnienia oraz stopień trudności zajęć.

Zapisz swoje dziecko na lekcję próbną do naszej interaktywnej szkoły. Jesteśmy przekonani, że z nami szybko osiągnie zadowalające efekty i przede wszystkim, że naprawdę polubi naukę!