Brytyjski i amerykański – czym różnią się dwie najpopularniejsze odmiany angielskiego?

Najprościej mówiąc, British English to odmiana języka angielskiego używana w Wielkiej Brytanii, natomiast American English – w Stanach Zjednoczonych. Obie wersje pełnią funkcję języka urzędowego w swoich krajach i są standardem w edukacji, mediach oraz dokumentach oficjalnych.

Warto jednak od razu zaznaczyć jedno: ani brytyjski, ani amerykański angielski nie są jednolite.

Zarówno w Wielkiej Brytanii, jak i w USA istnieje wiele regionalnych akcentów i wariantów językowych. Londyńczyk nie mówi dokładnie tak samo jak mieszkaniec Manchesteru, podobnie jak osoba z Nowego Jorku brzmi inaczej niż ktoś z Teksasu czy Kalifornii. Mimo to w nauce angielskiego wyróżnia się standardowe odmiany, które dominują w podręcznikach i materiałach edukacyjnych:

• w odmianie brytyjskiej jest to często Received Pronunciation,
• w odmianie amerykańskiej – tzw. General American.

Aby zrozumieć, czym różni się angielski brytyjski od amerykańskiego, musimy cofnąć się na chwilę w czasie.

Język angielski zaczął się kształtować już w XVII wieku, kiedy Brytyjczycy rozpoczęli kolonizację Ameryki Północnej. Osadnicy przywieźli ze sobą język, który był wówczas używany w Anglii. Z upływem lat zaczęły się jednak pojawiać istotne różnice.

Po pierwsze, geograficzne oddzielenie sprawiło, że język rozwijał się niezależnie po obu stronach oceanu.

Po drugie, na angielski w Ameryce ogromny wpływ miały inne języki – m.in. hiszpański, języki rdzennych mieszkańców, a także języki imigrantów z Europy.

Po trzecie, w samej Wielkiej Brytanii język również ewoluował, zachowując więcej tradycyjnych form.

Jednym z najbardziej charakterystycznych elementów, które pokazują, że amerykański angielski różni się od brytyjskiego, są różnice leksykalne. Chodzi o sytuacje, w których to samo znaczenie wyrażane jest innym słowem, w zależności od tego, czy mówimy w odmianie brytyjskiej, czy amerykańskiej.

Najczęstsze przykłady różnic w słownictwie

Dla osoby uczącej się angielskiego ważne jest, aby pamiętać, że oba warianty są poprawne.

Słownictwo z życia codziennego – szkoła, dom, miasto

Różnice w słownictwie bardzo często pojawiają się w zwykłych, codziennych sytuacjach. Spójrzmy na kilka przykładów, które uczniowie spotykają najczęściej:

• frytki – chips (UK) – fries (USA)
• trampki – trainers (UK) – sneakers (USA)
• apteka – chemist’s (UK) – drugstore (USA)
• piłka nożna – football (UK) – soccer (USA)

Warto zapamiętać:

• Obie wersje są poprawne, ale lepiej nie mieszać ich w jednym zdaniu.
• W filmach, serialach i mediach częściej spotkasz angielski amerykański, natomiast w szkołach w Europie nadal dominuje angielski brytyjski.

W XIX wieku w Stanach Zjednoczonych dążono do uproszczenia zapisu – tak, aby był bardziej logiczny i fonetyczny. W Wielkiej Brytanii natomiast zachowano wiele tradycyjnych form, często pod wpływem języka francuskiego oraz starszych zasad ortograficznych.

Końcówki -re i -er

Jedna z najbardziej charakterystycznych różnic dotyczy wyrazów, które w brytyjskim angielskim kończą się na -re, a w odmianie amerykańskiej na -er.

Wymowa pozostaje taka sama, zmienia się tylko pisownia na końcu wyrazu.

Końcówki -our i -or

Kolejna bardzo częsta różnica w pisowni dotyczy słów zakończonych w odmianie brytyjskiej na -our. W amerykańskim angielskim zapis jest krótszy – -or.

Tu znów:

• wymowa się nie zmienia,
• różnica jest wyłącznie graficzna.

-ogue vs -og

Różnice w pisowni dotyczą także niektórych rzeczowników zakończonych na -ogue w wersji brytyjskiej.

Czasowniki: -ise / -ize oraz -se / -ze

Dla wielu osób wymowa to najbardziej zauważalna różnica między obiema odmianami. Nawet jeśli ktoś nie zna zasad gramatycznych, bez trudu rozpozna, czy mówi Brytyjczyk, czy Amerykanin.

Akcent brytyjski a akcent amerykański

W obu krajach występuje wiele regionalnych akcentów, ale w nauce języka wyróżnia się formy standardowe:

• Received Pronunciation – kojarzona z BBC i edukacją w Wielkiej Brytanii,
• General American – najczęściej spotykana w filmach i serialach z USA.

Głoska „r” – jedna z największych różnic

Jedną z najbardziej charakterystycznych cech, która odróżnia wymowę brytyjską od amerykańskiej, jest sposób wymawiania głoski r.

• w brytyjskim angielskim „r” na końcu wyrazu lub przed spółgłoską nie jest wymawiane,
• w amerykańskim angielskim „r” jest wyraźnie słyszalne.

Akcent i miejsce nacisku w wyrazie

Kolejną różnicą jest akcent na daną sylabę w wyrazie.

Flapping – typowo amerykańska cecha wymowy

W odmianie amerykańskiej występuje zjawisko zwane flappingiem. Polega ono na tym, że:

• głoski t i d między samogłoskami brzmią podobnie do polskiego „d”.

Przykłady:

• butter → /ˈbʌɾər/ („budder”)
• better → /ˈbeɾər/

W brytyjskim angielskim te słowa wymawia się wyraźniej:

• butter → /ˈbʌtə/
• better → /ˈbetə/

Wymowa a nauka angielskiego

Dla ucznia najważniejsze jest zrozumienie, że:

• nie musi brzmieć „idealnie brytyjsko” albo „idealnie amerykańsko”,
• ważniejsze jest spójność wymowy niż perfekcyjny akcent.

W nauki angielskiego warto:

• słuchać materiałów z jednej odmiany,
• powtarzać całe zwroty (np. I’m going to…),
• osłuchiwać się z naturalnym tempem mówienia.

Zarówno angielski brytyjski, jak i angielski amerykański opierają się na tych samych zasadach. Jednak w praktyce pojawiają się różnice w tym, jak często i w jakich sytuacjach używa się konkretnych konstrukcji.

Jedną z najważniejszych różnic między odmianą brytyjską a amerykańską jest użycie czasu Present Perfect.

Jak jest w brytyjskim angielskim?

W brytyjskim angielskim czasu Present Perfect używa się bardzo konsekwentnie, szczególnie wtedy, gdy:

• czynność wydarzyła się w przeszłości,
• ale ma znaczenie dla teraźniejszości,
• albo nie podajemy dokładnego momentu w czasie.

Przykłady:

• I’ve just finished my homework.
• I’ve never been to London.
• I’ve already eaten.

Jak jest w amerykańskim angielskim?

W odmianie amerykańskiej w tych samych sytuacjach bardzo często pojawia się Past Simple.
Dla Amerykanów ważniejszy jest fakt, że coś się wydarzyło, a nie formalne rozróżnienie czasu.

Porównanie:

Kolejna różnica dotyczy czasu przeszłego oraz form czasowników nieregularnych.

W odmianie brytyjskiej częściej spotyka się formy zakończone na -t, natomiast w odmianie amerykańskiej dominuje końcówka -ed.

Konstrukcja have got jest bardzo charakterystyczna dla brytyjskiej odmiany języka.

Przykłady:

• I’ve got a new bike.
• She’s got two sisters.

W amerykańskim angielskim znacznie częściej usłyszysz po prostu:

• I have a new bike.
• She has two sisters.

W brytyjskim angielskim rzeczowniki zbiorowe (np. team, family, government) mogą występować:

• w liczbie pojedynczej lub
• w liczbie mnogiej – w zależności od tego, czy mówimy o grupie jako całości, czy o jej członkach.

Przykład:

• The team are playing very well today.

W amerykańskim angielskim takie rzeczowniki prawie zawsze traktuje się jak liczbę pojedynczą:

• The team is playing very well today.

Różnice dotyczą także przyimków, czyli krótkich słów, które często sprawiają uczniom najwięcej problemów.

At the weekend vs on the weekend

To jeden z najbardziej znanych przykładów.

• Amerykanin powie: on the weekend / over the weekend
• Z kolei Brytyjczyk: at the weekend

Przykłady:

• What are you doing at the weekend? (UK)
• What are you doing on the weekend? (USA)

Inne przykłady

Na koniec podkreślmy raz jeszcze jedną ważną zasadę: wybierz jedną odmianę języka angielskiego i trzymaj się jej konsekwentnie. Zarówno British English, jak i American English są poprawne i zrozumiałe na całym świecie, ale jeśli zaczniesz je mieszać, to komunikacja przestanie być naturalna. Zadbaj o spójność wypowiedzi i buduj pewność siebie!

Sprawdź swoją wiedzę w przygotowanym przez nas quizie!

Ćwiczenie 1

Wybierz poprawną odpowiedź.

1. Jakie słowo w brytyjskim angielskim oznacza „mieszkanie”?

A. apartment

B. flat

C. house

2. Jak Amerykanin nazwie „windę”?

A. lift

B. escalator

C. elevator

3. Które słowo jest typowe dla angielskiego amerykańskiego?

A. petrol

B. gas

C. fuel

4. Jak w brytyjskim angielskim mówi się na „wakacje”?

A. vacation

B. holidays

C. free time

5. Jakie słowo w USA oznacza „metro”?

A. underground

B. railway

C. subway