Bajki terapeutyczne dla dzieci - jak przezwyciężać lęki bajkoterapią? 

Bajkoterapię zawdzięczamy amerykańskiemu psychoanalitykowi – Brunonowi Bettelheimowi, który pokazał światu, że ta metoda stosowana w pracy z dziećmi w wieku przedszkolnym i wczesnoszkolnym, przynosi niezwykłe efekty. 

Ta forma terapii, będąca odłamem biblioterapii, opiera się na wykorzystaniu bajek i baśni w celach terapeutycznych, edukacyjnych i relaksacyjnych. Dzięki bajkom dziecko ma okazję poznać kulturę, obyczaje i historię, a także rozwijać wyobraźnię oraz zainteresowania oraz lepiej rozumieć świat, w którym żyje. 

Bajkoterapia pozwala również na wyzwolenie różnych emocji, odreagowanie napięć i zaspokojenie podstawowych potrzeb, co czyni ją również niezwykle skuteczną formą terapii dla dzieci z problemami lękowymi, czy nadmiernym stresem. Dzięki temu, że bajki pozwalają spojrzeć na problemy z innej strony, bajkoterapia może pomóc dziecku w lepszym zrozumieniu własnych emocji i myśli.

Bajkoterapia – bajki jako lekarstwo na złość

Bajkoterapia okazuje się także skutecznym narzędziem w pracy z dziećmi, które mają problemy ze złością. Ta naturalna emocja jest często trudna do opanowania i niepohamowana może prowadzić do destrukcyjnych zachowań. Dlatego tak ważne jest, aby dziecko nauczyło się radzić sobie z nią w bezpieczny sposób. 

Bajki terapeutyczne umożliwiają dzieciom zrozumienie źródła ich złości i wskazują sposoby na kontrolowanie emocji, zanim wybuchną. Przykłady z bajek pozwalają dzieciom zidentyfikować się z bohaterami, którzy mają podobne problemy, a ich realistyczne opisy wybuchów złości umożliwiają dzieciom odczucie emocji bohaterów i zrozumienie trudnych sytuacji. 

Co najważniejsze, bajki terapeutyczne zawsze kończą się pozytywnie, co daje dziecku poczucie wsparcia i motywuje do zmiany swoich własnych zachowań. Dzięki bajkoterapii dzieci uczą się radzić sobie z emocjami w sposób konstruktywny i pozytywny dla siebie i innych.

Wybierając bajki socjoterapeutyczne do terapii lęków, należy kierować się ich treścią i przesłaniem. Najlepsze będą te, które w prosty i przystępny sposób poruszają tematykę związaną z lękami i pokazują, jak radzić sobie z trudnymi sytuacjami. Aby pomóc dziecku przezwyciężyć lęk, możesz wybrać zarówno bajkę będącą klasykiem literatury, jak i specjalną książeczkę z bajkami do bajkoterapii. Poniżej znajdziesz kilka poleceń: 

• „Królowa Śniegu” – opowiada o dwójce dzieci, Kaju i Gerdzie, którzy muszą pokonać lód i mroźną królową, aby uratować Kaja przed złowrogim zaklęciem. Bajka pokazuje, jak ważne jest wspieranie się nawzajem w trudnych sytuacjach i jak odwaga oraz determinacja mogą pomóc w pokonaniu lęków.
• „Mały Książę” – opowiada o podróży małego księcia po różnych planetach, na których bohater spotyka różne postacie i doświadcza wielu emocji. Bajka pokazuje, jak ważne jest akceptowanie tego, co dzieje się dookoła nas ii radzenie sobie z różnymi emocjami w pozytywny sposób.
• „Bajkoterapia, czyli bajki pomagajki dla małych i dużych” – to wzruszające i mądre bajki dla dzieci, których autorami są najbardziej znane polskie nazwiska, m.in. Artur Barciś, Grażyna Wolszczak, Cezary Harasimowicz i Rafał Królikowski. Wszystkie opowieści uzupełnione zostały wskazówkami dla rodziców, którzy chcą jak najlepiej wspierać małe dziecko w radzeniu sobie z trudnymi emocjami. 

Ekspertka Novakid – psycholożka Irina Terentyeva, wyróżnia kilka różnych sytuacji z życia codziennego, w których bajka staje się najlepszym przyjacielem rodzica, który chce pomóc dziecku z konkretnym problemem. Kiedy zatem warto czytać dziecku bajki terapeutyczne?

1. Kiedy robi się strasznie i dziecko się boi. W wieku 5-7 lat większość dzieci przechodzi etap rozwoju brutalnych fantazji, tworzenia wyimaginowanych potworów pod łóżkiem i innych problemów, które w wyobraźni dzieci mogą się wydarzyć na prawdę. W tym okresie szczególnie polecane są bajki, w których bohaterowie pokonują te lęki.
2. Kiedy dziecko buntuje się przeciwko codziennym obowiązkom, na przykład nie ma ochoty na mycie zębów. Przykładowo, szczotkowanie zębów i mycie włosów jest o wiele przyjemniejsze, jeśli dziecko wie, że jegoulubiona postać z bajki robi to samo.
3. Kiedy w życiu dziecka dochodzi do dużych zmian. Pierwszy lot samolotem, pierwszy dzień w przedszkolu, narodziny brata lub siostry, to sytuacje, które budzą lęk, jeśli w ogóle nie wiadomo, czego się po nich spodziewać. Ale jeśli ulubiona postać z bajki doświadcza podobnych wydarzeń i udaje jej się pokonać strach, to rzeczywistość nie jest już tak przerażająca, a przyszłość taka niepewna.
4. Kiedy bardzo chcesz, aby dziecko Cię posłuchało. Możesz tysiąc razy powtarzać dziecku, że nie może rozmawiać z nieznajomymi na ulicy, ani otwierać drzwi do mieszkania, gdy rodziców nie ma w domu, a ono i tak odbierze to jako kolejną, nudną reprymendę od rodziców. Ale jeśli w bajce Czerwony Kapturek zaufał Wilkowi, a Wilk zjadł babcię, to takie obrazy powinny skłonić pociechę do refleksji, ponieważ jednoznacznie pokazują konsekwencje lekkomyślnych działań. 
5. Kiedy trzeba odnaleźć się wśród rówieśników. Bycie pewnym siebie w nowej grupie towarzyskiej nie jest łatwe ani dla dorosłych, ani dla dzieci. Zwłaszcza nieśmiałe dzieci mogą skorzystać z bajki terapeutycznej, która pokazuje, że kontaktów z innymi osobami nie trzeba się bać. Na przykład mały lisek ma wielu przyjaciół i łatwo znajduje wspólny język ze wszystkimi mieszkańcami lasu. Nie wstydzi się pierwszej lekcji w szkółce leśnej i wesoło odpowiada przy tablicy. Często dobrze być jak bohater bajki!
6. Kiedy przychodzi czas na odpoczynek. Relaksujące i medytacyjne bajki na dobranoc nie rozwiążą poważniejszych problemów dziecka, ale pomogą we wprowadzeniu w spokojny nastrój. Łatwiejsze zasypianie pomaga się wyciszyć i uspokoić po aktywnym dniu i zebrać siły na kolejne wyzwania

Bajki terapeutyczne mają różne zastosowanie i mają przynajmniej kilka osobnych motywów, z których płyną określone korzyści dla dziecka. Niektóre z nich mają na celu odprężenie i zrelaksowanie dziecka – są to wówczas bajki relaksacyjne, inne spieszą z pomocą, gdy dziecko odczuwa napięcie spowodowane trudnymi sytuacjami życiowymi – wtedy mówimy o bajkach psychoedukacyjnych. 

Z kolei bajki psychoterapeutyczne, pomagają radzić sobie z problemami, budują pozytywne odczucia i obniżają lęk. Twórcy takich bajek kreują najczęściej rzeczywistość najbliższą rozumieniu dziecka, dlatego w stworzonych przez nich książkach znajdziemy różnych dorosłych i różne dzieci, a nie złe wiedźmy, które po prostu nie istnieją w prawdziwym życiu. 

Jakie jeszcze korzyści płyną z czytania dziecku bajek terapeutycznych? Każda taka bajka uwzględnia rozwój emocjonalny dziecka i wpływa na procesy poznawcze małego czytelnika. Bajki do zadań specjalnych mają za zadanie wyjaśnić dziecku związki przyczynowo-skutkowe, pokazywać, jak skutecznie działać w zwłaszcza trudnych sytuacjach, a także ułatwiają nazywanie, rozumienie, a w końcu mówienie o emocjach, które dziecko  odczuwa.

Poniżej prezentujemy kilka ciekawych, darmowych bajek terapeutycznych dla dzieci, które bez problemu znajdziesz w internecie. Sprawdź i czytaj dziecku, kiedy najbardziej potrzebuje Twojego wsparcia. 

• Bajka o przedszkolu – pierwszy dzień Kamilka 
• Jeżyk Cyprian i głosy nocy 
• Bajka pomagajka – Zosia, kołtun i magiczna wróżka 
• Bajka Novakid Magic Academy 
• Bajka o lisku