Zobacz, jaka szkoła językowa będzie najlepsza dla Twojego dziecka. Dowiedz się, czym się kierować, aby wybrać tę najlepszą metodę nauki języka obcego.
Mowa zależna i niezależna – angielski od podstaw
- Czym jest mowa niezależna w języku angielskim?
- Czym jest mowa zależna?
- Najczęstsze błędy w mowie zależnej i jak ich unikać
- Mowa niezależna i mowa zależna – tabela porównawcza
- Ćwiczenia z mowy zależnej i niezależnej
Takeaways
- Mowa zależna i niezależna w języku angielskim służy do przekazywania czyjejś wypowiedzi. Direct speech cytuje dokładne słowa rozmówcy, natomiast reported speech przekazuje sens wypowiedzi w formie pośredniej.
- W mowie zależnej często działa zasada następstwa czasów, dlatego czas w zdaniu może przesuwać się w stronę przeszłości, np. present simple → past simple, present perfect → past perfect, will → would.
- Podczas przekształcania zdania zmieniają się także zaimki, określenia czasu oraz czasami określenia miejsca.
Jeśli chcesz opanować czasy w angielskim, zacznij się uczyć mowy zależnej i niezależnej, które są z nimi ściśle powiązane. W ten sposób upieczesz dwie pieczenie na jednym ogniu.” – doradza Ali Sullivan, nauczycielka w Novakid.
Rozmawiając po angielsku często przytaczamy czyjąś wypowiedź. Czasem powtarzamy ją dokładnie tak, jak została wypowiedziana. Innym razem przekazujemy ją własnymi słowami. W zależności od sytuacji tworzymy wówczas mowę zależną lub niezależną.
Czym jest mowa niezależna w języku angielskim?
Najprostszym sposobem przekazania czyjejś wypowiedzi jest powtórzenie jej dokładnie tak, jak została wypowiedziana. W angielskim nazywa się to direct speech, czyli mową niezależną.
W takiej sytuacji cytujemy dokładne słowa drugiej osoby. W zapisie pojawiają się cudzysłowy, ponieważ zdanie jest dosłownym cytatem. Charakterystyczny jest również czasownik wprowadzający said.
Czas gramatyczny nie zmienia się, ponieważ przytaczamy wypowiedź dosłownie.
Przykłady:
- She said, “I work here.” (Ona powiedziała: „Pracuję tutaj.”)
- He said, “I finished the report the next day.” (On powiedział: „Skończyłem raport następnego dnia.”)
I to w zasadzie tyle. Znacznie większe zmiany zachodzą jednak w mowie zależnej.
Czym jest mowa zależna?
Mowa zależna, czyli reported speech to konstrukcja, której używamy, gdy opowiadamy komuś o tym, co powiedziała inna osoba, ale własnymi słowami. W tej konstrukcji nie używamy już cudzysłowów. Wypowiedź drugiej osoby zostaje włączona do naszego zdania i staje się jego częścią.
Schemat:
- osoba + czasownik + that + zdanie
Następstwo czasów – jak zmieniają się czasy w mowie zależnej
Jedną z najważniejszych zasad w mowie zależnej jest tak zwane następstwo czasów. W angielskiej gramatyce nazywa się to sequence of tenses. Mechanizm polega na tym, że gdy zdanie wprowadzające znajduje się w czasie przeszłym, czas w dalszej części zdania przesuwa się o jeden krok w przeszłość.
Dzieje się tak dlatego, że przekazujemy czyjąś wypowiedź po pewnym czasie, a nie w tej samej chwili, w której została wypowiedziana.
Najczęściej zdanie zaczyna się od czasownika said lub told:
- he said
- she said
- they said
- she told me
Present Simple → Past Simple
Jeśli w mowie niezależnej pojawia się Present Simple, w mowie zależnej najczęściej zmienia się on w Past Simple.
- She said that she worked there.
(Powiedziała, że pracowała tam.)
Present Continuous → Past Continuous
Podobna zmiana pojawia się w przypadku Present Continuous. Ten czas przechodzi w Past Continuous.
- She said that she was working.
(Powiedziała, że pracowała.)
Present Perfect → Past Perfect
Jeśli w zdaniu pojawia się Present Perfect, w mowie zależnej przechodzi on zwykle w Past Perfect.
- She said that she had lost her keys.
(Powiedziała, że zgubiła swoje klucze.)
Past Simple → Past Perfect
Jeżeli w direct speech pojawia się Past Simple, w mowie zależnej może pojawić się Past Perfect.
- She said that she had lost her phone.
(Powiedziała, że zgubiła telefon.)
Future Simple → would
Gdy w mowie niezależnej pojawia się Future Simple, w mowie zależnej najczęściej używa się would.
- She said that she would call me.
(Powiedziała, że do mnie zadzwoni.)
Zmiana zaimków w mowie zależnej
Gdy przekazujemy czyjąś wypowiedź w formie pośredniej, bardzo często zmieniają się zaimki. Jest to naturalne, ponieważ mówimy o sytuacji z innej perspektywy niż osoba, która wypowiedziała zdanie.
Spójrz na prosty przykład.
Direct speech:
- She said, “I am tired.”
(Ona powiedziała: „Jestem zmęczona.”)
Reported speech:
- She said that she was tired.
(Powiedziała, że była zmęczona.)
Zaimkiem w pierwszym zdaniu jest I, ponieważ osoba mówi o sobie. Kiedy jednak przekazujemy tę wypowiedź, musimy zmienić punkt widzenia.
Dlatego I → she
Zmiana określeń czasu
Kolejną ważną zmianą w mowie zależnej w języku angielskim jest zmiana określeń czasu.
Powód jest podobny jak w przypadku czasów gramatycznych. Kiedy opowiadamy czyjąś wypowiedź później, niektóre słowa odnoszące się do czasu przestają pasować.
Najczęściej zmieniają się takie wyrażenia jak:
| Direct speech | Reported speech |
| today | that day |
| tomorrow | the next day |
| yesterday | the day before |
| now | then |
Zmiana określeń miejsca
Zmianie mogą ulec także określenia miejsca.
Najczęściej spotykamy takie transformacje:
| Direct speech | Reported speech |
| here | there |
| this | that |
Reporting verbs – czasowniki wprowadzające czyjąś wypowiedź
Gdy przekazujemy czyjąś wypowiedź w mowie zależnej, potrzebujemy czasownika, który wprowadza informację o tym, że ktoś coś powiedział. Takie czasowniki nazywa się reporting speech verbs.
Najczęściej spotykane to:
- say
- tell
- ask
Wszystkie oznaczają przekazywanie informacji, ale ich użycie nie jest identyczne. Różnią się przede wszystkim budową zdania, czyli tym, co pojawia się po czasowniku.
Czasownik SAY
Czasownik say jest najbardziej neutralny. Informuje po prostu, że ktoś coś powiedział. W reported speech występuje w czasie przeszłym jako said.
- someone + said + that + zdanie
Przykłady:
- She said that she was tired.
(Powiedziała, że była zmęczona.) - He said that he would come later.
(Powiedział, że przyjdzie później.) - They said that they were waiting.
(Powiedzieli, że czekali.)
W opowiadaniach/powieściach możesz też spotkać się z szykiem odwróconym:
- “I am tired,” said she.
(„Jestem zmęczona”, powiedziała.) - “I will call you,” said he.
(„Zadzwonię do ciebie”, powiedział.)
Czasownik TELL
Czasownik tell również oznacza przekazywanie informacji, jednak w przeciwieństwie do say prawie zawsze wskazuje adresata wypowiedzi.
- someone + told + osoba + that + zdanie
Przykłady:
- She told me that she was tired.
(Powiedziała mi, że była zmęczona.) - He told her that he would help.
(Powiedział jej, że pomoże.)
Czasownik ASK
Czasownik ask pojawia się wtedy, gdy ktoś zadaje pytanie. W mowie zależnej pytania zmieniają swoją strukturę, ponieważ nie używamy już szyku pytającego.
Zamiast tego pojawia się normalna kolejność wyrazów.
Przykłady:
- She asked where I lived.
(Zapytała, gdzie mieszkam.) - He asked if I was ready.
(Zapytał, czy jestem gotowy.)
Inne reporting verbs
Oprócz say, tell i ask w języku angielskim istnieje wiele innych czasowników, które mogą wprowadzać czyjąś wypowiedź.
Na przykład:
- explain
- promise
- warn
- suggest
- admit
Przykłady:
- She promised that she would come.
(Obiecała, że przyjdzie.) - He explained that the problem was serious.
(Wyjaśnił, że problem jest poważny.) - They admitted that they were wrong.
(Przyznali, że się mylili.)
Reported questions – pytania w mowie zależnej
Kiedy przekazujemy czyjeś pytanie w mowie zależnej, zmienia się nie tylko czas gramatyczny, lecz także budowa zdania. W direct speech pytanie ma charakterystyczny szyk pytający. W reported speech ten szyk znika i zdanie przyjmuje zwykłą kolejność wyrazów.
Oznacza to, że podmiot pojawia się przed czasownikiem, tak jak w zdaniu oznajmującym.
Pytania z zaimkiem pytającym
Jeśli pytanie zaczyna się od słowa pytającego, np.:
- what
- where
- when
- why
- how
to słowo to pozostaje w zdaniu.
Przykłady:
- She asked what I wanted.
(Zapytała, czego chciałem.)
Pytania typu yes / no
Jeśli pytanie nie zawiera słowa pytającego, w mowie zależnej pojawia się słowo:
- if
- whether
Przykłady:
- He asked if I was ready.
(Zapytał, czy jestem gotowy.) - She asked, “Do you like coffee?”
(Zapytała: „Czy lubisz kawę?”)
Zakazy
Jeśli wypowiedź jest zakazem, pojawia się konstrukcja:
- not to
Przykład:
- He told me not to touch that.
(Powiedział mi, żebym tego nie dotykał.)
Najczęstsze błędy w mowie zależnej i jak ich unikać
Błędy najczęściej wynikają z dosłownego tłumaczenia zdań z języka polskiego i z niewłaściwego wykorzystania czasów gramatycznych. Sporo trudności sprawia też zamiana zaimków i określeń czasu. Wszystkiego da się wyuczyć. Po prostu jak najczęściej zamieniaj mowę niezależną na zależną i odwrotnie. Stosuj je w codziennych rozmowach, zasady zapisz na własnoręcznie przygotowanych fiszkach albo stwórz mapy myśli. Pomocne mogą być też gry i aplikacje oraz interaktywne kursy.
Umiejętność posługiwania się direct speech i reported speech pozwala nam przekazywać informacje w różny sposób. Możemy wówczas zrelacjonować przebieg rozmowy i cytować czyjeś wypowiedzi. Jest to bardzo ważna część gramatyki.
Jeśli chcesz się tego nauczyć szybko i skutecznie, zapraszamy do Novakid. Stawiamy tam na lekcje online prowadzone przez doświadczonych native speakerów. Uczymy poprzez zabawę, gry ruchowe, aplikacje i nie tylko. Nasi uczniowie zauważają pierwsze efekty już po pierwszych lekcjach. Pierwsza lekcja jest darmowa, więc można spokojnie sprawdzić, jak wyglądają zajęcia i czy taka forma nauki Ci odpowiada.
Mowa niezależna i mowa zależna – tabela porównawcza
Poniższa tabela pokazuje jak działa mowa niezależna i mowa zależna w języku angielskim.
| Element zdania | Direct speech – mowa niezależna | Reported speech – mowa zależna | Przykład transformacji | ||
| Sposób zapisu | Cytujemy dokładne słowa rozmówcy. Używamy cudzysłowu. | Przekazujemy sens wypowiedzi w formie pośredniej, bez cudzysłowu. | She said, “I am tired.” → She said that she was tired. | ||
| Budowa zdania | Zdanie w cudzysłowie jest samodzielną wypowiedzią. | Wypowiedź staje się częścią większego zdania i pojawia się po that. | He said, “I work here.” → He said that he worked there. | ||
| Present Simple | Czas pozostaje taki jak w chwili wypowiedzi. | Najczęściej zmienia się w Past Simple. | She said, “I work here.” → She said that she worked there. | ||
| Present Continuous | Opisuje czynność trwającą w chwili mówienia. | Zmienia się w Past Continuous. | He said, “I am studying.” → He said that he was studying. | ||
| Present Perfect | Informuje o czynności zakończonej z wpływem na teraźniejszość. | Najczęściej przechodzi w Past Perfect. | She said, “I have lost my keys.” → She said that she had lost her keys. | ||
| Past Simple | Opisuje wydarzenie z przeszłości. | Często zmienia się w Past Perfect. | He said, “I finished the report.” → He said that he had finished the report. | ||
| Future Simple (will) | Opisuje przyszłość z perspektywy chwili wypowiedzi. | Najczęściej zmienia się w would. | She said, “I will call you.” → She said that she would call me. | ||
| Zaimki | Odnoszą się do osoby mówiącej. | Zmieniamy je zgodnie z nową perspektywą. | She said, “I am tired.” → She said that she was tired. | ||
| Określenia czasu | Odnoszą się do chwili wypowiedzi. | Zmieniamy je tak, aby pasowały do kontekstu przekazywania informacji. | She said, “I will finish it tomorrow.” → She said that she would finish it the next day. | ||
| Określenia miejsca | Mówiący odnosi się do miejsca, w którym się znajduje. | Perspektywa miejsca może się zmienić. | He said, “I like this place.” → He said that he liked that place. | ||
| Pytania | Zachowują szyk pytający. | Szyk zdania staje się oznajmujący. | She asked, “Where do you live?” → She asked where I lived. | ||
| Pytania yes / no | Pytanie zaczyna się od operatora (do, is, are itp.). | Pojawia się if lub whether. | He asked, “Are you ready?” → He asked if I was ready. | ||
| Polecenia i prośby | Polecenie jest samodzielnym zdaniem. | Używamy konstrukcji tell / ask + osoba + to + czasownik. | She said, “Help me.” → She asked me to help her. | ||
| Czasowniki wprowadzające | Najczęściej said przed cytatem. | W mowie zależnej pojawiają się said, told, asked oraz inne reporting verbs. | She said, “I am tired.” → She told me that she was tired. |
Ćwiczenia z mowy zależnej i niezależnej
Przekształć zdania z mowy niezależnej na mowę zależną.
- She said, “I am busy.”
- He said, “I will call you tomorrow.”
- They said, “We are waiting.”
- She asked, “Do you like coffee?”
- He said, “I have finished my work.”
Odpowiedzi do ćwiczenia: 
- She said that she was busy.
- He said that he would call me the next day.
- They said that they were waiting.
- She asked if I liked coffee.
- He said that he had finished his work.
Questions and answers
Mowa niezależna cytuje dokładne słowa rozmówcy i używa cudzysłowów. Mowa zależna przekazuje sens wypowiedzi w formie pośredniej, bez cytowania i często ze zmianą czasu gramatycznego.
Said używa się, gdy nie wskazujemy odbiorcy wypowiedzi, np. She said that she was tired.
Told pojawia się wtedy, gdy wskazujemy osobę, która usłyszała informację, np. She told me that she was tired.
Aby przekształcić zdanie, usuwa się cudzysłów, wprowadza słowo that lub odpowiednie słowo pytające, a następnie dostosowuje czas gramatyczny, zaimki i określenia czasu do nowego kontekstu zdania.
Redactor's choice
Angielskie słowa their, they're oraz there to homofony, czyli wyrazy, które brzmią tak samo, jednak mają zupełnie inne znaczenie oraz pisownię. Odwiedź nasz blog i ucz się za darmo gramatyki języka angielskiego! No to co? Czas na naukę English grammar!
Poznaj konstrukcje gramatyczne Don't i Doesn't w języku angielskim. Dowiedz się, jak tworzyć przeczenia po angielsku z Do not i Does not.
You might also like
Dowiedz się, kiedy zacząć uczyć dziecko języka obcego. Nauka języka angielskiego - od jakiego wieku najlepiej? Sprawdź.
Poznaj różnice między prefer, would rather, would prefer. Przygotowaliśmy proste wyjaśnienie, przykłady i zasady użycia.
Znasz już wszystkie przyimki czasu po angielsku? Dowiedz się, jak prawidłowo użyć w zdaniach at, in czy on.
Dowiedz się, czym są pytania pośrednie i bezpośrednie w języku angielskim. Poznaj różnice, przykłady i wykonaj ćwiczenia.
Odkryj ćwiczenia online z czasowników modalnych w języku angielskim. Poznaj różnorodne przykłady, żeby utrwalić sobie wiedzę dotyczącą modal verbs.
Poznaj zastosowanie zaimków this, that, these, those w języku angielskim. Naucz się ich używać w zdaniach, pytaniach i idiomach, by mówić swobodnie i poprawnie.
