İngilizce metinler nasıl özetlenir?

Özetleme, temelinde bir metnin ana fikri ve teması gibi ögelerinin tespit edilerek öğrenmeyi pekiştirmeyi hedefleyen bir öğrenme tekniğidir; metnin önemli noktalarına indirgenmiş, daha kısa bir versiyonu ortaya çıkarılır.

Okul hayatına başladığımız ilk senelerde karşımıza çıkan bir teknik olduğu için birçoğumuz özetlemenin ne olduğunu bilir. Ancak bu tekniği uygularken dikkat edilmesi gereken noktalar vardır ve İngilizce öğrenme sürecinde etkili kullanılabilmesi için büyük önem taşırlar.

İngilizce öğrenirken özetleme tekniğinden faydalanmanın öncelikli olarak okuma ve okuduğunu anlama becerileri üzerinde etkisi vardır. Bu tekniği kullanarak metnin göndermeye çalıştığı mesajı ortaya çıkarabilmeye başlayan çocuklar ileride daha karmaşık metinlerle başa çıkabilecek hale gelirler.

Bu teknik aynı zamanda çocukların kelime bilgilerini geliştirmelerini sağlar, çünkü metnin ana noktalarını tespit etmek için metinde karşılaştıkları yabancı kelimeleri bilmeleri veya bağlamdan çıkarabilmeleri gerekir.

Özetleme tekniği İngilizce okuma becerisindeki etkilerine ek olarak İngilizce dinleme becerilerini de önemli derecede etkiler. Üstelik yalnızca İngilizce becerilerini değil, ana dillerindeki becerilerini de geliştirir.

Ek olarak metnin ana noktalarına indirgenmiş versiyonunu oluşturmak için kendi cümlelerimizle yazmak, İngilizce yazma alıştırması yapmak için harika bir fırsattır. Fayda sağladığı bunca beceri olduğunu göz önünde bulundurursak İngilizce metin özeti çıkarmanın önemini daha iyi kavrayabiliriz.

Peki bu tekniği uygularken takip etmemiz gereken aşamalar nelerdir? Aşağıda detaylı bir şekilde anlatıyoruz.

Metni dikkatli bir şekilde okuyun

Tüm aşamalardan önce yapmamız gereken şey metni tüm odağımızı vererek dikkatli bir şekilde okumak. Bu aşamada pratiği yaptığımız ortamı – sınıf, çalışma odası – dikkat dağıtıcı unsurlardan uzak tutmak özetleme tekniğinden yeterli verimi alabilmemiz için önemlidir. Metni okuduktan sonra ana fikri belirlemek için yeterince bilgiye sahip olduğunuzu düşünmüyorsanız tekrar okuyabilirsiniz.

Ana fikri tespit edin

Her metin bir çekirdeğe, yani ana fikre sahiptir; bu çekirdek önemli noktalar tarafından desteklenir ve ortaya anlamlı bir metin çıkar. Bu aşamada metni, vermek istediği mesaj veya anlatmak istediği konuyu göz önünde bulundurarak yeniden okumak işinize yarayabilir.

Aynı zamanda ana fikri ortaya çıkarmak için kendinize şu soruları sorabilirsiniz:

• Metinde geçen ifade verilen diğer ifadelerle bağlantılı mı?
• Metnin yazılma amacı ne?
• Bu ifade metinden çıkarıldığında metin anlamsal olarak zayıflıyor mu?
• Metindeki bu ifadeyi diğer ifadeler destekliyor mu yoksa başka bir ifadeyi desteklemek için mi yazılmış?

Önemli noktaları bulun

Ana fikri tespit ettikten sonra bu fikri destekleyen önemli noktaları bulmak daha kolay olacaktır. Bu noktaları bulmak için metnin ana fikriyle bağlantılı olduğunu düşündüğünüz anahtar kelimeleri belirleyebilirsiniz. “Metindeki bu ifadeyi diğer ifadeler destekliyor mu yoksa başka bir ifadeyi desteklemek için mi yazılmış?” sorusunu bu aşamada yeniden kendinize sorabilirsiniz.

Gereksiz ayrıntıları kenara atın

Bir metnin özetini çıkarmanın en önemli noktalarından biri ana fikri desteklemeyen veya tekrar eden yerleri metinden çıkarmaktır. Metinde bir ayrıntı;

• Ana fikri desteklemiyor veya güçlendirmiyorsa,
• Konuyla bağlantılı değilse,
• Metinde daha önce geçmişse,
• Diğer noktalarla örtüşmüyorsa,

özet metni oluştururken mutlaka çıkarılmalıdır. Özetinizde bu noktalara yer vermek özetinizi yazması ve okuması yorucu bir metne dönüştüreceği gibi ana fikri de zayıf gösterir.

Metni kendi cümlelerinizle yeniden yazın

Tüm bu aşamaları gerçekleştirdikten sonra geriye kalan tek şey ana fikri ve önemli noktaları göz önünde bulundurarak metni daha kısa bir şekilde ve kendi cümlelerinizi kullanarak yeniden yazmak!

Yeni bir metin oluştururken kaynak metindeki ifadeleri olduğu gibi almamak, bu metindekinden daha basit ve anlaşılır bir dil kullanmak hem ana fikri açıklamakta etkilidir, hem de öğrenmeyi kolaylaştırır. Özellikle bilgilendirici bir metnin özetini çıkarırken basit bir dile başvurmak daha faydalı olacaktır.

Bir metin özetinin nasıl oluşturulduğunu öğrendiğimize göre bir örnekle öğrendiklerimizi güçlendirelim. Aşağıdaki metin Lewis Carroll’ın Alice Harikalar Diyarında kitabının ilk bölümünden alınmıştır.

“Alice was beginning to get very tired of sitting by her sister on the bank, and of having nothing to do: once or twice she had peeped into the book her sister was reading, but it had no pictures or conversations in it, “and what is the use of a book,” thought Alice, “without pictures or conversations?”

So she was considering in her own mind (as well as she could, for the hot day made her feel very sleepy and stupid), whether the pleasure of making a daisy-chain would be worth the trouble of getting up and picking the daisies, when suddenly a White Rabbit with pink eyes ran close by her.

(Alice, kız kardeşinin yanında nehir kıyısında oturmaktan ve yapacak hiçbir şey bulamamaktan iyice sıkılmaya başlamıştı. Kız kardeşinin okuduğu kitaba bir iki kez göz atmıştı, ancak kitapta ne resimler ne de konuşmalar vardı. “Resimsiz ve konuşmasız bir kitabın ne faydası olabilir ki?” diye düşündü Alice.

Ardından, sıcak havanın etkisiyle kendini uykulu ve halsiz hissederken, papatyalardan bir taç yapmanın kalkıp papatyaları toplamaya değip değmeyeceğini düşünüyordu. Tam o sırada, pembe gözlü beyaz bir tavşan hızla yanından geçip gitti.)

Aşağıdaki özetlerden hangisinin doğru olduğuna karar verin.

A. Alice was bored, and the day was very hot. She looked at her sister’s book but it had no pictures. As she was planning to pick up daisies, she saw a White Rabbit with pink eyes. (Alice sıkılmıştı ve hava çok sıcaktı. Kız kardeşinin okuduğu kitaba baktı, ancak kitapta hiç resim yoktu. Papatya toplamayı düşünürken pembe gözlü beyaz bir tavşan gördü.)

B. Alice was bored sitting with her sister on a hot day until she saw a White Rabbit. (Alice, sıcak bir günde kız kardeşiyle otururken sıkılmıştı; ta ki Beyaz Tavşan’ı görene kadar.)

Doğru seçenek B seçeneğidir çünkü bu seçenekte gereksiz ayrıntılar metinden uzaklaştırılmış ve metinde birebir geçen ifadelerden kaçınılmıştır. Bunun aksine ilk seçenekte kaynak metinde yaşanan olayı desteklemeyen önemsiz ayrıntılara – kız kardeşinin kitabında resim olmaması, papatya toplamak istemesi – yer verilmiştir.

Bu örnek sayesinde konuyu daha iyi anladığımıza göre yazımızı burada bitirebiliriz. Bu alıştırmayı düzenli bir şekilde yaparak İngilizce okuma ve yazma becerilerinizi geliştirebilirsiniz. Başarılar!

Çocuklar İngilizce öğrenirken öğrenmeyi verimli kılmak için onların istek ve ihtiyaçlarına özel tasarlanmış ders planına ihtiyaç duyarlar. Kişiselleştirilmiş dersleri ve ana dili İngilizce olan öğretmenlerle Novakid, bu ihtiyacı giderebilir. Şimdi Novakid’e kaydolun ve çocuğunuzun İngilizce öğrenme serüvenini başlatın!