Yazımızda erken yaşta dil öğrenmenin faydalarından, sağladığı fırsatlardan ve yabancı dil öğrenmenin yollarından bahsettik.
İngilizcede “ergative” fiiller konu anlatımı
- “Ergative” ne demek?
- Yaygın kullanılan “ergative” fiiller
- “Active (etken)” ve “ergative” kullanımları arasındaki fark
- “Ergative” fiiller ve “passive” yapı arasındaki fark
- “Ergative” konusunda sık yapılan hatalar
- “Ergative” bilgi testi
- Novakid’le tanışın!
Önemli Noktalar
- “Ergative” fiiller hem geçişli hem geçişsiz kullanılabilir ve anlam değişmez.
- Geçişli kullanımda bir özne eylemi yapar; “ergative” kullanımda eylem kendi kendine olmuş gibi anlatılır.
- “Ergative” yapı passive değildir ve “be + V3” ile kullanılmaz.
Novakid öğretmeni Ali Sullivan’dan bir not:
“Ergative fiiller öğrencileri en çok şaşırtan konulardan biri. Çünkü aynı fiil hem geçişli hem geçişsiz gibi davranabiliyor ama anlam değişmiyor.”
İngilizce öğrenirken genellikle fiilleri iki gruba ayırıyoruz: geçişli fiil (“object” yani nesne alan) ve geçişsiz fiil (“object” almayan). Ancak bazı fiiller bu iki kategoriye tam olarak uymuyor. Aynı fiil hem nesneyle hem de nesnesiz kullanılabiliyor ve anlam neredeyse aynı kalıyor. İşte burada “ergative” kavramı devreye giriyor.
Peki “ergative” ne demek ve bu yapı neden önemli derseniz; “ergative” fiilleri anlamak, özellikle günlük konuşmalarda ve metinlerde karşımıza çıkan cümleleri doğru yorumlamamızı sağlıyor. Ayrıca gereksiz yere edilgen yapı kullanmamızı engelliyor.
Şimdi adım adım ilerleyelim ve “ergative” ne demek sorusuyla öğrenmeye başlayalım!
“Ergative” ne demek?
“Ergative” fiiller hem nesne alarak (geçişli fiil gibi) hem de nesne almadan (geçişsiz fiil gibi) kullanılabilen fiillerdir. Üstelik bu iki kullanımda da temel anlam değişmez.
Yani aynı fiil:
- Bir cümlede birinin yaptığı bir eylemi gösterebiliyor.
- Başka bir cümlede ise eylem kendi kendine olmuş gibi görünebiliyor.
Önemli noktamız şu: Fiil değişmiyor, anlam değişmiyor, sadece cümle yapısı değişiyor.
- Örnek: She opened the door. (Kapıyı o açtı.)
- Örnek: The door opened. (Kapı açıldı.)
Burada “open” fiili hem geçişli fiil (nesne var: the door) hem de geçişsiz fiil (nesne yok) olarak kullanılıyor. Ama kapının açılması anlamı korunuyor.
İşte özetle bu tür fiillere “ergative” fiil deniyor.
Bu yapı, klasik geçişli geçişsiz fiil ayrımından biraz farklı çünkü normalde bir fiil ya nesne alır ya almaz. Ancak “ergative” fiiller iki şekilde de doğal olarak kullanılabiliyor. “Ergative” fiillerin mantığını anlamak için iki farklı cümle tipine bakıyoruz:
- Birinin eylemi yaptığı cümle
- Eylemin kendi kendine gerçekleştiği cümle
Fark, eylemi yapan kişinin belirtilip belirtilmemesinde ortaya çıkıyor.
1. Öznenin eylemi yaptığı kullanım (geçişli)
Bu yapıda özne eylemi bilinçli olarak yapıyor ve fiil nesne alıyor.
- Örnek: Tom broke the glass. (Tom bardağı kırdı.)
- Örnek: She closed the window. (O pencereyi kapattı.)
- Örnek: They started the lesson. (Dersi başlattılar.)
Bu cümlelerde fiiller geçişli fiil gibi kullanılıyor çünkü bir nesne alıyorlar:
broke → the glass
closed → the window
started → the lesson
2. Eylemin kendi kendine olduğu kullanım (geçişsiz)
Bu yapıda eylemi yapan kişi belirtilmiyor. Olay kendi kendine olmuş gibi anlatılıyor.
- Örnek: The glass broke. (Bardak kırıldı.)
- Örnek: The window closed. (Pencere kapandı.)
- Örnek: The lesson started. (Ders başladı.)
Gördüğünüz gibi bu cümlelerde nesne yok. Fiil artık geçişsiz fiil gibi davranıyor fakat anlam değişmiyor. Bardak yine kırılıyor, pencere yine kapanıyor, ders yine başlıyor.
Burada dikkat edilmesi gereken önemli nokta, geçişli kullanımda:
- Örnek: Someone broke the glass. (Biri bardağı kırdı.)
“Ergative” kullanımda:
- Örnek: The glass broke. (Bardak kırıldı.)
Yani ilk cümlede nesne olan “the glass”, ikinci cümlede özne oluyor.
Bu nedenle bu yapı “passive” ile karıştırılabiliyor ama aslında burada “passive” yapı yok. Fiil sadece “ergative” şekilde kullanılıyor. “Passive” farkını birazdan net bir şekilde inceleyeceğiz.
Şimdi en sık kullanılan “ergative” fiillere göz atalım.
Yaygın kullanılan “ergative” fiiller
Bazı fiiller günlük İngilizcede sık sık “ergative” olarak kullanılıyor. Yukarıda da bahsettiğimiz gibi bu fiiller hem geçişli hem geçişsiz çalışabiliyor ve anlam değişmiyor.
- open (açmak)
- Örnek: She opened the door. (O kapıyı açtı.)
- Örnek: The door opened. (Kapı açıldı.)
2. close (kapatmak)
- Örnek: He closed the window. (O pencereyi kapattı.)
- Örnek: The window closed. (Pencere kapandı.)
3. break (kırmak)
- Örnek: The boy broke the glass. (Çocuk bardağı kırdı.)
- Örnek: The glass broke. (Bardak kırıldı.)
4. melt (erimek)
- Örnek: The sun melted the ice. (Güneş buzu eritti.)
- Örnek: The ice melted. (Buz eridi.)
5. start (başlamak)
- Örnek: The teacher started the lesson. (Öğretmen dersi başlattı.)
- Örnek: The lesson started. (Ders başladı.)
6. change (değişmek)
- Örnek: They changed the plan. (Planı değiştirdiler.)
- Örnek: The plan changed. (Plan değişti.)
Bu fiillerde dikkat ederseniz şunu görüyoruz; geçişli kullanımda bir özne eylemi gerçekleştiriyor. “Ergative” kullanımda ise olay kendi kendine olmuş gibi anlatılıyor ama anlam aynı kalıyor.
“Active (etken)” ve “ergative” kullanımları arasındaki fark
“Ergative” fiilleri tam anlamak için aynı fiilin iki farklı cümle yapısında nasıl kullanıldığına bakmak gerekiyor. Etken yapıda biri eylemi yapıyor. “Ergative”de ise eylem kendi kendine gerçekleşmiş gibi anlatılıyor.
Aşağıdaki tablodan farkı net bir şekilde görebilirsiniz:
| Active | Ergative |
| She opened the door. (O kapıyı açtı.) | The door opened. (Kapı açıldı.) |
| The chef melted the butter. (Şef tereyağını eritti.) | The butter melted. (Tereyağı eridi.) |
| He broke the glass. (Bardağı kırdı.) | The glass broke. (Bardak kırıldı.) |
| They started the meeting. (Toplantıyı başlattılar.) | The meeting started. (Toplantı başladı.) |
Burada önemli olan noktamız:
“Active” yapıda özneyi biliyoruz bir nesne var, fiil geçişli fiil gibi kullanılıyor. “Ergative” yapıda eylemi yapan kişi belirtilmiyor, nesne yok, eylem geçişsiz fiil gibi davranıyor. Ancak anlam değişmiyor. Cam yine kırılıyor, kapı yine açılıyor, toplantı yine başlıyor.
Bu yüzden “passive” ile karıştırılabiliyor. Şimdi bu farkı netleştirelim!
“Ergative” fiiller ve “passive” yapı arasındaki fark
“Ergative” fiiller en çok “passive voice” yani edilgen yapı ile karıştırılıyor çünkü iki yapı da Türkçeye çoğu zaman “-ıldı/-ildi” şeklinde çevriliyor fakat yapı olarak önemli bir fark var. Temelden adım adım anlatalım.
“Passive” (edilgen) yapı nasıl kuruluyor?
Passive cümlede “be + fiilin üçüncü hali (V3)” kullanılıyor.
- Örnek: The door was opened. (Kapı açıldı.)
- Örnek: The glass was broken. (Bardak kırıldı.)
Burada birisi eylemi yapmış ama kim olduğu söylenmemiş. İstersek “by someone” ekleyebiliriz:
- Örnek: The door was opened by Tom. (Kapı Tom tarafından açıldı.)
Yani “passive” yapıda gizli bir “yapan” var.
“Ergative” yapı nasıl kuruluyor?
“Ergative” kullanımda ise “be + V3” yok. Fiil normal hâliyle kullanılıyor.
- Örnek: The door opened. (Kapı açıldı.)
- Örnek: The glass broke. (Bardak kırıldı.)
Burada eylem kendi kendine olmuş gibi anlatılıyor. Yapan kişiyi ekleyemiyoruz. Örneğin: “The door opened by Tom.” cümlesi hatalı bir cümle olur çünkü “opened” burada “ergative” (geçişsiz) kullanımda. Öte yandan “by Tom” ifadesi ise “passive” yapı ister ama cümlede “be + V3” yok. Doğru kullanımları şöyle olabilir:
- The door was opened by Tom. (Passive)
- Tom opened the door. (Active)
- The door opened. (Ergative)
Özetle “ergative” yapı “passive” değil. Eylem sadece geçişsiz şekilde kullanılıyor.
“Ergative” konusunda sık yapılan hatalar
“Ergative” fiiller konusunda öğrenciler genellikle benzer hatalar yapıyor çünkü konu hem geçişli geçişsiz fiil ayrımıyla hem de “passive voice” ile bağlantılı. En yaygın hatalar ise şunlar:
Geçişsiz kullanımda nesne eklemek ❌
Fiil her zaman nesne almaz.
- Yanlış örnek: The glass broke it.
“Broke” burada geçişsiz kullanılmalı. Nesne eklenmez.
- Doğru örnek: The glass broke. (Bardak kırıldı.)
“Ergative” yapıyı “passive” ile karıştırmak ❌
- Yanlış örnek: The window opened by the wind. (Yanlış) → Burada “by” kullanıldığı için passive gerekir.
Doğru cümleler şu şekilde olmalı:
- Örnek (Passive): The window was opened by the wind. (Pencere rüzgar tarafından açıldı.)
- Örnek (Ergative): The window opened. (Pencere açıldı.)
Konumuzu kısaca özetleyecek olursak, “ergative” fiiller hem geçişli hem geçişsiz kullanılabiliyor ve anlam değişmiyor. “Active” (etken) kullanımda biri eylemi yapıyor. “Ergative” kullanımda ise eylem kendi kendine gerçekleşmiş gibi anlatılıyor. Bu yapı “passive” değil ve “be + V3” içermiyor.
“Ergative” bilgi testi
Şimdi öğrendiklerinizi 10 soruluk mini bilgi testiyle sınama zamanı!
Novakid’le tanışın!
İngilizcede “ergative” gibi önemli konuları bilmek, dilbilgisi açısından doğru cümleler kurabilmek için olmazsa olmaz. Ancak elbette bunu yalnızca ezber yaparak öğrenmek mümkün değil. Aynı zamanda dili yaşamak, öğrenirken eğlenmek gerekiyor. Novakid’in çevrimiçi derslerinde tam da bu uygulanıyor.
Siz de Novakid’in eğlenceli ve interaktif yöntemlerini keşfetmek isterseniz, çocuklar için İngilizce derslerine göz atabilir, ilk deneme dersinizi ücretsiz alabilirsiniz.
Ayrıca bire bir derslerimizde uyguladığımız etkili yöntemimize aşağıdaki videodan ulaşabilirsiniz:
Questions and answers
“Ergative” fiiller hem nesne alarak (geçişli fiil gibi) hem de nesne almadan (geçişsiz fiil gibi) kullanılabilen fiillerdir. Üstelik bu iki kullanımda da temel anlam değişmez. Yani aynı fiil, bir cümlede birinin yaptığı bir eylemi gösterebiliyor; başka bir cümlede ise eylem kendi kendine olmuş gibi görünebiliyor.
Passive cümlede “be + fiilin üçüncü hali (V3)” kullanılıyor. Örneğin: “The door was opened.” Burada birisi eylemi yapmıştır ama kim olduğu söylenmemiştir. “Ergative” kullanımda ise “be + V3” yok. Fiil normal hâliyle kullanılıyor. Örneğin: “The door opened.”. Burada eylem kendi kendine olmuş gibi anlatılıyor.
Editörün seçimi
Bu yazımızda İngilizcede “-ed” ya da “-ing” takılarıyla biten sıfatların nasıl oluşturulduklarını inceledik ve testimizle de bilgilerinizi pekiştirdik!
Bu içeriğimizde İngilizcenin zorlayıcı gramer konularını anlattık ve bu konuları rahatça öğrenebilmeniz için bazı tavsiyeler sunduk.
İlginizi çekebilir
Bu içeriğimizde çift dilli bebek yetiştirmenin veya çocuğunuza çift dilli (bilingual) eğitim vermenin potansiyel faydalarından bahsettik.
Bu içeriğimizde 11 yaşındaki Netflix oyuncusu Kartal’ın annesi Hüma Bilcanlı’nın Novakid deneyiminden bahsettik.
İngilizcede sıkça karşımıza çıkan “should” ve “shouldn’t” konu anlatımına yer verdiğimiz bu içeriğimizde örnek cümleler ve test üzerinden tüm konuyu öğreniyoruz!
Bu yazımızda İngilizce ilgi zamirlerini tanıttık, nasıl kullanılmaları gerektiğini örneklerle gösterdik. En sona da öğrendiklerimizi sınayabilmek için bilgi testi ekledik.
İngilizcede etkili konuşmamızı sağlayan söz sanatlarından biri olan antitez nedir, nasıl kullanılır, örnek cümlelerle birlikte öğrenelim.
Şimdiki zaman ile ingilizce cümle kurabilmek için öncelikle bu zamanı kendi dilimizde nasıl ve neden kullandığımızı bilmemiz gerekir.
