Zajęcia indywidualne czy w grupie? Jaką formę wybrać dla dziecka?

Grupowe zajęcia to cykliczne spotkania z nauczycielem lub trenerem, podobnie jak podczas lekcji w szkole. Odbywają się o stałych porach, wymagają więc dostosowania planu dnia rodziny. Są tańsze niż zajęcia indywidualne. Obecność grupy rówieśniczej ma zarówno zalety, jak i wady. Jakie? O tym niżej.

Zalety zajęć grupowych

• Dają okazję do rozmów, wymiany poglądów i doświadczeń między uczestnikami zajęć grupowych. Jest to szczególnie cenne podczas zajęć językowych. Przełamują barierę językową z uwagi na łatwość nawiązania konwersacji z rówieśnikami.
• Wzmacniają motywację do nauki i zdrowej rywalizacji, ponieważ każdy chce być dobrze przygotowany do lekcji, aby nie wypaść źle na tle grupy.
• Umożliwiają naukę przez zabawę i udział w angażujących grach zespołowych z pozostałymi uczestnikami zajęć grupowych.
• Są niedrogie – koszt zajęć rozkłada się na więcej osób. 
• Pozwalają nawiązać nowe znajomości.

Z badań wynika, że nauka języka angielskiego w grupach niesie korzyści społeczne oraz emocjonalne:

„Dzieci uczące się języka angielskiego w grupach rozwijają lepsze umiejętności społeczne, takie jak współpraca i empatia, dzięki interakcji z rówieśnikami i poznawaniu innych kultur” (Nicolay, A. C., Poncelet, M. Bilingualism: Language and Cognition, 2013). 

To zatem doskonały sposób nie tylko na to, aby sprawnie operować obcym językiem, ale też dogadywać się w rodzimym języku na co dzień.

Wady zajęć grupowych

• Ograniczają kontakt z nauczycielem – jego uwaga jest podzielona między wszystkich uczestników zajęć.
• Wymagają dostosowania kalendarza rodziny do harmonogramu zajęć.
• Nie są idealnie dopasowane do poziomu umiejętności danego dziecka. Stanowią kompromis między potrzebami i predyspozycjami u poszczególnych uczestników zajęć. Przykładowo, podczas zajęć językowych, jedni dobrze radzą sobie z pisaniem, lecz nie potrafią mówić, a inni mają doskonałą wymowę, ale gorzej radzą sobie z gramatyką. Każde dziecko jest inne i należy to zaakceptować.

Zajęcia grupowe sprawdzą się lepiej w przypadku dzieci śmiałych, lubiących rywalizację i towarzystwo. Uczniowie nieśmiali, niedostatecznie pewni w grupie, odniosą więcej korzyści z zajęć indywidualnych. Ich zalety oraz wady omawiamy niżej.

Indywidualne lekcje to spotkania, podczas których nauczyciel pozostaje do wyłącznej dyspozycji jednego ucznia. Program takich zajęć jest ściśle dostosowany do jego umiejętności, potrzeb i szybkości postępów. Harmonogram jest elastyczny, bo uzgadniany osobiście z prowadzącym. Lekcje indywidualne mogą odbywać się na żywo w siedzibie szkoły lub domu ucznia albo online.

Zalety zajęć indywidualnych

• Są dopasowane ściśle do potrzeb jednego dziecka.
• Zapewniają 100% uwagi nauczyciela. Dzięki temu może on łatwiej wyłapywać to, co wymaga doszlifowania, i dobrze poznać możliwości dziecka, a następnie wyjść im naprzeciw, projektując zajęcia skrojone na miarę. 
• Odbywają się w czasie dogodnym dla dziecka. Łatwo wkomponować je w plan dnia rodziny.
• Stanowią dobre rozwiązanie dla nieśmiałych dzieci, a przypadku nauki języków obcych: dla tych z silną barierą językową. Dają możliwość oswoić się z językiem bez obecności innych, która na początku może deprymować ucznia.
• Przynoszą szybkie rezultaty. Jeśli chodzi o efektywność i opanowanie języka obcego w krótkim czasie, lekcje indywidualne są rekomendowanym rozwiązaniem.

Wady zajęć indywidualnych

• Są droższe od zajęć grupowych.
• Umożliwiają interakcje z tylko jedną osobą, co bywa ograniczające.
• Nie dostarczają tyle zabawy co zajęcia grupowe. Niektóre dzieci mogą nudzić się na lekcjach indywidualnych.

Zajęcia indywidualnie mogą być strzałem w dziesiątkę na początku, szczególnie w przypadku nieśmiałych i wycofanych dzieci, które nie lubią rywalizacji. 

Gama zajęć pozalekcyjnych jest bardzo szeroka. Można wybierać spośród nauki języków obcych, nauk ścisłych, warsztatów kreatywnych i plastycznych, sztuk walki, sportów zespołowych i wielu więcej. Aby wybrać to, co spodoba się dziecku i będzie sprzyjało jego rozwojowi, należy wziąć pod uwagę m.in.:

• Zainteresowania dziecka. Zajęcia muszą być przede wszystkim ciekawe dla Twojej pociechy.
• Predyspozycje malucha. Jeśli przejawia jakieś talenty, warto je rozwijać.
• Potrzeby Twojej pociechy. Dziecko ruchliwe będzie się męczyło podczas zajęć „w ławce”. Jeśli jest zbyt aktywne lub nadpobudliwe, spróbujcie zajęć sportowych, które będą okazją do wykorzystania dużych pokładów energii, albo sensorycznych, które sprzyjają wyciszeniu.
• Zajęcia, w których dziecko już uczestniczy, np. w szkole. Zajęcia pozalekcyjne powinny być odskocznią i urozmaiceniem.

Nie wiesz, na jakie zajęcia dodatkowe posłać dziecko? Rozwiąż test, który ułatwi wybór.

Zajęcia dodatkowe niosą dziecku wiele korzyści. Naukowcy są co do tego zgodni. Oto kilka wniosków z badań:

„Udział w zajęciach dodatkowych poprawia umiejętności społeczne, wzmacnia poczucie własnej wartości oraz pomaga w budowaniu pozytywnych relacji z rówieśnikami i nauczycielami” (Fredricks, J. A., Eccles, J. S., Journal of Youth and Adolescence, 2008).

Również nauka języków obcych przynosi znacznie więcej korzyści niż tylko sprawne operowanie innym językiem. Piszą o tym Bialystok, E., Craik, F. I. M., Luk, G. (Trends in Cognitive Sciences, 2012). Z badań wynika, że nauka języka angielskiego przekłada się pozytywnie również na inne dziedziny:

„Dzieci uczące się języków obcych, w tym angielskiego, wykazują lepsze zdolności poznawcze, w tym pamięć roboczą i kontrolę uwagi. Wczesna nauka języka stymuluje rozwój struktur mózgu odpowiedzialnych za przetwarzanie językowe i myślenie logiczne”. 

Zajęcia dodatkowe sprzyjają rozwojowi społecznemu i emocjonalnemu. Budują pewność siebie, poprawiają wyniki z przedmiotów szkolnych. Zalet jest znacznie więcej. Sprawdź, dlaczego jeszcze warto inwestować w dodatkowe zajęcia dla dzieci.

Nie ulega wątpliwości, że warto posyłać dzieci na zajęcia dodatkowe. Ile jednak powinno ich być, aby przynosiły korzyści, ale nie przeciążyły pociechy? Jest to zależne od wieku oraz indywidualnych cech dziecka. 

• Dzieci w wieku 3–6 lat powinny uczęszczać na 1–2 zajęcia tygodniowo.
• Dzieci między 7 a 12 lat mogą chodzić na 2–4 zajęcia tygodniowo.
• Dzieci od 13 do 18 lat może mieć 3–5 zajęć tygodniowo.

Planując zajęcia dodatkowe dla dziecka, weź pod uwagę jej możliwości oraz bieżące obłożenie. Przykładowo: uczniowie szkół muzycznych, plastycznych czy sportowych mają więcej lekcji niż dzieci uczęszczające do zwykłych szkół. Zajęcia dodatkowe powinny być w ich przypadku rzadsze. Nadmierne obciążenie rozmaitymi zajęciami może przynieść skutek odwrotny do zamierzonego: zmęczenie, zniechęcenie i wycofanie z aktywności. 

Złoty środek leży między rozwojem dziecka a jego dobrym samopoczuciem. Pamiętaj także, że do prawidłowego rozwoju dziecko potrzebuje nieco… nudy.