Samogłoski po angielsku – wszystko, co warto wiedzieć o ich wymowie

Samogłoski to dźwięki mowy, które powstają, gdy powietrze przepływa swobodnie przez jamę ustną, bez przeszkód w postaci języka, zębów czy warg. Odgrywają one kluczową rolę w angielskiej wymowie fonetycznej, bo nadają każdemu wyrazowi jego charakterystyczne brzmienie. Bez nich wymowa języka byłaby niekompletna i niezrozumiała. Tyczy się to zresztą nie tylko języka angielskiego, ale praktycznie każdego języka na świecie! 

W języku angielskim występuje sześć liter oznaczających samogłoski (o dwie mniej niż w języku polskim): a, e, i, o, u oraz czasami y (np. w słowie happy). Musisz jednak wiedzieć, że samogłoski to również różnorodne kombinacje dźwięków po angielsku – według angielskiego alfabetu z wymową dźwięków samogłoskowych wyróżniamy aż dwadzieścia. 

Kilka słów o literze „y”

Co ciekawe, w języku angielskim litera y pełni podwójną funkcję, gdyż może być zarówno samogłoską, jak i spółgłoską, w zależności od kontekstu:

• Jako samogłoska występuje w słowach takich jak baby – [ˈbeɪbi], gdzie brzmi jak [i].
• Jako spółgłoska występuje w słowach takich jak yes – [jes], gdzie brzmi jak [j].

Dlaczego samogłoski są ważne?

Poprawna wymowa samogłosek:

1. Ułatwia komunikację – zły akcent może zmienić znaczenie słowa.

• Przykład: sheep (owca) i ship (statek) różnią się tylko długością samogłoski.

2. Pomaga w rozumieniu – zrozumienie angielskiego wymaga rozpoznania różnych wariantów wymowy samogłosek.

3. Jest kluczem do naturalnego brzmienia – samogłoski nadają rytm i melodię językowi. 

Podczas nauki angielskiego wielu uczniów zetknie się z Międzynarodowym Alfabetem Fonetycznym (IPA). Ten system zapisu został opracowany, aby jednoznacznie reprezentować dźwięki mowy w różnych językach. IPA to narzędzie, które szczególnie przydaje się przy nauce wymowy, ponieważ każdy symbol odpowiada konkretnemu dźwiękowi, niezależnie od tego, jak jest on zapisywany w alfabecie danego języka.

Dlaczego warto korzystać z IPA?

1. Jednoznaczność – IPA eliminuje niejasności wynikające z różnych sposobów zapisywania wymowy w językach, np. litera a w angielskim może być wymawiana na kilka sposobów (np. w cat i car).
2. Wsparcie w nauce wymowy – korzystając z IPA, wiesz dokładnie, jak wymawiać dane słowo. 
3. Dostępność w słownikach – większość renomowanych słowników papierowych i online (np. Cambridge Dictionary, Oxford Learner’s Dictionaries) zawiera transkrypcje fonetyczne wraz z przykładami i nagraniami.

Podstawowe symbole IPA, które musisz poznać: 

Na początek poznaj trzy symbole związane z samogłoskami w języku angielskim, które różnią się od dźwięków występujących w języku polskim:

• /ʌ/ – podobne do krótkiego, przytłumionego a, np. sun – /sʌn/ (słońce).
• /ɪ/ – krótki dźwięk przypominający polskie y, np. sit – /sɪt/ (siedzieć).
• /ʊ/ – krótkie, zwarte u, np. book – /bʊk/ (książka).

Zwróć również uwagę na spółgłoski, które mogą sprawiać trudność, ponieważ w języku polskim nie mają swoich odpowiedników:

• /θ/ – bezdźwięczne th, wymawiane z czubkiem języka między zębami, np. think – /θɪŋk/ (myśleć).
• /ð/ – dźwięczne th, wymawiane w ten sam sposób, ale z wibracją, np. this – /ðɪs/ (to).

Jak korzystać z IPA w nauce?

1. Czytaj słowniki z transkrypcją – znajdziesz tam symbole IPA przy każdym słowie.
2. Słuchaj nagrań – korzystaj z funkcji odtwarzania wymowy w słownikach online.
3. Notuj wymowę – zapisuj nowe słowa wraz z ich transkrypcją fonetyczną.

Więcej informacji na ten temat znajdziesz w innym naszym artykule.

Teraz przechodzimy do głównej części artykułu. Musisz wiedzieć, że dzielimy samogłoski w angielskim na cztery główne kategorie:

1. Krótkie samogłoski
2. Długie samogłoski
3. Dyftongi (dwugłoski)
4. Triftongi (trzygłoski)

Krótkie samogłoski

Krótkie samogłoski (z ang. short vowels) to proste dźwięki, które trwają tylko chwilę i nie są przeciągane. Są one powszechnie używane w angielskich słowach jednosylabowych i niektórych wielosylabowych.

Przykłady:

1. /æ/ – jak w cat (kot).
2. /e/ – jak w bed (łóżko).
3. /ɪ/ – jak w sit (siedzieć).
4. /ɒ/ – jak w hot (gorący).
5. /ʌ/ – jak w cup (kubek).
6. /ʊ/ – jak w put (położyć).

Długie samogłoski

Długie samogłoski (z ang. long vowels) to te, które są wymawiane z przeciągnięciem. Ich brzmienie różni się od krótkich odpowiedników, a ich długość może zmieniać znaczenie wyrazu.

Przykłady:

1. /iː/ – jak w see (widzieć).
2. /ɑː/ – jak w car (samochód).
3. /ɔː/ – jak w door (drzwi).
4. /uː/ – jak w blue (niebieski).
5. /ɜː/ – jak w bird (ptak).

Długie samogłoski często oznaczane są w słownikach za pomocą dwukropka (:), co wskazuje na ich wydłużenie w wymowie.

Dyftongi (dwugłoski)

Dyftongi to samogłoski, które składają się z dwóch różnych dźwięków płynnie przechodzących jeden w drugi. Są one niezwykle ważne w języku angielskim, ponieważ ich błędna wymowa może prowadzić do (zabawnych i niekoniecznie śmiesznych) nieporozumień.

Przykłady:

1. /eɪ/ – jak w say (powiedzieć).
2. /aɪ/ – jak w eye (oko).
3. /ɔɪ/ – jak w boy (chłopiec).
4. /aʊ/ – jak w house (dom).
5. /əʊ/ – jak w go (iść).
6. /ɪə/ – jak w ear (ucho).
7. /eə/ – jak w care (dbać).
8. /ʊə/ – jak w tour (wycieczka).

Dyftongi nadają angielskiemu jego unikalną melodyjność i są jednym z trudniejszych aspektów angielskiej wymowy fonetycznej, którą musisz opanować. 

Tryftongi (trzygłoski)

Tryftongi to połączenie trzech różnych dźwięków samogłoskowych w jednej sylabie. Występują rzadziej, ale są ważne w niektórych dialektach angielskiego.

Przykłady:

1. /aɪə/ – jak w fire (ogień).
2. /aʊə/ – jak w hour (godzina).

Triftongi wymagają płynnego przejścia między trzema dźwiękami, co może być wyzwaniem, szczególnie dla osób dopiero rozpoczynających naukę języka. 

Jak poprawić wymowę samogłosek?

1. Ćwicz z nagraniami – słuchaj rodzimych użytkowników języka i staraj się naśladować ich wymowę.
2. Korzystaj z alfabetu fonetycznego – ucz się rozpoznawać symbole używane w transkrypcji fonetycznej.
3. Powtarzaj trudne dźwięki – szczególnie dyftongi i długie samogłoski.
4. Nagrywaj siebie – odsłuchanie własnej wymowy pomoże Ci zauważyć błędy.
5. Pracuj z nauczycielem – indywidualne lekcje pozwalają skupić się na Twoich trudnościach.

Samogłoski są bardzo ważnym elementem nauki języka. Ich poprawna wymowa wpłynie na Twój sposób porozumiewania się z innymi ludźmi. Ćwicz więc regularnie, a staną się one Twoim sprzymierzeńcem w płynnej komunikacji!

Znajomość angielskiego to jedna z najważniejszych umiejętności w dzisiejszym świecie, dlatego też zajęcia w Novakid nie są skupione wyłącznie na kwestiach językowych, lecz również na budowaniu pewności siebie. Wierzymy, że zabawa jest kluczem do skutecznej nauki, a błędy są naturalną częścią posługiwania się językiem.

Pomagamy dzieciom pokonywać bariery językowe i ćwiczyć poprawną wymowę! W codziennej pracy wspierają nas doświadczeni native-speakerzy, którzy doskonale wiedzą, jak przekazywać wiedzę w przyjazny i angażujący sposób.

Zajęcia możesz dopasować do planu dnia swojej rodziny. Wszystko odbywa się online – wystarczy tylko dostęp do Internetu i komputera/laptopa.

Zainteresowany/a? Zapraszamy na darmową lekcję próbną, podczas której dowiesz się więcej!