Jaka jest rola i znaczenie rodziny w wychowaniu dziecka – rodzice pytają, ekspert odpowiada

Rodzina najczęściej kształtuje nasz światopogląd, przekazuje ważne wartości i prawidłowe wzory zachowań. Młodzi rodzice jednak często zastanawiają się, jak duża powinna być rola rodziców w wychowywaniu dziecka. W jakim stopniu, za proces edukacji odpowiedzialne są szkoły oraz jaki powinien być udział rodziny w edukowaniu młodego człowieka. 

Poznaj opinię Adrienne Landry – dyrektorki ds. treści edukacyjnych w Novakid, która rozmawiając z wieloma rodzicami, zebrała odpowiednią wiedzę i doświadczenie, aby odpowiedzieć na najczęstsze pytania rodziców o rolę dziecka w rodzinie. 

Kto w największym stopniu odpowiada za edukację dzieci – szkoła, rodzina, czy otoczenie?  

Z obserwacji Adrienne Landry wynika, że każda z tych komórek społecznych jest w jakimś stopniu odpowiedzialna za edukowanie dzieci. To, że szkoła odpowiada za edukację wiedzową naszego dziecka, nie wyklucza tego, że rodzice mogą wspierać zainteresowania i pasje pociechy, a otoczenie dawać przykład różnych wzorców zachowania. 

Odpowiedzialności za wychowanie i edukację dziecka bardzo często się przeplatają, w zależności od sytuacji, z którą dziecko w danym momencie musi sobie poradzić.

Najważniejszą funkcją rodziny w procesie edukacji dziecka jest pomoc w budowaniu pewności siebie i zbudowanie motywacji do nauki. Dzieci na początkowym etapie rozwoju mają bardzo wysoki poziom ciekawości i warto to wspierać! 

Jeżeli chodzi o edukację emocjonalną, ogromną rolę w jej rozwoju u dziecka odgrywają rodzice. Jednak często to komunikacja z rówieśnikami w szkole w pełni kształtuje osobowość dziecka. W szkole otwierają się nowe horyzonty, dziecko obcuje z rówieśnikami z różnych środowisk, może swobodnie budować relacje. 

Czyj światopogląd ma większy wpływ na dziecko? Pani w szkole, czy mamy i taty? 

Światopogląd to hierarchia wartości takich jak przyjaźń, rodzina, pieniądze czy zdrowie. Ogromny wpływ na ukształtowanie światopoglądu dziecka mają rodzice.  

Jak mówi Adrienne Landry: “Dziecko w wieku szkolnym jest już osobowością dojrzałą pod wieloma względami: z ukształtowaną samooceną, ułożonymi w głowie podstawowymi wartościami, wyobrażeniami o sobie samym i o otaczającym świecie.”

Dr Landry dodaje również, że “W szkole dziecko zdobywa zupełnie inne doświadczenia niż w domu. Poznaje większą ilość osób, styka się z nowymi sytuacjami. Nie można mówić, że to, co dzieje się w rodzinie, jest ważniejsze niż to, co dzieje się w szkole i na odwrót. Są to po prostu różne doświadczenia.”

Na początkowym etapie wychowania dziecka, to rodzice mają największy udział w procesie kształtowania światopoglądu pociechy. Z czasem jednak ta proporcja się zmienia. 

Zdaniem Adrienne Landry: “W okresie dojrzewania dziecko coraz więcej autorytetu czerpie z otoczenia. Jednak krąg wpływu rodziców wciąż powinien odgrywać ważną rolę.” Na przykład w okresie nastoletnim, rodzice mogą pomóc dziecku w znalezieniu odpowiedniego kręgu przyjaciół, który będzie dalej stymulował dziecko do rozwoju. 

Jak chronić dziecko przed negatywnym wpływem środowiska na jego osobowość? 

Adrienne Landry podkreśla, że rodzice powinni w pierwszej kolejności zadbać o swoje umiejętności psychologiczne, aby później z większą świadomością edukować dziecko na temat tego, co jest dobre, a co złe. 

Jako rodzice nie jesteśmy w stanie uchronić dziecka w pełni przed negatywnym wpływem środowiska. Ono zawsze będzie gdzieś się czaić. Naszą świadomą edukacją możemy przekonać pociechę, że za niektórymi wzorcami zachowania po prostu nie warto podążać. W zamian można pokazywać dziecku pozytywne wzorce, które warto naśladować. 

Jakie wyróżniamy style wychowywania dzieci? 

Wielu rodziców w obliczu wyzwania, jakim niewątpliwie jest wychowywanie małego człowieka, zastanawia się, jak duża powinna być rola autorytetu w wychowaniu. Na jak wiele można dziecku pozwolić, a kiedy stawiać jasne granice. Rozwiązaniem tego dylematu jest wyróżnienie czterech stylów wychowania. Po raz pierwszy zostały one sklasyfikowane w połowie ubiegłego wieku przez amerykańską psycholożkę – Dianę Baumrind.  

• Autorytatywny – to styl wychowania, który jest zarówno wymagający, jak i reagujący. Zwraca uwagę na odczucia i emocje dzieci. Opiera się na dialogu i zrozumieniu. Uczy cierpliwości, wyrozumiałości i konsekwencji. Wspiera dzieci w poznawaniu świata, popełnianiu błędów oraz dokonywaniu własnych wyborów.
• Autorytarny – to styl, który jasno komunikuje i dużo wymaga. Takie wychowanie opiera się na decyzyjności w pełni po stronie rodzica. To rodzic, jako autorytet decyduje, co jest dla dziecka najlepsze, a dziecko powinno się podporządkować.
• Pobłażliwy – to wychowanie, które na wiele dziecku pozwala, a czasem nawet wyręcza z obowiązków. Pobłażliwy styl wychowania oznacza częste zaspokajanie zachcianek dziecka oraz stosowanie niewielu zasad i reguł. Nie sprzyja konsekwencji oraz nauce odpowiedzialności.
• Zaniedbujący – to styl wychowania, który w minimalnym stopniu ingeruje w rozwój dziecka. Rzadko reaguje w obliczu różnych sytuacji i nie jest wymagający względem dziecka.

Czy któreś ze stylów wychowania są złe? 

Żaden ze stylów wychowania nie jest zły, pod warunkiem że stosowany jest z umiarem i dostosowany do etapu rozwoju dziecka. 

Przykładowo, styl zaniedbujący będzie do zaakceptowania w przypadku komunikacji z dorosłym dzieckiem powyżej 18 roku życia, które ma już na tyle mocno ukształtowany światopogląd, że nie potrzebuje w tym zakresie takiego wsparcia jak trzylatek. 

Styl autorytarny z kolei będzie potrzebny małemu dziecku, które nie jest samo w stanie podjąć świadomej decyzji i trzeba mu wprost powiedzieć, co ma zrobić. 

Adrienne Landry podkreśla, że ogromnie ważne jest, aby rodzice rozumieli psychologię rozwoju dzieci i prawidłowo stosowali różne style wychowania w zależności od wieku dziecka. 

Co robić, kiedy dziecko nie zgadza się z nauczycielem i szuka oparcia w rodzicach? 

To oznaka dużej samoświadomości dziecka, otwartości na różne zdania i opinie oraz ogromnego zaufania do rodziców, które zostało zbudowane we wcześniejszym dzieciństwie. 

Umiejętności negowania, kontrowania różnych opinii i wyrażania konstruktywnej krytyki są ważnymi umiejętnościami miękkimi, które przydają się nie tylko w szkole, ale także w dorosłym życiu. 

Na początkowym etapie rozwoju dziecka to rodzic jest najważniejszym autorytetem, któremu można zaufać. Nic więc dziwnego, że gdy dziecko usłyszy w szkole coś, co odbiega od tego, jak widzą to jego rodzice, będzie chciało wykorzystać swoją ciekawość świata do ustalenia faktów.

Jak nie narzucać dziecku własnej wizji i wychowywać je w zgodzie z jego aspiracjami i potrzebami?

Przede wszystkim pamiętaj, że dziecko, to nie jesteś Ty z czasów swojego dzieciństwa. Nie możesz realizować na dziecku swoich niezrealizowanych pasji. 

Na początku każdego roku szkolnego zapytaj dziecko wprost, co chciałoby robić dodatkowo. Czy jest coś, czego chciałoby spróbować? Może w wyniku obserwacji zachowania i hobby pociechy, wspólnie dojdziecie do wniosku, że np. brakuje Wam sportu i całą rodziną zapiszecie się na basen.

Jeżeli dziecko samo nie wie, co chciałoby robić, możecie spróbować metody prób i błędów. Wiele miejsc organizuje pierwsze, bezpłatne zajęcia zapoznawcze dla dzieci. To dobra okazja, aby pociecha w praktyce zobaczyła, jak coś wygląda, a później świadomie wybrała to, co ją interesuje. 

W Novakid wierzymy właśnie w takie podejście i dlatego pierwsza lekcja z języka angielskiego online jest zawsze darmowa. Podczas lekcji próbnej w Novakid dziecko może poznać dedykowanego nauczyciela native speakera i samo zdecydować, czy taka forma zajęć z angielskiego online 1:1 mu odpowiada.

A ty jakim, stylem kierujesz się podczas wychowania swojego dziecka? Masz jeszcze jakieś wątpliwości związane z rolą rodziców w procesie wychowywania i edukacji maluchów? Zostaw komentarz poniżej, chętnie poznamy Twój punkt widzenia!

Czy podobał Ci się ten wpis?