Angielski bez pomyłek, czyli jak raz na zawsze odróżnić przymiotnik od przysłówka?

Zrozumienie różnicy między przymiotnikiem a przysłówkiem wymaga spojrzenia na to, jaką rolę odgrywają one w strukturze zdania. Każde z tych słów ma inne zadanie i odpowiada na inne pytania, które determinują sens całej wypowiedzi.

Na jakie pytania odpowiada przymiotnik?

Przymiotnik to część mowy, która określa cechę osób, przedmiotów, zwierząt czy pojęć abstrakcyjnych. Jego zadaniem jest dostarczenie dodatkowych informacji o rzeczowniku.

Przymiotniki angielskie, tak samo jak w języku polskim, odpowiadają na pytania: Which? (Który?), What kind of? (Jaki?), Whose? (Czyj?). Jeśli więc chcesz powiedzieć, że Twoja kawa jest gorąca (hot coffee), używasz właśnie przymiotnika.

Na jakie pytania odpowiada przysłówek?

Przysłówek angielski to z kolei nieodmienna część mowy, która modyfikuje czasowniki, przymiotniki lub inne przysłówki. Często określa on sposób wykonywania danej czynności, czas jej trwania lub miejsce. W przeciwieństwie do przymiotnika, przysłówek odpowiada na pytania: How? (Jak?), Where? (Gdzie?), When? (Kiedy?).

Kiedy chcesz podkreślić, że ktoś biega szybko (runs quickly), stosujesz przysłówek, ponieważ opisujesz czynność (bieganie), a nie samą osobę. 

Większość angielskich przysłówków można rozpoznać na pierwszy rzut oka. Istnieją jednak zasady, które regulują ich powstawanie, oraz liczne wyjątki, o których musisz pamiętać.

Magiczna końcówka -ly

W przeważającej liczbie przypadków przysłówek tworzy się poprzez dodanie końcówki -ly do przymiotnika.

• Beautiful (piękny) → Beautifully (pięknie)
• Careful (ostrożny) → Carefully (ostrożnie)
• Slow (wolny) → Slowly (powoli)
• Unwilling (niechętny) → Unwillingly (niechętnie)

Musisz jednak pamiętać, że czasami wymaga to od nas wprowadzenia dodatkowych zmian. Jeśli przymiotnik kończy się na -y, zmieniamy go na -i przed dodaniem końcówki (np. happy → happily). Jeśli kończy się na -le, zazwyczaj zabieramy -e i dodajemy -y (np. gentle → gently).

Wyjątki i pułapki

Nie każde słowo kończące się na -ly jest przysłówkiem. Przykładowo, słowa takie jak friendly (przyjazny), lonely (samotny) czy silly (głupi) to przymiotniki. Jeśli chcesz ich użyć jako przysłówków, musisz zastosować konstrukcję opisową, np. in a friendly way.

Istnieje również grupa słów, które mają identyczną formę dla obu części mowy. Należą do nich:

1. Fast (szybki / szybko)
2. Hard (trudny, ciężki / ciężko)
3. Late (późny / późno)
4. Early (wczesny / wcześnie)

„Hard” kontra „Hardly” oraz inne pary

To jeden z najczęstszych błędów. Wiele osób intuicyjnie dodaje -ly, myśląc, że zmienia tylko część mowy, podczas gdy w rzeczywistości całkowicie zmienia znaczenie słowa. Dotyczy czterech przysłówków, które w tej materii są szczególnie zdradliwe.

1. Hard vs Hardly

Słowo hard jest zarówno przymiotnikiem (twardy, trudny), jak i przysłówkiem (ciężko, mocno).

• It is a hard task. (To trudne zadanie – przymiotnik).
• He works hard. (On ciężko pracuje – przysłówek).

Słowo hardly natomiast to przysłówek, który oznacza „ledwie”, „prawie wcale”. Nie ma on nic wspólnego z ciężką pracą.

• I can hardly hear you. (Ledwie Cię słyszę).

2. Late vs Lately

Late oznacza „późny” lub „późno”.

• I was late for work. (Spóźniłem się do pracy).

Lately to przysłówek czasu, który oznacza „ostatnio”.

• I haven’t seen him lately. (Nie widziałem go ostatnio).

3. Near vs Nearly

Near to „bliski” lub „blisko” (odległość fizyczna).

• The station is very near. (Stacja jest bardzo blisko).

Nearly oznacza „prawie”.

• It is nearly ten o’clock. (Jest prawie dziesiąta).

4. High vs Highly

High odnosi się do fizycznej wysokości (wysoki/wysoko).

• The bird flies high. (Ptak leży wysoko).

Highly używamy w znaczeniu przenośnym, oznaczającym „wysoce” lub „bardzo”.

• This is a highly recommended book. (To wysoce zalecana książka).

Aby sprawnie posługiwać się językiem, musisz wiedzieć, jakie informacje przekazują poszczególne słowa. Przysłówki dzielimy na kilka głównych kategorii w zależności od tego, jakie okoliczności opisują.

Przysłówki sposobu (Adverbs of Manner)

Wyjaśniają one, w jaki sposób coś zostało zrobione. Często są to przysłówki pochodzące bezpośrednio od przymiotników opisujących cechy charakteru lub fizyczne właściwości.

• Przykład: She sings beautifully. (Ładnie śpiewa).
• Przykład: He worked carefully. (Starannie pracował).

Przysłówki czasu i miejsca

Przysłówki czasu informują nas, kiedy coś się wydarzyło (np. yesterday, now, soon), natomiast przysłówek miejsca wskazuje lokalizację (np. here, there, everywhere).

Przysłówki stopnia

Służą one do wzmocnienia lub osłabienia znaczenia przymiotnika lub innego przysłówka.

• Quite (całkiem)
• Very (bardzo)
• Rather (raczej)
• Slightly (nieco)

Wygląda to tak:

1. Przymiotnik zazwyczaj stoi przed rzeczownikiem: A loud noise (Głośny hałas).
2. Przymiotnik występuje również po czasownikach stanu (stative verbs), takich jak: be, look, feel, seem, smell, sound.
   – You look tired. (Wyglądasz na zmęczonego).
3. Przysłówek zazwyczaj pojawia się po czasowniku głównym: She speaks loudly. (Ona mówi głośno).
4. Jeśli w zdaniu występuje dopełnienie, przysłówek ląduje po nim: He drove the car carefully. (Ostrożnie prowadził samochód).

Zarówno przymiotniki, jak i przysłówki możemy stopniować, aby porównać natężenie danej cechy lub czynności. Wyróżniamy stopniowanie proste (przez dodanie końcówek -er, -est) oraz stopniowanie opisowe (z użyciem słów more, most lub less, least).

Stopniowanie przymiotników

W przypadku krótkich przymiotników stosujemy tzw. formy syntetyczne:

• Stopniu równym: tall
• Stopniu wyższym: taller
• Stopniu najwyższym: the tallest

Dla dłuższych słów stosujemy formę opisową: beautiful → more beautiful → the most beautiful.

Stopniowanie przysłówków

Większość przysłówków utworzonych z końcówką -ly stopniuje się wyłącznie opisowo:

• Quietly → more quietly → most quietly.

Pozostałe przysłówki w formie identycznej jak przymiotnik (np. fast, hard) przyjmują wspomniane wcześniej końcówki, np:

• Fast → faster → fastest.

Warto wspomnieć o formach nieregularnych. Trzy przysłówki (i odpowiadające im przymiotniki), które sprawiają najwięcej problemów, to:

1. Good/Well → better (lepiej) → the best.
2. Bad/Badly → worse → the worst.
3. Far → further/farther → the furthest/farthest.

Uczniowie często przenoszą kalki z języka ojczystego, co prowadzi do pomyłek.

• Błąd: He smells badly. (To oznaczałoby, że ma upośledzony zmysł powonienia).
• Poprawnie: He smells bad. (On brzydko pachnie).

Kolejną pułapką są połączenia stałe i przysłówki złożone. Czasami dwa słowa tworzą nową jakość, jak w przypadku określeń typu dziko rosnący (wild-growing) czy świeżo malowany (freshly painted). Zauważ, że w tym drugim przypadku używamy przysłówka, bo określa on czynność malowania, która nadała przedmiotowi pewien określony stan. Zapamiętaj też, że zarówno przymiotnik, jak i przysłówek nie ulegają odmianie.

Rozróżnianie tych dwóch części mowy to proces, który wymaga uważności i regularnego treningu. Kiedy czytasz dowolny tekst po angielsku, zadaj sobie pytanie: czy to słowo opisuje „coś”, czy może to, „jak się coś dzieje”? Jeśli wyraz określa cechę i odnosi się do rzeczownika – to przymiotnik. Jeśli natomiast modyfikuje czynność – to przysłówek. Warto się tego nauczyć, bo dzięki temu Twój angielski wzniesie się na zupełnie nowy poziom.

Zapraszamy również na nasze zajęcia interaktywne w Novakid. Stawiamy tam przede wszystkim na przyjazną atmosferę, świetną zabawę i innowacyjne metody nauczania, z których skorzystały już setki tysięcy uczniów na całym świecie. Sprawdź, co mamy do zaoferowania podczas darmowej lekcji próbnej.

Ćwiczenie 1

Wypełnij luki przysłówkami lub przymiotnikami.

1. She is a very ________ student and always gets high grades. a) intelligent b) intelligently
2. You should drive ________ when it’s raining. a) careful b) carefully
3. The teacher explained the task ________ to everyone. a) clear b) clearly
4. My coffee is too ________, I cannot drink it yet. a) hot b) hotly
5. He looks ________ in his new suit. a) professional b) professionally