Najlepsze polskie książki dla dzieci. Dlaczego warto je czytać z dziećmi?

Wybierając książki dla tej grupy, warto zwrócić uwagę na dostosowanie do etapu rozwoju. Historie powinny być angażujące, ale też uczyć empatii, przyjaźni i odwagi. Dla najmłodszych kluczowe są również piękne ilustracje, które zachęcają do samodzielnego oglądania.

1. Pucio – Marta Galewska-Kustra Seria o Puciu to absolutny fenomen, który w przystępny sposób wspiera rozwój mowy i umiejętności językowe. Akcja toczy się w codziennych sytuacjach (zabawa, spacer, choroba). Książki te uczą rozpoznawania dźwięków i budowania pierwszych zdań, a ciepła, rodzinna atmosfera daje dziecku poczucie bezpieczeństwa.
2. Kicia Kocia – Anita Głowińska Kicia Kocia pomaga najmłodszym oswoić codzienne wyzwania, takie jak wizyta u lekarza, mycie zębów czy pierwsze dni w przedszkolu. Poprzez proste historie dzieci uczą się samodzielności i zasad społecznych. To idealna seria na start przygody z czytaniem, ucząca rozpoznawania emocji.
3. Tuwim dzieciom – Julian Tuwim Zbiór, w którym znajdziesz „Lokomotywę”, „Ptasie radio” czy „Słonia Trąbalskiego”. Te wiersze to mistrzostwo słowa – uczą dzieci poczucia rytmu i zabawy językiem. Rozwijają wyobraźnię i niosą uniwersalne wartości, a ich humor bawi kolejne pokolenia Polaków.
4. Brzechwa dzieciom – Jan Brzechwa „Kaczka Dziwaczka” czy „Na straganie” to utwory pełne gier słownych i humoru. Wiersze Brzechwy w lekki sposób przekazują lekcje o pracowitości, higienie i dobrym wychowaniu. To obowiązkowa pozycja na półce każdego przedszkolaka.
5. Plastusiowy pamiętnik – Maria Kownacka Przygody małego ludzika z plasteliny, który mieszka w piórniku Tosi. Książka ukazuje szkolny świat z perspektywy przyborów szkolnych, ucząc dbałości o porządek, przyjaźni i koleżeństwa. Choć napisana dawno, wciąż urzeka ciepłem i uczy szacunku do własności.
6. O krasnoludkach i sierotce Marysi – Maria Konopnicka Piękna baśń, która uwrażliwia na los słabszych i piękno przyrody. Historie krasnoludków pomagających sierotce uczą, że dobroć i uczciwość zawsze wracają. Książka rozwija wrażliwość estetyczną i pokazuje siłę bezinteresownej pomocy.
7. Pan Maluśkiewicz i wieloryb – Julian Tuwim Zabawna opowieść o malutkim człowieczku, który miał wielkie marzenie – zobaczyć wieloryba. To historia o wytrwałości, odwadze i o tym, że nawet będąc małym, można dokonywać wielkich rzeczy. Zachęca dzieci do odkrywania świata.
8. Detektyw Pozytywka – Grzegorz Kasdepke Współczesny klasyk. Sympatyczny detektyw rozwiązuje zagadki, które uczą dzieci logicznego myślenia i dedukcji. Książka w humorystyczny sposób przemyca wiedzę o świecie i uczy rozwiązywania konfliktów bez przemocy.
9. O psie, który jeździł koleją – Roman Pisarski Wzruszająca, oparta na faktach historia psa Lampo. To lekcja o wierności, oddaniu i przyjaźni między człowiekiem a zwierzęciem. Książka mocno oddziałuje na emocje, rozwijając w dzieciach głęboką empatię.
10. Afryka Kazika – Łukasz Wierzbicki Niesamowita opowieść o Kazimierzu Nowaku, który rowerem przemierzył Afrykę. Książka rozbudza ciekawość geograficzną, uczy tolerancji dla innych kultur i pokazuje, że niemożliwe nie istnieje. Idealna dla małych podróżników.

Starsze dzieci szukają w książkach dynamicznej akcji, tajemnicy i bohaterów, z którymi mogą się utożsamić. Poniższe pozycje nie tylko wciągają, ale też pomagają zrozumieć proces dorastania.

11. Akademia Pana Kleksa – Jan Brzechwa Opowieść o magicznej szkole, która rozwija kreatywność i nieszablonowe myślenie. Pan Kleks uczy, że wyobraźnia jest ważniejsza od schematów. To lektura, która pokazuje, że nauka może być fascynującą przygodą.
12. Felix, Net i Nika – Rafał Kosik Polska odpowiedź na światowe bestsellery science-fiction. Trójka gimnazjalistów rozwiązuje zagadki z pogranicza nauki i zjawisk nadprzyrodzonych. Seria promuje inteligencję, współpracę i przyjaźń, a przy tym jest napisana nowoczesnym, zrozumiałym dla młodzieży językiem.
13. Buba – Barbara Kosmowska Ciepła i pełna humoru opowieść o nastolatce, która (w przeciwieństwie do swoich rodziców) twardo stąpa po ziemi. Książka o relacjach rodzinnych, pierwszej miłości i akceptacji siebie. Uczy dystansu do problemów i radzenia sobie z emocjami.
14. Pan Samochodzik – Zbigniew Nienacki Klasyka powieści przygodowo-detektywistycznej. Tytułowy bohater rozwiązuje zagadki historyczne, ucząc czytelników logiki, szacunku do historii i sztuki. To świetna propozycja dla młodych pasjonatów zagadek i skarbów.
15. Magiczne Drzewo – Andrzej Maleszka (Zastępstwo za nieodpowiednią wiekowo „Rodzinę Monet”). Jedna z najpopularniejszych współczesnych serii. Burza powala olbrzymi dąb, z którego zrobiono setki magicznych przedmiotów. Dzieci, które je znajdują, przeżywają niesamowite przygody. To dynamiczna, niemal filmowa opowieść o sile rodzeństwa, odwadze i odpowiedzialności za swoje życzenia.
16. Król Maciuś Pierwszy – Janusz Korczak Mądra i wzruszająca historia chłopca, który musi rządzić państwem. Korczak traktuje małego czytelnika poważnie, poruszając tematy odpowiedzialności, władzy i reform. To lekcja obywatelskości i empatii na najwyższym poziomie.
17. Karolcia – Maria Krüger Opowieść o dziewczynce i magicznym koraliku, który spełnia życzenia. Książka uczy, że każde życzenie ma swoje konsekwencje, a magia nie zastąpi prawdziwej przyjaźni i dobrego serca. Klasyka, która wciąż bawi.
18. Jeżycjada – Małgorzata Musierowicz Saga o rodzinie Borejków to lekcja ciepła rodzinnego, humoru i solidarności. Mimo upływu lat, perypetie dorastających bohaterek, ich miłosne rozterki i szkolne problemy są bliskie kolejnym pokoleniom nastolatek.
19. Szatan z siódmej klasy – Kornel Makuszyński Historia Adasia Cisowskiego – chłopca o genialnym umyśle detektywistycznym. Powieść uczy sprytu, uczciwości i lojalności. To dowód na to, że inteligencja i dobre serce to najlepsza broń w walce ze złem.
20. Ten obcy – Irena Jurgielewiczowa Ponadczasowa powieść psychologiczna o grupie przyjaciół, którzy spotykają tajemniczego chłopca. Książka porusza trudne tematy: samotność, rozbite rodziny i poszukiwanie akceptacji. Uczy wrażliwości i gotowości do niesienia pomocy.

W dobie smartfonów czytanie może wydawać się trudne do wdrożenia, ale kluczem jest dobry przykład i rytuały.

• Czytaj na głos: Nawet starszym dzieciom! To buduje więź.
• Daj wybór: Niech dziecko samo wybierze książkę w księgarni czy bibliotece – to buduje poczucie autonomii.
• Nie zmuszaj: Czytanie ma być przyjemnością, a nie przykrym obowiązkiem.

Polska literatura dziecięca oferuje jedyne w swoim rodzaju historie, które rozwijają wyobraźnię najmłodszych czytelników, a także przekazują ważne i wartościowe treści. Co ważne, rodzima literatura wcale nie odstaje poziomem od twórczości takich autorów jak Astrid Lindgren, J.K. Rowling czy Frances Hodgson Burnett, a polscy pisarze i ilustratorzy tworzą inspirujące książki, które rozbudzają w dzieciach miłość do czytania.

W celach promowania czytelnictwa w Polsce wśród dzieci i młodzieży powstała akcja „Cała Polska czyta dzieciom”. Ma ona na celu zaszczepienie w najmłodszych nawyku regularnego czytania oraz promowanie literatury wśród rodziców i dzieci w wieku przedszkolnym i szkolnym. Dlaczego to takie ważne? Ponieważ statystyki niestety pokazują, że dorosły Polak czyta średnio rocznie zaledwie kilka książek – w 2022 roku wynik ten wynosił 1,9 książki na osobę. To zdecydowanie za mało, aby rozwijać ciekawość, wyobraźnię i zdolności poznawcze, dlatego zdecydowanie należy od najwcześniejszych lat uzupełniać biblioteczkę dziecka o polskie książki, które rozwijają nie tylko umiejętności językowe, ale i system wartości.

Kiedy dziecko nie wykazuje chęci do czytania, kluczowe jest unikanie przymusu, który może jedynie pogłębić niechęć. Zamiast tego warto podejść do sytuacji z empatią, starając się zrozumieć przyczyny braku zainteresowania. Wspólne odkrywanie świata literatury, poprzez czytanie na głos z intonacją i zaangażowaniem, może uczynić książki bardziej atrakcyjnymi. Dodatkowo, warto podkreślać zalety płynące z czytania, takie jak rozwijanie wyobraźni, poszerzanie wiedzy czy możliwość przeżywania niezwykłych przygód bez wychodzenia z domu.

Pozwolenie dziecku na samodzielny wybór lektur, zgodnych z jego zainteresowaniami, zwiększa szansę na wzbudzenie w nim pasji do czytania. Tworzenie przyjaznej atmosfery wokół książek, np. poprzez wspólne wizyty w bibliotece czy księgarni, może dodatkowo zachęcić dziecko do sięgania po literaturę.

Skoro już wiemy, jak ogromny wpływ na rozwój dziecka ma literatura w języku ojczystym, warto pójść o krok dalej. Czytanie po angielsku to jeden z najprzyjemniejszych sposobów na „zanurzenie się” w języku poza lekcjami. To doskonałe uzupełnienie kursów online, które pozwala dziecku zobaczyć poznane słówka w naturalnym kontekście.

Na początku przygody z angielskim warto sięgać po:

• Picture books – gdzie ilustracje pomagają zrozumieć tekst.
• Książki dwujęzyczne – które pozwalają na bieżąco sprawdzać znaczenie trudniejszych zdań.
• Komiksy – w których dialogi są krótkie, a fabuła dynamiczna.

Polska literatura buduje tożsamość i słownictwo, ale czytanie to także świetny trening dla mózgu, który ułatwia naukę języków obcych. Dzieci, które dużo czytają, szybciej przyswajają nowe struktury gramatyczne – również w języku angielskim.

Jeśli chcesz połączyć rozwój językowy z zabawą, warto zapisać dziecko na lekcje angielskiego online w Novakid. Nauka prowadzona jest przez native speakerów w formie gier, co sprawia, że jest równie wciągająca jak dobra książka. 👉 Zachęcamy do skorzystania z darmowej lekcji próbnej, aby sprawdzić, jak Twoje dziecko radzi sobie z angielskim!