Hiperbola – czym jest i jak ją rozumieć w języku angielskim?

Język jest pełen środków, które pozwalają nam wyrażać emocje i wzmacniać przekaz. Przykładowo, kiedy chcemy naprawdę podkreślić, jak bardzo burczy nam w brzuchu, mówimy „I’m starving!” zamiast zwykłego „I’m hungry”. Takie wyolbrzymienie to właśnie hiperbola – środek stylistyczny, który sprawia, że nasz język staje się bardziej ekspresyjny i obrazowy. Hiperbola występuje wszędzie – w codziennych rozmowach, reklamach, literaturze i filmach. Czym jednak jest w praktyce? I jak ją odróżnić od innych środków

Hiperbola – co to takiego?

Hiperbola to świadome i celowe wyolbrzymienie np. jakiegoś zjawiska lub przedmiotu dowolnymi cechami. Raczej nie traktujemy jej poważnie, bo hiperbola wykracza poza granice prawdy i prawdopodobieństwa. Występuje też w matematyce jako część wykresu funkcji, ale tam oznacza zupełnie co innego.

Przykłady hiperboli w języku angielskim:

• „I’ve told you a million times!” – (Mówiłem ci milion razy!)
• „It’s boiling outside!” – (Na zewnątrz jest upał nie do wytrzymania!)
• „I nearly died laughing.” – (O mało nie umarłem ze śmiechu.)

Hiperbola zmienia całkowicie sens danego wyrażenia, bo przez to mocniej oddziałuje na wyobraźnię i emocje słuchacza.

Według PWN definicja hiperboli wygląda następująco: 

hiperbola [gr. hyperbolḗ ‘przerzucenie’, ‘przesada’], przesadnia, lit. ujęcie stylistyczne przedstawiające w sposób przesadny opisywane zjawisko, wyolbrzymiające jego cechy, znaczenie i działanie;

Hiperbola jako środek stylistyczny

Hiperbola często bywa mylona z innymi figurami retorycznymi, takimi jak metafora, ironia, oksymoron, eufemizm czy personifikacja, ponieważ podobnie jak one służy do ubarwiania języka. Istnieją jednak między nimi istotne różnice.

Hiperbola uważana jest za odmianę metafory. Dobrym przykładem jest zdanie: „He has a heart of stone” (Ma serce z kamienia), gdzie nie chodzi o to, że jego serce jest rzeczywiście twarde jak skała, ale że dana osoba jest bezduszna i nieczuła. Innym przykładem może być zdanie „Jest tak zimno, jakby było minus nieskończoność” (w znaczeniu, że jest bardzo zimno).

Ironia działa inaczej, ponieważ bazuje na sprzeczności między dosłownym znaczeniem a rzeczywistym przekazem. Gdy ktoś patrzy na niekończący się deszcz i mówi „What a beautiful day!”, wiadomo, że nie mówi tego poważnie. Jeśli stosujemy hiperbolę to raczej niczego nie ukrywamy – przesada jest otwarta i oczywista.

Personifikacja nadaje cechy ludzkie przedmiotom, zwierzętom lub zjawiskom. Gdy ktoś mówi „The wind whispered in my ear”, przypisuje wiatr słuch i zdolność mówienia. Hiperbola ma tylko potęgować jakieś odczucia, emocje, zjawiska. 

Eufemizm łagodzi przekaz. Zamiast powiedzieć „He died”, ktoś użyje „He passed away”, by brzmiało to delikatniej. Hiperbola idzie w odwrotnym kierunku – zamiast zmiękczać słowa, wzmacnia je i podkreśla ich wagę.

Co ciekawe, hiperbola może być też oksymoronem (środkiem stylistycznym o przeciwstawnym znaczeniu). Takim przykładem jest słynny wers z Sonetów Krymskich Adama Mickiewicza: wpłynąłem na suchego przestwór oceanu albo inny fragment z tego samego utworu: śród fali łąk szumiących/śród kwiatów powodzi/omijam koralowe ostrowy burzanu.

u003ch3u003eu003cstrongu003eRun jako „rozciągać się na jakąś długość”u003c/strongu003eu003c/h3u003ernu003cspan style=u0022font-weight: 400;u0022u003eW języku angielskim u003c/spanu003eu003ciu003eu003cspan style=u0022font-weight: 400;u0022u003erunu003c/spanu003eu003c/iu003eu003cspan style=u0022font-weight: 400;u0022u003e może także oznaczać, że coś ma określoną długość lub rozciąga się na jakąś odległość. Może odnosić się do dróg, rzek, artykułów prasowych czy nawet harmonogramów.u003c/spanu003ernrnu003cbu003ePrzykłady:u003c/bu003ernu003culu003ern tu003cli style=u0022font-weight: 400;u0022 aria-level=u00221u0022u003eu003ciu003eu003cspan style=u0022font-weight: 400;u0022u003eThe road runs through the forest.u003c/spanu003eu003c/iu003eu003cspan style=u0022font-weight: 400;u0022u003e – Droga biegnie przez las.u003c/spanu003eu003c/liu003ern tu003cli style=u0022font-weight: 400;u0022 aria-level=u00221u0022u003eu003ciu003eu003cspan style=u0022font-weight: 400;u0022u003eThis train runs from London to Edinburgh.u003c/spanu003eu003c/iu003eu003cspan style=u0022font-weight: 400;u0022u003e – Ten pociąg kursuje z Londynu do Edynburga.u003c/spanu003eu003c/liu003ern tu003cli style=u0022font-weight: 400;u0022 aria-level=u00221u0022u003eu003ciu003eu003cspan style=u0022font-weight: 400;u0022u003eThe article runs for ten pages.u003c/spanu003eu003c/iu003eu003cspan style=u0022font-weight: 400;u0022u003e – Artykuł ma dziesięć stron.u003c/spanu003eu003c/liu003ernu003c/ulu003ernu003ch3u003eu003cstrongu003eRun jako „rozprzestrzeniać się” lub „rozlewać”u003c/strongu003eu003c/h3u003ernu003cspan style=u0022font-weight: 400;u0022u003eSłowo u003c/spanu003eu003ciu003eu003cspan style=u0022font-weight: 400;u0022u003erunu003c/spanu003eu003c/iu003eu003cspan style=u0022font-weight: 400;u0022u003e może również oznaczać, że coś się rozprzestrzenia, rozlewa lub nawet zabarwia inne materiały. W tym kontekście często mówi się o farbie, tuszu czy nawet chorobach.u003c/spanu003ernrnu003cbu003ePrzykłady:u003c/bu003ernu003culu003ern tu003cli style=u0022font-weight: 400;u0022 aria-level=u00221u0022u003eu003ciu003eu003cspan style=u0022font-weight: 400;u0022u003eBe careful, the ink might run if it gets wet.u003c/spanu003eu003c/iu003eu003cspan style=u0022font-weight: 400;u0022u003e – Uważaj, tusz może się rozmazać, jeśli się zamoczy.u003c/spanu003eu003c/liu003ern tu003cli style=u0022font-weight: 400;u0022 aria-level=u00221u0022u003eu003ciu003eu003cspan style=u0022font-weight: 400;u0022u003eThe colors of this shirt ran in the wash.u003c/spanu003eu003c/iu003eu003cspan style=u0022font-weight: 400;u0022u003e – Kolory tej koszuli sprały się w praniu.u003c/spanu003eu003c/liu003ern tu003cli style=u0022font-weight: 400;u0022 aria-level=u00221u0022u003eu003ciu003eu003cspan style=u0022font-weight: 400;u0022u003eThe flu is running through the school right now.u003c/spanu003eu003c/iu003eu003cspan style=u0022font-weight: 400;u0022u003e – Grypa rozprzestrzenia się teraz w szkole.u003c/spanu003eu003c/liu003ern tu003cli style=u0022font-weight: 400;u0022 aria-level=u00221u0022u003eu003cspan style=u0022font-weight: 400;u0022u003eMy nose is running. – Leci mi katar z nosa.u003c/spanu003eu003c/liu003ernu003c/ulu003ernu003ch3u003eu003cstrongu003eRun jako „odgrywać rolę w czymś”u003c/strongu003eu003c/h3u003ernu003cspan style=u0022font-weight: 400;u0022u003eCzasownik u003c/spanu003eu003ciu003eu003cspan style=u0022font-weight: 400;u0022u003erunu003c/spanu003eu003c/iu003eu003cspan style=u0022font-weight: 400;u0022u003e może także odnosić się do sytuacji, w których ktoś ma wpływ na przebieg jakichś wydarzeń.u003c/spanu003ernrnu003cbu003ePrzykłady:u003c/bu003ernu003culu003ern tu003cli style=u0022font-weight: 400;u0022 aria-level=u00221u0022u003eu003ciu003eu003cspan style=u0022font-weight: 400;u0022u003eHe runs the show at the office.u003c/spanu003eu003c/iu003eu003cspan style=u0022font-weight: 400;u0022u003e – On rządzi w biurze.u003c/spanu003eu003c/liu003ern tu003cli style=u0022font-weight: 400;u0022 aria-level=u00221u0022u003eu003ciu003eu003cspan style=u0022font-weight: 400;u0022u003eThe manager runs the whole operation smoothly.u003c/spanu003eu003c/iu003eu003cspan style=u0022font-weight: 400;u0022u003e – Kierownik sprawnie zarządza całą operacją.u003c/spanu003eu003c/liu003ern tu003cli style=u0022font-weight: 400;u0022 aria-level=u00221u0022u003eu003ciu003eu003cspan style=u0022font-weight: 400;u0022u003eShe practically runs the city council meetings.u003c/spanu003eu003c/iu003eu003cspan style=u0022font-weight: 400;u0022u003e – Ona praktycznie prowadzi spotkania rady miejskiej.u003c/spanu003eu003c/liu003ernu003c/ulu003ernu003cspan style=u0022font-weight: 400;u0022u003eTo znaczenie pokazuje, że u003c/spanu003eu003ciu003eu003cspan style=u0022font-weight: 400;u0022u003erunu003c/spanu003eu003c/iu003eu003cspan style=u0022font-weight: 400;u0022u003e można stosować również w odniesieniu do wpływu na organizację i zarządzanie.u003c/spanu003e

Funkcje hiperboli

Hiperbola jest jednym z najczęściej używanych środków stylistycznych w mowie potocznej, ponieważ pozwala skuteczniej przekazywać emocje i intensyfikować znaczenie wypowiedzi poprzez zastąpienie jakichś cech innymi, silniejszymi cechami. Kiedy ktoś mówi „I’m dead tired”, od razu wyobrażamy sobie osobę, która ledwo stoi na nogach. Tak samo zdanie „I was up all night” brzmi o wiele dramatyczniej niż po prostu „I didn’t sleep well”. Dlatego też zbyt częste stosowanie hiperboli może prowadzić do utraty wiarygodności.

Hiperbola świetnie sprawdza się też jako element komedii. Wyolbrzymione opisy sytuacji sprawiają, że brzmią one bardziej absurdalnie i śmiesznie. W komediach stand-upowych komicy często używają przesady, by podkreślić absurd codziennych sytuacji, np: „They give you a steak the size of a car tire”. 

W reklamach hiperbola działa na podświadomość. Produkty często są przedstawiane jako „the best ever”, nawet jeśli tak naprawdę różnią się zbytnio od konkurencji. Przesada sprawia jednak, że komunikat jest bardziej przekonujący.

W literaturze hiperbola podkreśla emocje bohaterów, ale też potęguje dramatyzm. W Romeo i Julii Szekspir nie pozwala swoim postaciom mówić zwyczajnie – każda ich emocja jest spotęgowana do granic możliwości. Gdy Romeo mówi o Julii „With love’s light wings did I o’erperch these walls” (Z lekkimi skrzydłami miłości przeskoczyłem te mury), jego uczucie zostaje ukazane jako coś nadludzkiego, niemal boskiego.

Przykłady hiperboli w języku angielskim

I’m so hungry I could eat a horse.

(Jestem tak głodny, że mógłbym zjeść konia.)
Oczywiście nikt nie ma zamiaru rzeczywiście zjadać konia – to jedynie sposób na podkreślenie ogromnego głodu.

I have a million things to do.

(Mam milion rzeczy do zrobienia.)
Kiedy ktoś mówi to zdanie, nie oznacza to dosłownie miliona obowiązków, ale po prostu przytłaczającą liczbę zadań. 

I’ve told you a thousand times.

(Mówiłem ci już tysiąc razy.)
To wyrażenie podkreśla frustrację mówiącego, który wielokrotnie powtarzał coś drugiej osobie. Nie chodzi o rzeczywiste tysiąc razy, ale o poczucie, że temat był poruszany wielokrotnie.

This bag weighs a ton.

(Ta torba waży tonę.)
Torba nie waży tonę, ale jest bardzo ciężka. W polskim języku można powiedzieć „ta torba waży chyba z pół tony” albo „czuję się jakbym dźwigał cegły”.

It’s taking forever!

(To trwa wieczność!)
Ludzie używają tego wyrażenia, gdy coś trwa bardzo długo i czują, że czas się dłuży. W języku polskim można powiedzieć „ciągnie się w nieskończoność” lub „nigdy się nie skończy”.

I’m drowning in work.

(Tonę w pracy.)
To hiperbola wyrażająca przytłoczenie ilością obowiązków. Chodzi o poczucie, że pracy jest tak dużo, że trudno sobie z nią poradzić.

I slept like a rock.

(Spałem jak kamień.)
Takie wyrażenie oznacza, że ktoś spał bardzo twardo i nic go nie budziło. W języku polskim też tak mówimy, choć czasem hiperbolizujemy jeszcze mocniej, używając: powiedzieć „spałem jak zabity”.

You scared me to death!

(Przestraszyłeś mnie na śmierć!)
Chodzi o ogromny strach, który wywołał nagły bodziec. Oczywiście nikt nie umiera ze strachu, ale to wyrażenie ma pokazać silne emocje. W polskim mówimy „o mało nie umarłem ze strachu” albo „przestraszyłeś mnie jak diabli”.

It’s so hot you could fry an egg on the sidewalk.

(Jest tak gorąco, że można by usmażyć jajko na chodniku.)
Jest to głównie metaforyczny opis upału. W polskim można powiedzieć „jest jak w piekle” albo „gorąco jak w saunie”.

Dlaczego warto zapisać dziecko na zajęcia w Novakid?

Chcesz, aby Twoje dziecko mówiło po angielsku swobodnie i pewnie? W Novakid uczymy poprzez zabawę i dopasowujemy program do wieku i umiejętności każdego ucznia. 

Co zyska Twoje dziecko?

• Ćwiczymy praktykę i teorię – dzieci od razu zaczynają mówić po angielsku.
• Interaktywne lekcje z native speakerami.
• Indywidualne podejście dopasowane do poziomu dziecka.
• Świetna zabawa, która uczy naturalnej komunikacji.

Zapraszamy na darmową lekcję próbną, podczas której przekonasz się, że naprawdę warto!

Sprawdź swoją wiedzę o hiperboli w języku angielskim!

Poniżej znajdziesz cztery zadania sprawdzające Twoją znajomość na temat hiperboli. Każde składa się z pięciu ćwiczeń. Sprawdź, ile pamiętasz!

Zadanie 1: Wybierz poprawną hiperbolę

Zadanie 2: Uzupełnij zdanie hiperbolą

Wpisz brakującą hiperbolę, wybierając jedno z podanych wyrażeń:
(„a million”, „a ton”, „faster than the speed of light”, „scared to death”, „forever”)

Zadanie 3: Dopasuj hiperbolę do jej znaczenia

Połącz hiperbolę z jej prawdziwym znaczeniem.

Zadanie 4: Popraw zdanie, aby było hiperbolą

Przekształć poniższe zdania, używając hiperboli.

5/5

27 lutego, 2025