Gerund i Infinitive, czyli wszystko o angielskich bezokolicznikach

Bezokolicznik to podstawowa forma czasownika, nieodmieniona i wolna od końcówek gramatycznych. W języku polskim łatwo go rozpoznać, bo kończy się na „-ć” lub „-c”, np. „biegać”, „pisać”, „móc”. Bezokolicznik po angielsku to „infinitive”, najczęściej pojawiający się w konstrukcji z „to” – np. to read, to write, to play.

Warto jednak pamiętać, że są dwa rodzaje bezokolicznika:

• pełny bezokolicznik (to infinitive), np. to eat, to learn,
• bezokolicznik bazowy (bare infinitive), np. eat, learn – stosowany po czasownikach modalnych i kilku innych wyjątkach.

Dla ucznia ważne jest, by odróżniać te formy i wiedzieć, że wybór nie jest dowolny, lecz zależy od typu czasownika i reguł gramatycznych.

Przykłady bezokoliczników:

• to swim, to sing, to write, to make, to decide – pełna forma z „to”,
• swim, sing, write, make – bezokolicznik bazowy.

Gerund to forma czasownika zakończona na „-ing”, która pełni funkcję rzeczownika. Można o nim myśleć jako o „czasowniku w roli rzeczownika”.

Przykłady:

• Swimming is healthy. – Pływanie jest zdrowe.
• Reading helps you learn faster. – Czytanie pomaga szybciej się uczyć.

Kiedy używać gerundu?

Gerund stosujemy w kilku sytuacjach:

• jako podmiot zdania (Smoking is dangerous.),
• po niektórych czasownikach, np. enjoy, avoid, give up (She enjoys reading),
• po przyimkach, np. I’m interested in learning English.

Przykłady:

• I can’t stand waiting in long queues.
• He gave up smoking last year.
• We are looking forward to meeting you.

W języku angielskim istnieją reguły, które wskazują, po jakich czasownikach należy użyć formy z końcówką „-ing”. Nie można wybierać dowolnie, bo wtedy zdanie traci sens.

Do najczęstszych należą czasowniki:

• enjoy – lubić coś robić,
• avoid – unikać,
• give up – rezygnować,
• can’t help – nie móc się powstrzymać,
• can’t stand – nie znosić.

Przykłady:

• She enjoys reading books before bed.
• He decided to give up smoking last year.
• I can’t help laughing at this joke.
• She can’t stand waiting in long queues.

Infinitive to bezokolicznik, najczęściej występujący w formie z „to”.

Przykład:

• I want to learn English. – Chcę się uczyć angielskiego.
• She hopes to see you soon. – Ona ma nadzieję, że cię zobaczy.
• I want to buy a new house next year.
• She hopes to see you soon.
• They decide to travel together.
• He needs to get into the building before noon.
• I would like something to drink – would you like something too?
• She wants to play in the school orchestra.
• It is important to be used correctly in this context.
• I don’t know who to trust.
• We don’t have enough money to buy a ticket.
• He plans to have lunch with his parents today.

Kiedy -ing, a kiedy to?

Dla wielu uczniów to najtrudniejsze zagadnienie:

• „-ing” stosujemy po czasownikach wyrażających lubienie, unikanie, zakończenie czynności (enjoy, avoid, stop, finish).
• „to + infinitive” używamy po czasownikach wyrażających decyzję, chęć, potrzebę (decide, want, need, hope).

Gerund lub infinitive – czasami obie formy są poprawne

Istnieją też czasowniki, po których możemy stosować obie formy, ale zmienia się znaczenie. Przykład:

• He stopped smoking. – On przestał palić.
• He stopped to smoke. – On zatrzymał się, żeby zapalić.

Istnieje też specjalna kategoria zwana bare infinitive, czyli bezokolicznik bazowy. To taka forma czasownika, która nie ma ani końcówki, ani słowa „to”.

Kiedy stosujemy bare infinitive?

• Po czasownikach modalnych: can, should, might, could.
• Po czasowniku „let”: Let him go.
• Po czasownikach „make” w znaczeniu „zmusić kogoś do czegoś”.

Przykłady:

• She can swim very well – could swim when she was five.
• You should study harder.
• They might come late.
• Let me help me carry this bag.
• The teacher made him repeat the exercise.

Niektóre czasowniki mogą łączyć się zarówno z gerundem, jak i infinitivem, ale zmienia się ich znaczenie.

• Remember + gerund – pamiętać, że się coś zrobiło.
• Remember + infinitive – pamiętać, żeby coś zrobić.
• Forget + gerund – zapomnieć, że się coś robiło.
• Forget + infinitive – zapomnieć coś zrobić.
• Stop + gerund – przerwać czynność (he stopped smoking – przestał palić).
• Stop + infinitive – zatrzymać się, aby coś zrobić (he stopped to smoke – zatrzymał się, żeby zapalić).
• Didn’t mean + infinitive – nie miał na myśli (I didn’t mean to hurt you).

Trzeba uważać, bo forma be used to NIE oznacza „być użytym do czegoś”, tylko „być przyzwyczajonym”. Po tym wyrażeniu zawsze stosujemy gerund.

• I am used to getting up early. – Jestem przyzwyczajony do wstawania wcześnie.
• She is used to playing in front of people. – Ona jest przyzwyczajona do grania przed ludźmi.
• They are used to having enough homework. – Oni są przyzwyczajeni do tego, że mają dużo pracy domowej.

Konstrukcja had better jest szczególna, bo po niej zawsze używamy bare infinitive, czyli formy bez „to”. Używa się jej, by dać radę albo ostrzeżenie.

• You had better finish your homework. – Lepiej, żebyś skończył pracę domową.
• She had better not forget her ticket. – Lepiej, żeby nie zapomniała biletu.
• They’d better be here on time. – Lepiej, żeby byli na czas.

Tu forma gramatyczna jest stała: had better + bezokolicznik bazowy.

Wyrażenie be worth oznacza, że coś się opłaca, jest warte wysiłku. Po nim używamy tylko gerundu.

• This film is worth watching. – Ten film warto obejrzeć.
• The book is worth reading twice. – Książkę warto przeczytać dwa razy.
• It’s worth trying to get into the cinema early. – Warto spróbować wejść wcześniej do kina.

W praktyce uczniowie poznają także typowe wyrażenia, które wymagają jednej formy.

• Look forward to + gerund: I look forward to meeting you.
• Would rather + bare infinitive: I would rather be here than in the cinema.
• You’d better study harder if you want to pass.

Łatwiej zapamiętać zasady, gdy widzimy je w cytatach i zwrotach, które znamy z kultury, filmów czy literatury.

• „To be or not to be, that is the question.” – Hamlet (Szekspir).
  
• „I want to break free.” – Queen. Po want używamy pełnego infinitive (to break).
  
• „I still have a dream.” – Martin Luther King
  
• „Don’t stop believing.” – Journey.

Zadanie 1. Uzupełnij zdania odpowiednią formą (gerund / infinitive).

1. She enjoys ___ (read) books in English.
2. I want ___ (learn) Spanish.
3. They decided ___ (go) to Italy.
4. He can’t stand ___ (wait) in long queues.
5. We hope ___ (see) you soon.