Angielski komunikatywny – jaki to poziom?

„Komunikatywny angielski” nie jest oficjalnym terminem używanym do określania poziomu znajomości języka angielskiego. Najczęściej tym określeniem opisuje się osobę, która potrafi samodzielnie porozumieć się po angielsku w sytuacjach odpowiednich do swojego wieku i doświadczenia.

W przypadku dziecka komunikatywna znajomość może oznaczać, że potrafi:

• przedstawić się i powiedzieć kilka informacji o sobie,
• opowiedzieć o rodzinie, szkole albo zainteresowaniach,
• zrozumieć proste pytania i na nie odpowiedzieć,
• samodzielnie zadać pytanie,
• poprosić o pomoc albo potrzebną informację,
• powiedzieć, co lubi, czego nie lubi i co o czymś sądzi,
• opowiedzieć o tym, co robiło wcześniej,
• powiedzieć o swoich planach i przewidywaniach dotyczących przyszłości,
• poprosić rozmówcę o powtórzenie lub wyjaśnienie wypowiedzi.

Komunikatywność dotyczy więc zarówno mówienia, jak i rozumienia ze słuchu. Te kompetencje językowe są ze sobą ściśle związane. Musimy wiedzieć, jak coś powiedzieć, jak zadać pytanie, jak odnieść się do drugiej osoby, jak o coś dopytać i jak tę drugą stronę zrozumieć.

Przykładowa rozmowa wskazująca na komunikatywność może wyglądać tak:

• What do you like doing after school? – Co lubisz robić po szkole?
• I like playing basketball and reading comics. – Lubię grać w koszykówkę i czytać komiksy.
• Who do you play basketball with? – Z kim grasz w koszykówkę?
• I usually play with my friends from school. – Zwykle gram z kolegami i koleżankami ze szkoły.

Chodzi tutaj wyłącznie o umiejętność swobodnego przekazywania informacji, przy jednoczesnym zrozumieniu odbiorcy. Tak właśnie pokrótce definiujemy komunikatywność językową.

W zasadzie jest on potrzebny wszędzie, a z wiekiem także w relacjach zawodowych. W przypadku dzieci przyda się on np.:

• w szkole – żeby porozmawiać z uczniem z zagranicy, odpowiedzieć na pytanie albo opowiedzieć o swoim projekcie;
• podczas podróży – żeby zapytać o drogę, godzinę odjazdu czy miejsce spotkania;
• w restauracji lub kawiarni – żeby zamówić jedzenie i napoje;
• w sklepie – żeby zapytać o cenę, rozmiar lub konkretny produkt;
• podczas poznawania nowych osób – żeby przedstawić się, opowiedzieć o zainteresowaniach i zadawać pytania;
• podczas gry online – żeby przekazać innym graczom informację, ustalić wspólne działanie lub poprosić o pomoc.

Nie. Komunikatywna znajomość języka angielskiego nie jest tym samym co pełna płynność językowa. Osoba, która potrafi porozumiewać się po angielsku, nadal może się zacinać i robić błędy.

CEFR nie wymaga od osoby na poziomie B1 całkowitej swobody czy bezbłędności. Chodzi tutaj wyłącznie o umiejętność przekazania swoich myśli innej osobie i zrozumieniu tego, co ona do nas mówi.

Załóżmy, że dziecko powie:

• Yesterday I go to the cinema with my brother.

Poprawna forma to:

• Yesterday I went to the cinema with my brother. – Wczoraj poszedłem/poszłam z bratem do kina.

W pierwszym zdaniu pojawia się błąd dotyczący czasu przeszłego, ale rozmówca nadal bez większych trudności odczyta jego znaczenie. Pamiętajmy, że perfekcja prowadzi bardzo często do bariery językowej, która sprawia, że uczeń woli milczeć niż zaryzykować i popełnić błąd.

Komunikatywna znajomość języka angielskiego często kojarzona jest z poziomem B1. Trzeba jednak zachować tu pewną ostrożność, ponieważ CEFR nie wyróżnia poziomu o nazwie „komunikatywny angielski”.

CEFR, czyli Common European Framework of Reference for Languages, po polsku Europejski System Opisu Kształcenia Językowego, opisuje poziom znajomości języka od A1 do C2. Poziom według skali CEFR wskazuje między innymi, co dana osoba potrafi zrozumieć, powiedzieć, przeczytać i napisać w języku obcym.

Różnice można przedstawić następująco:

• A1 – poziom podstawowy: dziecko rozumie i tworzy podstawowe komunikaty, przedstawia się, zadaje bardzo proste pytania oraz odpowiada na pytania dotyczące znanych mu spraw;
• A2: potrafi uczestniczyć w krótkich rozmowach, wymieniać podstawowe informacje i porozumieć się w wielu codziennych sytuacjach, zwłaszcza gdy rozmówca mówi wolno i wyraźnie;
• B1: potrafi bez wcześniejszego przygotowania rozpocząć rozmowę na znany sobie temat, opowiedzieć o doświadczeniach i planach, wyrazić opinię oraz poradzić sobie w większości typowych sytuacji podczas podróży;
• B2 i wyżej: poziom angielskiego daje coraz większą swobodę podczas dłuższych i bardziej złożonych rozmów, również z rodzimymi użytkownikami języka.

Dlatego B1 można uznać za poziom, który dość dobrze odpowiada potocznemu rozumieniu angielskiego na poziomie komunikatywnym. Nie należy jednak wyciągać z tego wniosku, że dziecko na A1 lub A2 nie potrafi się porozumieć. Na poziomie podstawowym zakres tematów jest po prostu mniejszy, a swobodna komunikacja rozwija się wraz z dalszą nauką.

Warto też pamiętać, że wynik testu nie mówi wszystkiego o umiejętnościach językowych. Test poziomujący może pomóc określić poziom według skali CEFR, ale równie ważne jest to, jak dziecko radzi sobie podczas rozmowy. Kursy językowe coraz częściej łączą więc ocenę znajomości angielskiego ze sprawdzaniem konkretnych umiejętności komunikacyjnych.

Nauka języka obcego nie powinna ograniczać się do wykonywania ćwiczeń gramatycznych. Dziecko potrzebuje również regularnego słuchania, zadawania pytań i samodzielnego budowania wypowiedzi.

1. Regularnie ćwicz mówienie

Swobodne mówienie utrwala struktury gramatyczne, pozwala nam zapamiętywać nowe słówka i sprawia, że czujemy się coraz pewniej w każdej sytuacji komunikacyjnej. Mów więc i to jak najwięcej. Możesz prowadzić krótkie dialogi z rodzicami, rówieśnikami, nauczycielami. Godziny spędzone nad podręcznikami nie są dobrym rozwiązaniem, lepiej postawić na krótsze, ale regularne sesje.

2. Ucz słów w kontekście

Słówek należy zawsze uczyć się w jakimś kontekście. Dlatego podczas nauki dobrze zapamiętywać również typowe połączenia wyrazowe i krótkie zwroty.

Zamiast uczyć się wyłącznie:

• ticket – bilet,

można od razu dodać:

• buy a ticket – kupić bilet,
• train ticket – bilet na pociąg,
• Where can I buy a ticket? – Gdzie mogę kupić bilet?
• Two tickets, please. – Poproszę dwa bilety.

Podobnie można postąpić ze słowem hungry:

• I’m hungry. – Jestem głodny/głodna.
• Are you hungry? – Jesteś głodny/głodna?
• I’m not hungry yet. – Jeszcze nie jestem głodny/głodna.

3. Słuchaj angielskiego codziennie

Mówienie i słuchanie są ze sobą ściśle związane. Dziecko musi oswoić się z różnym tempem wypowiedzi, wymową oraz tym, że nie każde zdanie brzmi dokładnie tak samo jak nagranie z podręcznika.

Do regularnego słuchania mogą służyć:

• krótkie filmy po angielsku,
• bajki,
• piosenki,
• podcasty dla dzieci,
• dialogi dopasowane do poziomu ucznia,
• materiały edukacyjne w języku angielskim.

4. Odgrywaj dialogi związane z codziennymi sytuacjami

Scenki dają dziecku możliwość przećwiczenia słownictwa, którego może później potrzebować poza lekcją. Można przygotować rozmowę w restauracji, sklepie, hotelu, na dworcu albo podczas poznawania nowej osoby.

Przykładowy dialog w kawiarni może wyglądać tak:

• Customer: Can I have an orange juice, please? – Czy mogę prosić sok pomarańczowy?
• Shop assistant: Sure. Small or large? – Oczywiście. Mały czy duży?
• Customer: Small, please. How much is it? – Mały, poproszę. Ile kosztuje?
• Shop assistant: It’s three pounds. – Kosztuje trzy funty.
• Customer: Here you are. – Proszę.
• Shop assistant: Thank you. – Dziękuję.

5. Ćwicz zadawanie pytań, nie tylko odpowiadanie

Podczas wielu ćwiczeń dziecko przede wszystkim odpowiada nauczycielowi. Tymczasem w zwykłej rozmowie role cały czas się zmieniają. Umiejętność samodzielnego zadania pytania jest więc równie potrzebna jak udzielenie odpowiedzi.

Można wybrać jeden temat i przygotować kilka pytań. Dla tematu hobby będą to na przykład:

• What do you like doing after school? – Co lubisz robić po szkole?
• How often do you do it? – Jak często to robisz?
• Who do you do it with? – Z kim to robisz?
• Why do you like it? – Dlaczego to lubisz?

Jedną z najczęstszych przeszkód jest obawa przed popełnieniem błędu. Z czasem może pojawić się bariera językowa, mimo że dziecko ma już wiedzę potrzebną do przekazania podstawowych komunikatów.

Drugą trudnością jest niewystarczająca liczba okazji do rozmowy. Uczeń może regularnie:

• uzupełniać luki,
• wybierać poprawne odpowiedzi,
• wykonywać zadania gramatyczne,
• tłumaczyć pojedyncze zdania,
• rozwiązywać testy online,
• uczyć się list słówek,

a mimo to rzadko samodzielnie mówić przez dłużej niż kilkanaście sekund. Takie zadania rozwijają wybrane umiejętności, ale nie zastępują codziennej komunikacji.

Problemem bywa też przekonanie, że w rozmowie trzeba użyć jednego, wybranego słowa, podczas gdy można coś powiedzieć po prostu prościej. Zerknij na ten przykład:

• zamiast exhausted możmye powiedzieć very tired – bardzo zmęczony/zmęczona;
• zamiast pharmacy możemy powiedzieć a shop where you buy medicine – sklep, w którym kupuje się lekarstwa;
• zamiast delicious możemy użyć prostszego very good – bardzo dobre.

Najpierw wybierzcie miejsce lub sytuację, np. restaurację, sklep, hotel, dworzec. Następnie przygotujcie pięć słów i zwrotów, które mogą się przydać.

Następnie jedna osoba wciela się w klienta, a druga w kelnera. Po pierwszej rozmowie zamieńcie się rolami. Przy kolejnym podejściu zmieńcie zamówienie albo dodajcie niespodziewane pytanie. Ostatnią rozmowę spróbujcie przeprowadzić bez przygotowanego wcześniej tekstu.

Celem ćwiczenia nie jest stworzenie perfekcyjnego dialogu. Dziecko ma przede wszystkim przekazać potrzebną informację, zrozumieć odpowiedź i doprowadzić rozmowę do końca.

Program Novakid jest zgodny z CEFR i prowadzi uczniów od pierwszych etapów nauki aż do płynności językowej. Podczas zajęć dzieci mają kontakt z językiem angielskim poprzez rozmowy z nauczycielem, ćwiczenia, gry i zadania dostosowane do wieku oraz poziomu. Zajęcia prowadzone są po angielsku, dlatego uczeń regularnie ćwiczy rozumienie pytań i samodzielne formułowanie odpowiedzi.

Regularny kontakt z nauczycielem pomaga też przygotować dziecko do rozmów z innymi osobami posługującymi się angielskim, także z native speakerami i rówieśnikami w międzynarodowym środowisku.

Zapraszamy na bezpłatną lekcję próbną, podczas której pokażemy, jak uczymy w praktyce.