{"id":8186,"date":"2023-11-07T12:42:05","date_gmt":"2023-11-07T12:42:05","guid":{"rendered":"https:\/\/www.novakidschool.com\/pl\/blog\/?p=8186"},"modified":"2023-11-07T12:42:05","modified_gmt":"2023-11-07T12:42:05","slug":"jak-rozmawiac-z-dzieckiem-o-smierci","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.novakidschool.com\/pl\/blog\/jak-rozmawiac-z-dzieckiem-o-smierci\/","title":{"rendered":"Jak rozmawia\u0107 z dzieckiem o \u015bmierci?\u00a0"},"content":{"rendered":"  <section class=\"section blogHeader\" id=\"blogHeader-block_ad49c5a4a1632b78fc37f3fea0c0bdab\">\n      <div class=\"blogHeader__wrapper\">\n                              <div class=\"blogHeader__image\">\n              <a href=\"https:\/\/www.novakidschool.com\/pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/matka-rozmawia-z-dzieckiem-o-smierci-ilustracja.png\" class=\"glightbox\">\n                <img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.novakidschool.com\/pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/matka-rozmawia-z-dzieckiem-o-smierci-ilustracja.png\" alt=\"matka rozmawia z dzieckiem o s\u0301mierci - ilustracja\" class=\"blogHeader__imageItem\" srcset=\"https:\/\/www.novakidschool.com\/pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/matka-rozmawia-z-dzieckiem-o-smierci-ilustracja-300x180.png 300w, https:\/\/www.novakidschool.com\/pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/matka-rozmawia-z-dzieckiem-o-smierci-ilustracja-768x460.png 768w, https:\/\/www.novakidschool.com\/pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/matka-rozmawia-z-dzieckiem-o-smierci-ilustracja.png 1024w\" style=\"width:100%; aspect-ratio:1024\/613;\"> \n              <\/a>\n          <\/div>\n          \n      <\/div>\n  <\/section>\n\n      <section class=\"blogContentTable\" data-toc-section>\n        <input type=\"checkbox\" id=\"blogTocToggle\" class=\"blogContentTable__toggle\" \/>\n        <label for=\"blogTocToggle\" class=\"blogContentTable__header\">\n            <span class=\"blogContentTable__heading\">\n                Spis tre\u015bci            <\/span>\n            <span class=\"blogContentTable__arrow\"><\/span>\n        <\/label>\n        <div class=\"blogContentTable__wrapper\">\n            <div class=\"blogContentTable__heading blogContentTable__heading--sidebar\">\n                Spis tre\u015bci            <\/div>\n            <ol class=\"blogContentTable__list\">\n                                    <li>\n                        <span class=\"toc-item\">Jak rozmawia\u0107 z dzieckiem o \u015bmierci bliskiej osoby?<\/span>\n                    <\/li>\n                                    <li>\n                        <span class=\"toc-item\">Jak powiedzie\u0107 o \u015bmierci bliskiej osoby?<\/span>\n                    <\/li>\n                                    <li>\n                        <span class=\"toc-item\">Jak dba\u0107 o zdrowie psychiczne dziecka po \u015bmierci?<\/span>\n                    <\/li>\n                                    <li>\n                        <span class=\"toc-item\">Jak rozmawia\u0107 z dzieckiem o emocjach?<\/span>\n                    <\/li>\n                                    <li>\n                        <span class=\"toc-item\">Podsumowanie<\/span>\n                    <\/li>\n                            <\/ol>\n        <\/div>\n    <\/section>\n\n    <script>\n        \/\/ Use DOMContentLoaded for faster TOC initialization\n        document.addEventListener('DOMContentLoaded', () => {\n            const tocSection = document.querySelector('[data-toc-section]');\n            if (!tocSection) return;\n\n            const headings = document.querySelectorAll('.blogHeadingText');\n            const tableContainer = tocSection.querySelector('.blogContentTable__list');\n            if (!tableContainer) return;\n\n            \/\/ Clear the container\n            tableContainer.innerHTML = '';\n\n            \/\/ Count valid headings with h2\n            let validHeadingsCount = 0;\n\n            \/\/ For each heading, create an item in the table of contents\n            headings.forEach((heading, index) => {\n                const h2 = heading.querySelector('h2');\n                if (!h2) return;\n\n                validHeadingsCount++;\n                const title = h2.textContent.trim();\n                const itemHtml = `<li><a href=\"#${heading.id}\">${title}<\/a><\/li>`;\n                tableContainer.innerHTML += itemHtml;\n            });\n\n            \/\/ Hide TOC if no valid headings found\n            if (validHeadingsCount === 0) {\n                tocSection.style.display = 'none';\n            }\n            \n            \/\/ Dispatch custom event to notify that TOC is ready\n            document.dispatchEvent(new CustomEvent('tocReady'));\n        });\n    <\/script>\n  \n\n\n  <section class=\"section blogText\" id=\"blogText-block_b6146baaffe9275ea460dd8fc1b0bfc8\">\n    <div class=\"blogText__wrapper\">\n        <div class=\"blogText__content\">\n            <p><span style=\"font-weight: 300;\">Rozmawiaj\u0105c z dzieckiem o \u015bmierci, stajemy przed jednym z najbardziej wymagaj\u0105cych zada\u0144 rodzicielskich. \u015amier\u0107 jest naturalnym elementem cyklu \u017cycia, ale dla m\u0142odego umys\u0142u mo\u017ce by\u0107 zjawiskiem trudnym do zrozumienia i zaakceptowania.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 300;\">Rozmowa z dzieckiem o \u015bmierci wymaga od nas nie tylko wra\u017cliwo\u015bci i empatii, ale r\u00f3wnie\u017c umiej\u0119tno\u015bci dostosowania skomplikowanych koncepcji do m\u0142odego umys\u0142u. Pierwszym krokiem jest stworzenie przestrzeni, w kt\u00f3rej dziecko mo\u017ce czu\u0107 si\u0119 bezpiecznie, zadawa\u0107 pytania i wyra\u017ca\u0107 swoje uczucia.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 300;\">Wprowadzenie dziecka w koncepcj\u0119 \u015bmierci powinno by\u0107 procesem stopniowym, dostosowanym do jego wieku i poziomu rozwoju emocjonalnego. Wa\u017cne jest, by m\u00f3wi\u0107 o \u015bmierci jako o naturalnej cz\u0119\u015bci \u017cycia, unikaj\u0105c jednocze\u015bnie nadmiernie graficznych detali lub metafor, kt\u00f3re mog\u0105 by\u0107 myl\u0105ce.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 300;\">Gdy przyjdzie czas na rozmow\u0119 o \u015bmierci bliskiej osoby, nasze s\u0142owa musz\u0105 by\u0107 wywa\u017cone i pe\u0142ne wsp\u00f3\u0142czucia. Dziecko potrzebuje wsparcia, by zrozumie\u0107, \u017ce smutek i \u017cal s\u0105 normaln\u0105 reakcj\u0105 na strat\u0119, i \u017ce cho\u0107 osoba, kt\u00f3r\u0105 kochali\u015bmy, odesz\u0142a, nadal \u017cyje w naszych wspomnieniach i sercach.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 300;\">W dalszej cz\u0119\u015bci artyku\u0142u przyjrzymy si\u0119 konkretnym sytuacjom i przyk\u0142adom, kt\u00f3re mog\u0105 pojawi\u0107 si\u0119 podczas takich rozm\u00f3w, daj\u0105c rodzicom praktyczne wskaz\u00f3wki, jak prowadzi\u0107 je z trosk\u0105 i wra\u017cliwo\u015bci\u0105. Podejmiemy r\u00f3wnie\u017c trudne tematy, takie jak \u015bmier\u0107 ojca lub matki oraz innych cz\u0142onk\u00f3w rodziny, a tak\u017ce przyjrzymy si\u0119, jak rozmawia\u0107 z dzieckiem o \u015bmierci zwierz\u0105t domowych.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 300;\">Poruszymy kwesti\u0119, kiedy i jak wykorzysta\u0107 bajki lub opowie\u015bci, aby u\u0142atwi\u0107 dziecku zrozumienie tego z\u0142o\u017conego zagadnienia. Skorzystaj z naszych wskaz\u00f3wek i rozmawiaj z dzie\u0107mi na temat \u015bmierci bez tabu.<\/span><\/p>\n        <\/div>\n    <\/div>\n  <\/section>\n\n\n  <section class=\"section blogHeadingText\" id=\"blogHeadingText-block_4a6f721adc54f0e684a434046112c8f7\">\n    <div class=\"blogHeadingText__wrapper\" >\n        <div class=\"blogHeadingText__heading\">\n            <h2 class=\"blogHeadingText__headingItem\" data-blog-heading data-section-id=\"blogHeadingText-block_4a6f721adc54f0e684a434046112c8f7\">\n                Jak rozmawia\u0107 z dzieckiem o \u015bmierci bliskiej osoby?            <\/h2>\n        <\/div>\n        <div class=\"blogHeadingText__content\">\n            <p><span style=\"font-weight: 300;\">Rozmawiaj\u0105c z dzieckiem o \u015bmierci bliskiej osoby, stajemy przed wyj\u0105tkowym wyzwaniem \u2013 musimy znale\u017a\u0107 r\u00f3wnowag\u0119 pomi\u0119dzy przekazaniem prawdy a ochron\u0105 m\u0142odego umys\u0142u przed b\u00f3lem. Zgodnie z badaniem Moniki Dackiej opublikowanym przez Uniwersytet Marii Curie-Sk\u0142odowskiej, dzieci\u0119ca percepcja \u015bmierci ewoluuje wraz z wiekiem i rozwojem poznawczym. M\u0142odsze dzieci mog\u0105 postrzega\u0107 \u015bmier\u0107 jako odwracaln\u0105 i niekoniecznie uniwersaln\u0105, podczas gdy starsze dzieci zaczynaj\u0105 rozumie\u0107 jej nieodwracalno\u015b\u0107 i powszechno\u015b\u0107.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 300;\">Z bada\u0144 przeprowadzonych przez Monik\u0119 Dack\u0105 wynika, \u017ce dziecko od urodzenia do 2. roku \u017cycia poznaje \u015bwiata za pomoc\u0105 dozna\u0144 i ruchu. Do 2. roku \u017cycia najm\u0142odsi nie rozumiej\u0105 poj\u0119cia \u015bmierci. S\u0105 jednak zdolni do wsp\u00f3\u0142odczuwania emocji. Dostrzegaj\u0105 zmian\u0119 tonu g\u0142osu opiekun\u00f3w, przemiany w zakresie sprawowanej opieki (np. mniejszy kontakt fizyczny). Komunikacja potrzeb zachodzi g\u0142\u00f3wnie poprzez<\/span><span style=\"font-weight: 300;\"><br \/>\n<\/span><span style=\"font-weight: 300;\">p\u0142acz. Wa\u017cne, by w tym czasie wykazywa\u0107 trosk\u0119 o zaspokojenie potrzeb dziecka, w tym o poczucie jego bezpiecze\u0144stwa.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 300;\">Pomi\u0119dzy 2. a 5. rokiem \u017cycia otaczaj\u0105ce zjawiska i wydarzenia z \u017cycia dziecka postrzegane s\u0105 w kategoriach centracji. To znaczy, \u017ce uwzgl\u0119dniany jest tylko jeden ich aspekt. Dzieci w tym okresie rozwojowym mog\u0105 u\u015bwiadomi\u0107 sobie, \u017ce \u015bmier\u0107 si\u0119 wydarzy\u0142a, ale nie potrafi\u0105 wyja\u015bni\u0107, \u017ce jest nieodwracalna. Do 5. roku \u017cycia dzieci uznaj\u0105 \u015bmier\u0107 za zjawisko odwracalne i kr\u00f3tkotrwa\u0142e. Kojarz\u0105 j\u0105 z wyjazdem, snem.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 300;\">Zmiany zachowania mog\u0105 by\u0107 powodowane poprzez ujawniaj\u0105ce si\u0119 emocje. Dziecko mo\u017ce mie\u0107 trudno\u015bci ze snem, spo\u017cywaniem pokarm\u00f3w. Mo\u017ce te\u017c wyst\u0105pi\u0107 zwi\u0119kszona podatno\u015b\u0107 na infekcje. Dominuj\u0105cymi w tym okresie emocjami s\u0105 smutek, z\u0142o\u015b\u0107 i niepok\u00f3j. Dziecko poprzez swoje zachowanie chce zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 bliskich. Wa\u017cne jest na tym etapie zapewnienie wsparcia, udzielanie odpowiedzi na zadawane pytania. Cz\u0119sto form\u0105 ekspresji w\u0142asnych emocji staje si\u0119 w tym okresie rysunek.\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 300;\">Od 5. do 9. roku \u017cycia dzieci dostrzegaj\u0105 nieodwracalno\u015b\u0107 \u015bmierci. Zaczynaj\u0105 te\u017c zauwa\u017ca\u0107, \u017ce s\u0105 pewne czynniki, kt\u00f3re mog\u0105 powodowa\u0107 \u015bmier\u0107. Trudno\u015b\u0107 sprawia zrozumienie powszechno\u015bci oraz ostatecznie wskazanie jej przyczyn. Dziecko potrafi zidentyfikowa\u0107 r\u00f3\u017cnice mi\u0119dzy umar\u0142ym a \u017cyj\u0105cym.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 300;\">W wieku 7 lat dochodzi do personifikacji \u015bmierci. Oko\u0142o 8. roku \u017cycia pojawia si\u0119 \u015bwiadomo\u015b\u0107 braku odczuwania przez osob\u0119 zmar\u0142\u0105 l\u0119ku, b\u00f3lu. Wyobra\u017cenie \u015bmierci u dziecka powy\u017cej 9. roku \u017cycia staje si\u0119 bardziej realistyczne. Koncentracja na tera\u017aniejszo\u015bci i aktywno\u015bci towarzyskiej nie przyczynia si\u0119 do rozmy\u015blania o \u015bmierci. Poczucie \u015bwiadomo\u015bci \u015bmierci zwi\u0105zane jest z jej nieuchronno\u015bci\u0105, nieodwracalno\u015bci\u0105 i powszechno\u015bci\u0105.\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 300;\">Psycholodzy zalecaj\u0105, aby w rozmowach o \u015bmierci z dzie\u0107mi u\u017cywa\u0107 prostych, klarownych sformu\u0142owa\u0144, unikaj\u0105c jednak metafor, kt\u00f3re mog\u0105 by\u0107 myl\u0105ce. Dziecko, niezale\u017cnie od wieku powinno wiedzie\u0107, \u017ce to, co czuje, jest normaln\u0105 reakcj\u0105 na strat\u0119 i \u017ce mo\u017ce otwarcie wyra\u017ca\u0107 swoje uczucia smutku, z\u0142o\u015bci czy strachu.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 300;\">Powiedzenie dziecku o \u015bmierci kogo\u015b bliskiego jest cz\u0119sto jeszcze trudniejsze. Wielu rodzic\u00f3w obawia si\u0119 tego momentu, nie wiedz\u0105c, jak przekaza\u0107 informacj\u0119 lub obawiaj\u0105c si\u0119 reakcji dziecka. Wa\u017cne jest, aby pami\u0119ta\u0107, \u017ce op\u00f3\u017anianie tej rozmowy mo\u017ce stworzy\u0107 dodatkowe problemy, takie jak fantazje czy niepotrzebne obawy. Zamiast tego, eksperci zach\u0119caj\u0105 do otwarto\u015bci, pozwalaj\u0105c dzieciom na zadawanie pyta\u0144 i uczestniczenie w procesie \u017ca\u0142oby, co jest kluczowym elementem radzenia sobie ze strat\u0105.<\/span><\/p>\n        <\/div>\n    <\/div>\n  <\/section>\n\n\n  <section class=\"section blogHeadingText\" id=\"blogHeadingText-block_ff5ac2fb07cb83d4949ef7a485c7a80f\">\n    <div class=\"blogHeadingText__wrapper\" >\n        <div class=\"blogHeadingText__heading\">\n            <h2 class=\"blogHeadingText__headingItem\" data-blog-heading data-section-id=\"blogHeadingText-block_ff5ac2fb07cb83d4949ef7a485c7a80f\">\n                Jak powiedzie\u0107 o \u015bmierci bliskiej osoby?            <\/h2>\n        <\/div>\n        <div class=\"blogHeadingText__content\">\n            <p><span style=\"font-weight: 300;\">W momencie, gdy dziecko jeszcze nie wie o \u015bmierci bliskiej osoby, a rodzic staje przed wyzwaniem poinformowania go o tej bolesnej prawdzie, konieczne jest przyj\u0119cie szczeg\u00f3lnie wra\u017cliwego podej\u015bcia. Dzieci mog\u0105 r\u00f3\u017cnie reagowa\u0107 na wiadomo\u015b\u0107 o \u015bmierci, w zale\u017cno\u015bci od wieku, osobowo\u015bci oraz wcze\u015bniejszych do\u015bwiadcze\u0144 zwi\u0105zanych ze strat\u0105. Kluczowe jest przekazanie informacji w prosty, jasny spos\u00f3b.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 300;\">Aby powiedzie\u0107 dziecku o \u015bmierci bliskiej osoby, warto:<\/span><\/p>\n<ul>\n<li style=\"font-weight: 300;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">Formu\u0142owa\u0107 proste wyja\u015bnienia<\/span><span style=\"font-weight: 300;\"> adekwatne do wieku dziecka i podawa\u0107 fakty.<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 300;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 300;\">Zapewnia\u0107 dziecko, \u017ce <\/span><span style=\"font-weight: 400;\">to nie jest jego wina<\/span><span style=\"font-weight: 300;\">.<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 300;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 300;\">Przygotowa\u0107 je do r\u00f3\u017cnych form pami\u0119ci o zmar\u0142ym, takich jak pogrzeb, co mo\u017ce pom\u00f3c w radzeniu sobie z \u017ca\u0142ob\u0105.<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 300;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 300;\">W rozmowie z dzieckiem <\/span><span style=\"font-weight: 400;\">okazywa\u0107 szacunku dla jego pyta\u0144<\/span><span style=\"font-weight: 300;\">. Dzi\u0119ki temu mo\u017cna budowa\u0107 poczucie bezpiecze\u0144stwa.<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 300;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 300;\">W sytuacji, gdy dziecko zadaje pytania, warto <\/span><span style=\"font-weight: 400;\">dawa\u0107 odpowiedzi<\/span><span style=\"font-weight: 300;\">. Je\u015bli nie otrzymuje odpowiedzi, mo\u017ce nabiera\u0107 przekonania, \u017ce temat \u015bmierci nie jest istotny.<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 300;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 300;\">Przekazuj\u0105c trudne informacje, warto <\/span><span style=\"font-weight: 400;\">formu\u0142owa\u0107 proste i zrozumia\u0142e zdania<\/span><span style=\"font-weight: 300;\">. Mo\u017cna te\u017c podzieli\u0107 informacje na mniejsze cz\u0119\u015bci.<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 300;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 300;\">Wa\u017cne jest, by <\/span><span style=\"font-weight: 400;\">przekazuj\u0105c przykre wiadomo\u015bci, m\u00f3wi\u0107 spokojnym g\u0142osem<\/span><span style=\"font-weight: 300;\">.<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 300;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 300;\">Dziecko powinno sobie u\u015bwiadomi\u0107 <\/span><span style=\"font-weight: 400;\">nieodwracalno\u015b\u0107 straty<\/span><span style=\"font-weight: 300;\">, zaakceptowa\u0107 towarzysz\u0105cy jej b\u00f3l, dostosowa\u0107 si\u0119 do nowych okoliczno\u015bci oraz rozpocz\u0105\u0107 nowy etap \u017cycia, pami\u0119taj\u0105c o osobie zmar\u0142ej.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p><span style=\"font-weight: 300;\">Rodzice powinni przygotowa\u0107 si\u0119 na r\u00f3\u017cne reakcje \u2013 od milczenia po p\u0142acz, a nawet z\u0142o\u015b\u0107. Wa\u017cne jest, aby pozwoli\u0107 dziecku wyrazi\u0107 swoje uczucia i zadawa\u0107 pytania, kt\u00f3re mog\u0105 pojawi\u0107 si\u0119 natychmiast lub po jakim\u015b czasie. Zaleca si\u0119, aby rozmow\u0119 przeprowadzi\u0107 w spokojnym otoczeniu, zapewniaj\u0105c dziecku poczucie bezpiecze\u0144stwa i akceptacji.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 300;\">W procesie m\u00f3wienia o \u015bmierci bliskiej osoby istotne jest tak\u017ce zapewnienie dziecku sta\u0142ego wsparcia. Rodzic powinien by\u0107 przygotowany na to, \u017ce temat \u015bmierci mo\u017ce powraca\u0107 w rozmowach wielokrotnie, w miar\u0119 jak dziecko b\u0119dzie przetwarza\u0142o informacje i dostosowywa\u0142o si\u0119 do nowej rzeczywisto\u015bci. Przejrzyste komunikowanie si\u0119, cierpliwo\u015b\u0107 i empatia to podstawowe narz\u0119dzia, kt\u00f3re rodzice powinni wykorzysta\u0107 w tym delikatnym procesie.<\/span><\/p>\n<h3><span style=\"font-weight: 400;\">1. \u015amier\u0107 ojca lub matki<\/span><\/h3>\n<p><span style=\"font-weight: 300;\">Co robi\u0107 w sytuacji, gdy umiera jeden z najbli\u017cszych cz\u0142onk\u00f3w rodziny, jeden z rodzic\u00f3w? Strata ojca lub matki to dla dziecka zdarzenie, kt\u00f3re zasadniczo zmienia jego ca\u0142y \u015bwiat. Psychologowie zwracaj\u0105 uwag\u0119 na konieczno\u015b\u0107 zapewnienia dziecku stabilno\u015bci emocjonalnej i uczucia bezpiecze\u0144stwa w tak trudnym czasie. Badania przeprowadzone przez Uniwersytet Marii Curie-Sk\u0142odowskiej podkre\u015blaj\u0105, \u017ce wsparcie ze strony drugiego rodzica lub innych bliskich cz\u0142onk\u00f3w rodziny jest kluczowe dla zdrowego przepracowania \u017ca\u0142oby przez dziecko.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 300;\">W takiej niezwykle trudnej sytuacji wa\u017cne jest, aby m\u00f3wi\u0107 o zmar\u0142ym rodzicu z mi\u0142o\u015bci\u0105 i szacunkiem, przywo\u0142ywa\u0107 wsp\u00f3lne, pozytywne wspomnienia, kt\u00f3re mog\u0105 by\u0107 pocieszeniem i podkre\u015bla\u0107, \u017ce cho\u0107 fizycznie go z nami nie ma, nadal jest obecny w naszych my\u015blach i sercach. Pomocne mog\u0105 okaza\u0107 si\u0119 wsp\u00f3lne rodzinne zdj\u0119cia, pami\u0105tki po zmar\u0142ym rodzicu lub opowie\u015bci dotycz\u0105ce czas\u00f3w jego \u017cycia.\u00a0<\/span><\/p>\n<h3><span style=\"font-weight: 400;\">2. \u015amier\u0107 dziadka lub babci<\/span><\/h3>\n<p><span style=\"font-weight: 300;\">\u015amier\u0107 dziadka lub babci to cz\u0119sto pierwsze do\u015bwiadczenie dziecka ze \u015bmierci\u0105 kogo\u015b bliskiego. W tej sytuacji rodzice mog\u0105 pom\u00f3c dziecku zrozumie\u0107, \u017ce \u015bmier\u0107 jest naturalnym elementem \u017cycia i \u017ce ka\u017cdy z nas kiedy\u015b odejdzie.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 300;\">Psychologowie sugeruj\u0105, \u017ce nale\u017cy rozmawia\u0107 z dzieckiem o \u015bmierci dziadk\u00f3w, u\u017cywaj\u0105c prostych i jasnych wyja\u015bnie\u0144, pozwalaj\u0105c jednocze\u015bnie na wyra\u017canie smutku i t\u0119sknoty. Mo\u017cna zach\u0119ci\u0107 dziecko do rysowania, pisania list\u00f3w do dziadk\u00f3w lub innych form wyra\u017cania uczu\u0107, co mo\u017ce by\u0107 dla niego terapeutyczne i pom\u00f3c w przej\u015bciu przez proces \u017ca\u0142oby.<\/span><\/p>\n<h3><span style=\"font-weight: 400;\">3. \u015amier\u0107 rodze\u0144stwa<\/span><\/h3>\n<p><span style=\"font-weight: 300;\">Strata rodze\u0144stwa jest dla dziecka do\u015bwiadczeniem g\u0142\u0119boko wstrz\u0105saj\u0105cym i mo\u017ce wywo\u0142a\u0107 szereg skomplikowanych emocji, od \u017calu po poczucie winy. Zalecenia psycholog\u00f3w, oparte na badaniach Uniwersytetu Marii Curie-Sk\u0142odowskiej, podkre\u015blaj\u0105, jak wa\u017cne jest, aby rodzice byli obecni i dost\u0119pni dla dziecka, kt\u00f3re straci\u0142o brata czy siostr\u0119. Powinni pozwoli\u0107 mu wyra\u017ca\u0107 swoje uczucia i my\u015bli, niezale\u017cnie od tego, jak trudne lub niepokoj\u0105ce mog\u0105 si\u0119 wydawa\u0107.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 300;\">Otwarta komunikacja, wsparcie emocjonalne i zapewnienie, \u017ce \u017cadne uczucie nie jest &#8222;z\u0142e&#8221; lub &#8222;niew\u0142a\u015bciwe&#8221;, mo\u017ce pom\u00f3c dziecku poradzi\u0107 sobie z tak ogromn\u0105 strat\u0105. Utrata rodze\u0144stwa mo\u017ce r\u00f3wnie\u017c wp\u0142yn\u0105\u0107 na postrzeganie w\u0142asnej pozycji w rodzinie i poczucie w\u0142asnej warto\u015bci, dlatego wsparcie psychologiczne mo\u017ce by\u0107 w tej sytuacji nieocenione.<\/span><\/p>\n        <\/div>\n    <\/div>\n  <\/section>\n\n\n  <section class=\"section blogImage\" id=\"blogImage-block_f9c781235e6be6dd3bcbf9c221f54354\">\n    <div class=\"blogImage__wrapper\" >\n        <div class=\"blogImage__image\">\n            <a href=\"https:\/\/www.novakidschool.com\/pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/zdrowie-psychiczne-dziecka-po-smierci-ilustracja.jpeg\" class=\"glightbox\">\n                <img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.novakidschool.com\/pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/zdrowie-psychiczne-dziecka-po-smierci-ilustracja.jpeg\" alt=\"zdrowie psychiczne dziecka po s\u0301mierci - ilustracja\" class=\"blogImage__imageItem\" srcset=\"https:\/\/www.novakidschool.com\/pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/zdrowie-psychiczne-dziecka-po-smierci-ilustracja-300x169.jpeg 300w, https:\/\/www.novakidschool.com\/pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/zdrowie-psychiczne-dziecka-po-smierci-ilustracja-1024x577.jpeg 1024w, https:\/\/www.novakidschool.com\/pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/zdrowie-psychiczne-dziecka-po-smierci-ilustracja-768x432.jpeg 768w, https:\/\/www.novakidschool.com\/pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/zdrowie-psychiczne-dziecka-po-smierci-ilustracja-1536x865.jpeg 1536w, https:\/\/www.novakidschool.com\/pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/zdrowie-psychiczne-dziecka-po-smierci-ilustracja-1080x608.jpeg 1080w, https:\/\/www.novakidschool.com\/pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/zdrowie-psychiczne-dziecka-po-smierci-ilustracja.jpeg 1600w\" >\n                <div class=\"glightbox__zoom\">\n                    <img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.novakidschool.com\/pl\/blog\/wp-content\/themes\/novakid\/public\/img\/icons\/search.svg\" alt=\"Zoom icon\" class=\"style-svg\">\n                <\/div>\n            <\/a>\n        <\/div>\n            <\/div>\n  <\/section>\n\n\n  <section class=\"section blogHeadingText\" id=\"blogHeadingText-block_007056b172a43a36c1765a2f24e4aeeb\">\n    <div class=\"blogHeadingText__wrapper\" >\n        <div class=\"blogHeadingText__heading\">\n            <h2 class=\"blogHeadingText__headingItem\" data-blog-heading data-section-id=\"blogHeadingText-block_007056b172a43a36c1765a2f24e4aeeb\">\n                Jak dba\u0107 o zdrowie psychiczne dziecka po \u015bmierci?            <\/h2>\n        <\/div>\n        <div class=\"blogHeadingText__content\">\n            <p><span style=\"font-weight: 300;\">Zachowanie zdrowia psychicznego dziecka po \u015bmierci bliskiej osoby jest jednym z najwa\u017cniejszych zada\u0144, przed kt\u00f3rymi staj\u0105 opiekunowie. Dzieci potrzebuj\u0105 wsparcia, by nauczy\u0107 si\u0119 radzi\u0107 sobie ze strat\u0105 i wyra\u017ca\u0107 swoje uczucia w bezpieczny spos\u00f3b.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 300;\">Rozmowy o \u015bmierci powinny by\u0107 prowadzone otwarcie i tak cz\u0119sto, jak dziecko tego potrzebuje. Przez nie unikamy budowania tabu wok\u00f3\u0142 tematu \u015bmierci, co mog\u0142oby prowadzi\u0107 do niezdrowych mechanizm\u00f3w radzenia sobie z \u017ca\u0142ob\u0105.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 300;\">Je\u017celi chodzi o udzia\u0142 dziecka w pogrzebie, decyzja ta powinna by\u0107 uzale\u017cniona od wieku i indywidualnych reakcji dziecka na \u015bmier\u0107. Niekt\u00f3re dzieci mog\u0105 odczuwa\u0107 potrzeb\u0119 po\u017cegnania si\u0119 i uczestniczenia w ceremonii, inne mog\u0105 tego nie chcie\u0107 lub nie by\u0107 na to gotowe.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 300;\">Linda Goldman, w swojej ksi\u0105\u017cce &#8222;Children Also Grieve&#8221;, podkre\u015bla, \u017ce dzieci, tak jak doro\u015bli, przechodz\u0105 proces \u017ca\u0142oby i mog\u0105 potrzebowa\u0107 r\u00f3\u017cnych form wsparcia. W\u0142\u0105czenie dziecka w rytua\u0142y po\u017cegnania, takie jak pogrzeb czy rocznica \u015bmierci, mo\u017ce pom\u00f3c mu w zrozumieniu i akceptacji straty. Wa\u017cne jest, aby dzieci wiedzia\u0142y, \u017ce mog\u0105 m\u00f3wi\u0107 o osobie, kt\u00f3ra odesz\u0142a, wspomina\u0107 j\u0105 i wyra\u017ca\u0107 swoje uczucia w dowolnym momencie.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 300;\">Dostarczenie dziecku odpowiedniego wsparcia emocjonalnego, w tym profesjonalnej pomocy psychologicznej, je\u015bli jest taka potrzeba, jest kluczowe dla jego zdrowia psychicznego w obliczu straty. Warto te\u017c siega\u0107 po ksi\u0105\u017cki, kt\u00f3re przygotuj\u0105 rodzic\u00f3w i dzieci do rozm\u00f3w na ten temat.\u00a0<\/span><\/p>\n        <\/div>\n    <\/div>\n  <\/section>\n\n\n  <section class=\"section blogHeadingText\" id=\"blogHeadingText-block_7fbd6b446059cc24a64d2e886b5f1e97\">\n    <div class=\"blogHeadingText__wrapper\" >\n        <div class=\"blogHeadingText__heading\">\n            <h2 class=\"blogHeadingText__headingItem\" data-blog-heading data-section-id=\"blogHeadingText-block_7fbd6b446059cc24a64d2e886b5f1e97\">\n                Jak rozmawia\u0107 z dzieckiem o emocjach?            <\/h2>\n        <\/div>\n        <div class=\"blogHeadingText__content\">\n            <p><span style=\"font-weight: 300;\">Rozmowa z dzieckiem o emocjach jest kluczowym elementem jego rozwoju emocjonalnego i spo\u0142ecznego. Aby nauczy\u0107 dziecko rozumienia i wyra\u017cania swoich uczu\u0107, wa\u017cne jest, aby stworzy\u0107 przestrze\u0144, w kt\u00f3rej mo\u017ce ono czu\u0107 si\u0119 bezpieczne, dziel\u0105c si\u0119 swoimi do\u015bwiadczeniami.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 300;\">Podczas takich rozm\u00f3w, zach\u0119caj dziecko do opisywania swoich uczu\u0107, u\u017cywaj\u0105c prostych i zrozumia\u0142ych dla niego s\u0142\u00f3w. Poka\u017c dziecku, \u017ce wszystkie emocje s\u0105 naturalne i akceptowalne, a tak\u017ce ucz je, jak je nazwa\u0107 i radzi\u0107 sobie z nimi w zdrowy spos\u00f3b. Dzielenie si\u0119 w\u0142asnymi uczuciami z dzieckiem mo\u017ce r\u00f3wnie\u017c pom\u00f3c w budowaniu jego empatii i umiej\u0119tno\u015bci rozumienia emocji innych. Wi\u0119cej informacji o tym,<\/span> <a href=\"https:\/\/www.novakidschool.com\/pl\/blog\/jak-rozmawiac-z-dzieckiem-o-emocjach-poradnik-dla-rodzicow\/\"><span style=\"font-weight: 300;\">jak rozmawia\u0107 z dzieckiem o emocjach<\/span><\/a><span style=\"font-weight: 300;\">, znajdziesz w osobnym artykule na blogu.\u00a0<\/span><\/p>\n        <\/div>\n    <\/div>\n  <\/section>\n\n\n  <section class=\"section blogHeadingText\" id=\"blogHeadingText-block_db48bc9e6662d00d5e2d445741a4fc3f\">\n    <div class=\"blogHeadingText__wrapper\" >\n        <div class=\"blogHeadingText__heading\">\n            <h2 class=\"blogHeadingText__headingItem\" data-blog-heading data-section-id=\"blogHeadingText-block_db48bc9e6662d00d5e2d445741a4fc3f\">\n                Podsumowanie            <\/h2>\n        <\/div>\n        <div class=\"blogHeadingText__content\">\n            <p><span style=\"font-weight: 300;\">Rozmowa z dzieckiem o \u015bmierci to jeden z najtrudniejszych aspekt\u00f3w wychowania, ale jednocze\u015bnie niezwykle wa\u017cny element przygotowania m\u0142odego cz\u0142owieka do \u017cycia. Kluczem do sukcesu jest tutaj otwarto\u015b\u0107, empatia i gotowo\u015b\u0107 do wsparcia dziecka w ka\u017cdym etapie jego rozwoju emocjonalnego. Pami\u0119tajmy, \u017ce dzieci potrzebuj\u0105 czasu, aby zrozumie\u0107 i zaakceptowa\u0107 strat\u0119, a rola doros\u0142ych to towarzyszenie im w tej podr\u00f3\u017cy z trosk\u0105 i zrozumieniem.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 300;\">Podsumowuj\u0105c, warto podkre\u015bli\u0107, \u017ce rozmowy o \u015bmierci powinny by\u0107 dostosowane do wieku dziecka oraz indywidualnej wra\u017cliwo\u015bci. Powinni\u015bmy zach\u0119ca\u0107 do wyra\u017cania uczu\u0107 i dzielenia si\u0119 przemy\u015bleniami, a tak\u017ce oferowa\u0107 konkretne sposoby na uporanie si\u0119 z \u017ca\u0142ob\u0105. Udzia\u0142 w rytua\u0142ach po\u017cegnania mo\u017ce by\u0107 cz\u0119\u015bci\u0105 procesu leczenia. Pami\u0119tajmy, \u017ce ka\u017cde dziecko jest inne i ka\u017cde mo\u017ce potrzebowa\u0107 innego rodzaju wsparcia.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 300;\">Dzi\u0119ki temu artyku\u0142owi, rodzice i opiekunowie powinni poczu\u0107 si\u0119 bardziej przygotowani do podejmowania tych trudnych rozm\u00f3w, maj\u0105c na uwadze, \u017ce \u015bmier\u0107, cho\u0107 trudna, jest naturaln\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 \u017cycia. Przez wspieranie dzieci w tych trudnych chwilach, uczymy ich nie tylko jak radzi\u0107 sobie ze strat\u0105, ale tak\u017ce jak dojrzewa\u0107 emocjonalnie i rozwija\u0107 g\u0142\u0119bokie zrozumienie dla cyklu \u017cycia.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 300;\">Czy ten artyku\u0142 by\u0142 pomocny?\u00a0<\/span><\/p>\n        <\/div>\n    <\/div>\n  <\/section>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Sprawd\u017a jak rozmawia\u0107 z dzieckiem o \u015bmierci kogo\u015b bliskiego. \u017ba\u0142oba i temat \u015bmierci to z\u0142o\u017cone zagadnienia &#8211; dowiedz si\u0119 jak wyt\u0142umaczy\u0107 je dziecku.<\/p>\n","protected":false},"author":8,"featured_media":8187,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"footnotes":""},"categories":[73],"tags":[],"class_list":["post-8186","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-jak-wyjasnic-dziecku"],"acf":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.3 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Jak rozmawia\u0107 z dzieckiem o \u015bmierci?<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Sprawd\u017a jak rozmawia\u0107 z dzieckiem o \u015bmierci kogo\u015b bliskiego. \u017ba\u0142oba i temat \u015bmierci to z\u0142o\u017cone zagadnienia - dowiedz si\u0119 jak wyt\u0142umaczy\u0107 je dziecku.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.novakidschool.com\/pl\/blog\/jak-rozmawiac-z-dzieckiem-o-smierci\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Jak rozmawia\u0107 z dzieckiem o \u015bmierci?\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Sprawd\u017a jak rozmawia\u0107 z dzieckiem o \u015bmierci kogo\u015b bliskiego. \u017ba\u0142oba i temat \u015bmierci to z\u0142o\u017cone zagadnienia - dowiedz si\u0119 jak wyt\u0142umaczy\u0107 je dziecku.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.novakidschool.com\/pl\/blog\/jak-rozmawiac-z-dzieckiem-o-smierci\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Novakid\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2023-11-07T12:42:05+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.novakidschool.com\/pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/matka-rozmawia-z-dzieckiem-o-smierci-ilustracja.png\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1024\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"613\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/png\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Klaudia Malesi\u0144ska\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Klaudia Malesi\u0144ska\" \/>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Jak rozmawia\u0107 z dzieckiem o \u015bmierci?","description":"Sprawd\u017a jak rozmawia\u0107 z dzieckiem o \u015bmierci kogo\u015b bliskiego. \u017ba\u0142oba i temat \u015bmierci to z\u0142o\u017cone zagadnienia - dowiedz si\u0119 jak wyt\u0142umaczy\u0107 je dziecku.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.novakidschool.com\/pl\/blog\/jak-rozmawiac-z-dzieckiem-o-smierci\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Jak rozmawia\u0107 z dzieckiem o \u015bmierci?","og_description":"Sprawd\u017a jak rozmawia\u0107 z dzieckiem o \u015bmierci kogo\u015b bliskiego. \u017ba\u0142oba i temat \u015bmierci to z\u0142o\u017cone zagadnienia - dowiedz si\u0119 jak wyt\u0142umaczy\u0107 je dziecku.","og_url":"https:\/\/www.novakidschool.com\/pl\/blog\/jak-rozmawiac-z-dzieckiem-o-smierci\/","og_site_name":"Novakid","article_published_time":"2023-11-07T12:42:05+00:00","og_image":[{"width":1024,"height":613,"url":"https:\/\/www.novakidschool.com\/pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/matka-rozmawia-z-dzieckiem-o-smierci-ilustracja.png","type":"image\/png"}],"author":"Klaudia Malesi\u0144ska","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":"Klaudia Malesi\u0144ska"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/www.novakidschool.com\/pl\/blog\/jak-rozmawiac-z-dzieckiem-o-smierci\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.novakidschool.com\/pl\/blog\/jak-rozmawiac-z-dzieckiem-o-smierci\/"},"author":{"name":"Klaudia Malesi\u0144ska","@id":"https:\/\/www.novakidschool.com\/pl\/blog\/#\/schema\/person\/81c8c1d5b9c3c7aca91f87961145c0b4"},"headline":"Jak rozmawia\u0107 z dzieckiem o \u015bmierci?\u00a0","datePublished":"2023-11-07T12:42:05+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/www.novakidschool.com\/pl\/blog\/jak-rozmawiac-z-dzieckiem-o-smierci\/"},"wordCount":6,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/www.novakidschool.com\/pl\/blog\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/www.novakidschool.com\/pl\/blog\/jak-rozmawiac-z-dzieckiem-o-smierci\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.novakidschool.com\/pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/matka-rozmawia-z-dzieckiem-o-smierci-ilustracja.png","articleSection":["Jak wyja\u015bni\u0107 dziecku"],"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/www.novakidschool.com\/pl\/blog\/jak-rozmawiac-z-dzieckiem-o-smierci\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.novakidschool.com\/pl\/blog\/jak-rozmawiac-z-dzieckiem-o-smierci\/","url":"https:\/\/www.novakidschool.com\/pl\/blog\/jak-rozmawiac-z-dzieckiem-o-smierci\/","name":"Jak rozmawia\u0107 z dzieckiem o \u015bmierci?","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.novakidschool.com\/pl\/blog\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.novakidschool.com\/pl\/blog\/jak-rozmawiac-z-dzieckiem-o-smierci\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.novakidschool.com\/pl\/blog\/jak-rozmawiac-z-dzieckiem-o-smierci\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.novakidschool.com\/pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/matka-rozmawia-z-dzieckiem-o-smierci-ilustracja.png","datePublished":"2023-11-07T12:42:05+00:00","description":"Sprawd\u017a jak rozmawia\u0107 z dzieckiem o \u015bmierci kogo\u015b bliskiego. \u017ba\u0142oba i temat \u015bmierci to z\u0142o\u017cone zagadnienia - dowiedz si\u0119 jak wyt\u0142umaczy\u0107 je dziecku.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.novakidschool.com\/pl\/blog\/jak-rozmawiac-z-dzieckiem-o-smierci\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.novakidschool.com\/pl\/blog\/jak-rozmawiac-z-dzieckiem-o-smierci\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/www.novakidschool.com\/pl\/blog\/jak-rozmawiac-z-dzieckiem-o-smierci\/#primaryimage","url":"https:\/\/www.novakidschool.com\/pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/matka-rozmawia-z-dzieckiem-o-smierci-ilustracja.png","contentUrl":"https:\/\/www.novakidschool.com\/pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/matka-rozmawia-z-dzieckiem-o-smierci-ilustracja.png","width":1024,"height":613,"caption":"matka rozmawia z dzieckiem o s\u0301mierci - ilustracja"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.novakidschool.com\/pl\/blog\/jak-rozmawiac-z-dzieckiem-o-smierci\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/www.novakid.pl\/blog\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Jak rozmawia\u0107 z dzieckiem o \u015bmierci?\u00a0"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.novakidschool.com\/pl\/blog\/#website","url":"https:\/\/www.novakidschool.com\/pl\/blog\/","name":"Novakid","description":"Novakid blog","publisher":{"@id":"https:\/\/www.novakidschool.com\/pl\/blog\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.novakidschool.com\/pl\/blog\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/www.novakidschool.com\/pl\/blog\/#organization","name":"Novakid","url":"https:\/\/www.novakidschool.com\/pl\/blog\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/www.novakidschool.com\/pl\/blog\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/www.novakidschool.com\/pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/logo-novakid.svg","contentUrl":"https:\/\/www.novakidschool.com\/pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/logo-novakid.svg","width":268,"height":71,"caption":"Novakid"},"image":{"@id":"https:\/\/www.novakidschool.com\/pl\/blog\/#\/schema\/logo\/image\/"}},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/www.novakidschool.com\/pl\/blog\/#\/schema\/person\/81c8c1d5b9c3c7aca91f87961145c0b4","name":"Klaudia Malesi\u0144ska","sameAs":["https:\/\/www.linkedin.com\/in\/klaudia-malesiska-706519152\/"],"url":"https:\/\/www.novakidschool.com\/pl\/blog\/authors\/klaudia\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.novakidschool.com\/pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8186","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.novakidschool.com\/pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.novakidschool.com\/pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.novakidschool.com\/pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/8"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.novakidschool.com\/pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=8186"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.novakidschool.com\/pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8186\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8190,"href":"https:\/\/www.novakidschool.com\/pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8186\/revisions\/8190"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.novakidschool.com\/pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/8187"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.novakidschool.com\/pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=8186"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.novakidschool.com\/pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=8186"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.novakidschool.com\/pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=8186"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}