{"id":1440,"date":"2025-03-14T19:04:33","date_gmt":"2025-03-14T19:04:33","guid":{"rendered":"https:\/\/www.novakidschool.com\/pl\/blog\/?p=1440"},"modified":"2025-03-18T11:58:29","modified_gmt":"2025-03-18T11:58:29","slug":"niesmialosc-u-dziecka-jak-sobie-z-nia-poradzic","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.novakidschool.com\/pl\/blog\/niesmialosc-u-dziecka-jak-sobie-z-nia-poradzic\/","title":{"rendered":"Jak pom\u00f3c nie\u015bmia\u0142emu dziecku?"},"content":{"rendered":"  <section class=\"section blogHeader\" id=\"blogHeader-block_ce851c8f5e33412698d8e2bcf1c50629\">\n      <div class=\"blogHeader__wrapper\">\n                              <div class=\"blogHeader__image\">\n              <a href=\"https:\/\/www.novakidschool.com\/pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/1024\u0445613_How-to-help-a-shy-child-to-make-friends-at-school_.png\" class=\"glightbox\">\n                <img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.novakidschool.com\/pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/1024\u0445613_How-to-help-a-shy-child-to-make-friends-at-school_.png\" alt=\"Jak pom\u00f3c nie\u015bmia\u0142emu dziecku?\" class=\"blogHeader__imageItem\" srcset=\"https:\/\/www.novakidschool.com\/pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/1024\u0445613_How-to-help-a-shy-child-to-make-friends-at-school_-300x180.png 300w, https:\/\/www.novakidschool.com\/pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/1024\u0445613_How-to-help-a-shy-child-to-make-friends-at-school_-768x460.png 768w, https:\/\/www.novakidschool.com\/pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/1024\u0445613_How-to-help-a-shy-child-to-make-friends-at-school_.png 1024w\" style=\"width:100%; aspect-ratio:1024\/613;\"> \n              <\/a>\n          <\/div>\n          \n      <\/div>\n  <\/section>\n\n      <section class=\"blogContentTable\" data-toc-section>\n        <input type=\"checkbox\" id=\"blogTocToggle\" class=\"blogContentTable__toggle\" \/>\n        <label for=\"blogTocToggle\" class=\"blogContentTable__header\">\n            <span class=\"blogContentTable__heading\">\n                Spis tre\u015bci            <\/span>\n            <span class=\"blogContentTable__arrow\"><\/span>\n        <\/label>\n        <div class=\"blogContentTable__wrapper\">\n            <div class=\"blogContentTable__heading blogContentTable__heading--sidebar\">\n                Spis tre\u015bci            <\/div>\n            <ol class=\"blogContentTable__list\">\n                                    <li>\n                        <span class=\"toc-item\">Czym jest nie\u015bmia\u0142o\u015b\u0107 u dziecka?<\/span>\n                    <\/li>\n                                    <li>\n                        <span class=\"toc-item\">Jakie mog\u0105 by\u0107 przyczyny nie\u015bmia\u0142o\u015bci<\/span>\n                    <\/li>\n                                    <li>\n                        <span class=\"toc-item\">Czy nie\u015bmia\u0142o\u015b\u0107 u dziecka to co\u015b z\u0142ego?<\/span>\n                    <\/li>\n                                    <li>\n                        <span class=\"toc-item\">Jak pom\u00f3c dziecku przezwyci\u0119\u017cy\u0107 nie\u015bmia\u0142o\u015b\u0107?<\/span>\n                    <\/li>\n                                    <li>\n                        <span class=\"toc-item\">Jak nauczyciele i opiekunowie mog\u0105 pom\u00f3c nie\u015bmia\u0142ym dzieciom?<\/span>\n                    <\/li>\n                                    <li>\n                        <span class=\"toc-item\">Kiedy warto skonsultowa\u0107 si\u0119 z psychologiem?<\/span>\n                    <\/li>\n                            <\/ol>\n        <\/div>\n    <\/section>\n\n    <script>\n        \/\/ Use DOMContentLoaded for faster TOC initialization\n        document.addEventListener('DOMContentLoaded', () => {\n            const tocSection = document.querySelector('[data-toc-section]');\n            if (!tocSection) return;\n\n            const headings = document.querySelectorAll('.blogHeadingText');\n            const tableContainer = tocSection.querySelector('.blogContentTable__list');\n            if (!tableContainer) return;\n\n            \/\/ Clear the container\n            tableContainer.innerHTML = '';\n\n            \/\/ Count valid headings with h2\n            let validHeadingsCount = 0;\n\n            \/\/ For each heading, create an item in the table of contents\n            headings.forEach((heading, index) => {\n                const h2 = heading.querySelector('h2');\n                if (!h2) return;\n\n                validHeadingsCount++;\n                const title = h2.textContent.trim();\n                const itemHtml = `<li><a href=\"#${heading.id}\">${title}<\/a><\/li>`;\n                tableContainer.innerHTML += itemHtml;\n            });\n\n            \/\/ Hide TOC if no valid headings found\n            if (validHeadingsCount === 0) {\n                tocSection.style.display = 'none';\n            }\n            \n            \/\/ Dispatch custom event to notify that TOC is ready\n            document.dispatchEvent(new CustomEvent('tocReady'));\n        });\n    <\/script>\n  \n\n\n  <section class=\"section blogText\" id=\"blogText-block_358988b36e5a387d50debea9ecaef78b\">\n    <div class=\"blogText__wrapper\">\n        <div class=\"blogText__content\">\n            <p>Nie\u015bmia\u0142o\u015b\u0107 dziecka to temat, kt\u00f3ry budzi wiele emocji u rodzic\u00f3w i opiekun\u00f3w. Czy to tylko cecha temperamentu, czy mo\u017ce sygna\u0142, \u017ce dziecko potrzebuje wsparcia? Nie ka\u017cde ciche i wycofane dziecko ma problem \u2013 wiele z nich po prostu czuje si\u0119 lepiej w mniejszym gronie lub potrzebuje wi\u0119cej czasu na oswojenie si\u0119 z nowymi sytuacjami. Kluczem jest uwa\u017cne wsparcie dziecka, by czu\u0142o si\u0119 bezpieczne i akceptowane, jednocze\u015bnie stopniowo rozwija\u0142o swoje kompetencje spo\u0142eczne i pewno\u015b\u0107 siebie.<\/p>\n        <\/div>\n    <\/div>\n  <\/section>\n\n\n  <section class=\"section blogHeadingText\" id=\"blogHeadingText-block_97212bb02d88985961050661aa65c7cb\">\n    <div class=\"blogHeadingText__wrapper\" >\n        <div class=\"blogHeadingText__heading\">\n            <h2 class=\"blogHeadingText__headingItem\" data-blog-heading data-section-id=\"blogHeadingText-block_97212bb02d88985961050661aa65c7cb\">\n                Czym jest nie\u015bmia\u0142o\u015b\u0107 u dziecka?            <\/h2>\n        <\/div>\n        <div class=\"blogHeadingText__content\">\n            <p data-start=\"39\" data-end=\"384\">Nie\u015bmia\u0142o\u015b\u0107 to naturalna cecha osobowo\u015bci, kt\u00f3ra objawia si\u0119 ostro\u017cno\u015bci\u0105 w nowych sytuacjach spo\u0142ecznych, sk\u0142onno\u015bci\u0105 do unikania du\u017cych grup oraz wi\u0119ksz\u0105 rezerw\u0105 w kontaktach z nieznajomymi. Dla wielu dzieci jest to spos\u00f3b na radzenie sobie z nowymi do\u015bwiadczeniami i nie oznacza problemu, a jedynie indywidualny styl adaptacji do otoczenia.<\/p>\n<p><strong data-start=\"390\" data-end=\"446\">Kiedy nie\u015bmia\u0142o\u015b\u0107 jest naturaln\u0105 cech\u0105 temperamentu?<\/strong><\/p>\n<p>Nie\u015bmia\u0142o\u015b\u0107 jest cz\u0119\u015bci\u0105 temperamentu dziecka, gdy:<\/p>\n<ul>\n<li data-start=\"450\" data-end=\"933\"><strong data-start=\"506\" data-end=\"539\">Potrafi odnale\u017a\u0107 si\u0119 w grupie<\/strong>, ale woli spokojniejsze towarzystwo i mniejsze grono znajomych.<\/li>\n<li data-start=\"450\" data-end=\"933\"><strong data-start=\"608\" data-end=\"651\">Czuje si\u0119 niepewnie w nowych sytuacjach<\/strong>, ale po czasie stopniowo si\u0119 otwiera.<\/li>\n<li data-start=\"450\" data-end=\"933\"><strong data-start=\"694\" data-end=\"718\">Nie odmawia kontaktu<\/strong>, lecz preferuje obserwowanie przed zaanga\u017cowaniem si\u0119 w interakcj\u0119.<\/li>\n<li data-start=\"450\" data-end=\"933\"><strong data-start=\"791\" data-end=\"838\">Nie ma trudno\u015bci z codziennymi czynno\u015bciami<\/strong>, takimi jak zabawa z r\u00f3wie\u015bnikami czy rozmowa z nauczycielem, cho\u0107 mo\u017ce potrzebowa\u0107 zach\u0119ty.<\/li>\n<\/ul>\n<p data-start=\"935\" data-end=\"1102\">Dzieci o wra\u017cliwym i refleksyjnym usposobieniu cz\u0119sto wykazuj\u0105 takie zachowania \u2013 nie jest to oznaka problem\u00f3w, a jedynie ich spos\u00f3b funkcjonowania w spo\u0142ecze\u0144stwie.<\/p>\n        <\/div>\n    <\/div>\n  <\/section>\n\n\n  <section class=\"section blogImage\" id=\"blogImage-block_3d2ec79ca11c87d60b1ba78b09e3f404\">\n    <div class=\"blogImage__wrapper\" >\n        <div class=\"blogImage__image\">\n            <a href=\"https:\/\/www.novakidschool.com\/pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/grafika-przedstawiajaca-niesmiale-dziecko-w-przytulnym-i-wspierajacym-otoczeniu.webp\" class=\"glightbox\">\n                <img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.novakidschool.com\/pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/grafika-przedstawiajaca-niesmiale-dziecko-w-przytulnym-i-wspierajacym-otoczeniu.webp\" alt=\"\" class=\"blogImage__imageItem blogImage__imageItem--noCrop\" srcset=\"https:\/\/www.novakidschool.com\/pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/grafika-przedstawiajaca-niesmiale-dziecko-w-przytulnym-i-wspierajacym-otoczeniu-300x300.webp 300w, https:\/\/www.novakidschool.com\/pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/grafika-przedstawiajaca-niesmiale-dziecko-w-przytulnym-i-wspierajacym-otoczeniu-150x150.webp 150w, https:\/\/www.novakidschool.com\/pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/grafika-przedstawiajaca-niesmiale-dziecko-w-przytulnym-i-wspierajacym-otoczeniu-768x768.webp 768w, https:\/\/www.novakidschool.com\/pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/grafika-przedstawiajaca-niesmiale-dziecko-w-przytulnym-i-wspierajacym-otoczeniu-330x330.webp 330w, https:\/\/www.novakidschool.com\/pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/grafika-przedstawiajaca-niesmiale-dziecko-w-przytulnym-i-wspierajacym-otoczeniu-660x660.webp 660w, https:\/\/www.novakidschool.com\/pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/grafika-przedstawiajaca-niesmiale-dziecko-w-przytulnym-i-wspierajacym-otoczeniu.webp 1024w\" >\n                <div class=\"glightbox__zoom\">\n                    <img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.novakidschool.com\/pl\/blog\/wp-content\/themes\/novakid\/public\/img\/icons\/search.svg\" alt=\"Zoom icon\" class=\"style-svg\">\n                <\/div>\n            <\/a>\n        <\/div>\n            <\/div>\n  <\/section>\n\n\n  <section class=\"section blogText\" id=\"blogText-block_51a57ead6965e0b50a9bffd1bb89b8c0\">\n    <div class=\"blogText__wrapper\">\n        <div class=\"blogText__content\">\n            <p><strong data-start=\"1108\" data-end=\"1153\">Kiedy nie\u015bmia\u0142o\u015b\u0107 mo\u017ce stanowi\u0107 wyzwanie?<\/strong><\/p>\n<p>Nie\u015bmia\u0142o\u015b\u0107 mo\u017ce sta\u0107 si\u0119 przeszkod\u0105, gdy:<\/p>\n<ul>\n<li><strong data-start=\"1204\" data-end=\"1245\">Dziecko unika kontaktu z r\u00f3wie\u015bnikami<\/strong> i nie anga\u017cuje si\u0119 w zabaw\u0119, nawet je\u015bli czuje si\u0119 bezpiecznie.<\/li>\n<li><strong data-start=\"1314\" data-end=\"1341\">Nie odzywa si\u0119 w szkole<\/strong>, nie potrafi poprosi\u0107 o pomoc lub odpowiada tylko pojedynczymi s\u0142owami.<\/li>\n<li><strong data-start=\"1418\" data-end=\"1464\">Odmawia uczestnictwa w zaj\u0119ciach grupowych<\/strong>, nawet je\u015bli s\u0105 dostosowane do jego zainteresowa\u0144.<\/li>\n<li><strong data-start=\"1520\" data-end=\"1566\">Odczuwana nie\u015bmia\u0142o\u015b\u0107 powoduje silny stres<\/strong>, prowadz\u0105cy do objaw\u00f3w somatycznych (np. b\u00f3lu brzucha, nudno\u015bci w obawie przed kontaktami spo\u0142ecznymi).<\/li>\n<\/ul>\n<p data-start=\"1704\" data-end=\"2101\">Badania pod\u0142u\u017cne Josepha Kagana (1999) wskazuj\u0105, \u017ce\u00a0<strong data-start=\"1756\" data-end=\"1874\">wi\u0119kszo\u015b\u0107 dzieci nie\u015bmia\u0142ych w wieku dw\u00f3ch lat pozostaje nie\u015bmia\u0142ymi w wieku siedmiu lat oraz w okresie dorastania<\/strong>. Co wi\u0119cej, oko\u0142o <strong data-start=\"1893\" data-end=\"1981\">75% doros\u0142ych, kt\u00f3rzy okre\u015blili si\u0119 jako nie\u015bmiali, byli tacy r\u00f3wnie\u017c w dzieci\u0144stwie <\/strong><em>(Przezwyci\u0119\u017canie nie\u015bmia\u0142o\u015bci u dzieci, Ma\u0142gorzata Zab\u0142ocka)<\/em>. To oznacza, \u017ce nie\u015bmia\u0142o\u015b\u0107 cz\u0119sto towarzyszy cz\u0142owiekowi przez ca\u0142e \u017cycie \u2013 ale nie musi ogranicza\u0107 jego mo\u017cliwo\u015bci.<\/p>\n        <\/div>\n    <\/div>\n  <\/section>\n\n\n  <section class=\"section blogHeadingText\" id=\"blogHeadingText-block_05c34c8746c08d45e17e977e132590b7\">\n    <div class=\"blogHeadingText__wrapper\" >\n        <div class=\"blogHeadingText__heading\">\n            <h2 class=\"blogHeadingText__headingItem\" data-blog-heading data-section-id=\"blogHeadingText-block_05c34c8746c08d45e17e977e132590b7\">\n                Jakie mog\u0105 by\u0107 przyczyny nie\u015bmia\u0142o\u015bci            <\/h2>\n        <\/div>\n        <div class=\"blogHeadingText__content\">\n            <p data-start=\"45\" data-end=\"399\">Nie\u015bmia\u0142o\u015b\u0107 nie jest jednowymiarowym zjawiskiem \u2013 jej \u017ar\u00f3d\u0142a mog\u0105 by\u0107 r\u00f3\u017cnorodne i wynika\u0107 zar\u00f3wno z cech wrodzonych, jak i z do\u015bwiadcze\u0144 dziecka. U niekt\u00f3rych dzieci jest to naturalna cecha temperamentu, u innych \u2013 efekt stresuj\u0105cych sytuacji czy ograniczaj\u0105cych przekona\u0144. Przyjrzyjmy si\u0119 g\u0142\u00f3wnym czynnikom, kt\u00f3re mog\u0105 wp\u0142ywa\u0107 na rozw\u00f3j nie\u015bmia\u0142o\u015bci.<\/p>\n<p><strong data-start=\"405\" data-end=\"425\">1. L\u0119k spo\u0142eczny<\/strong><\/p>\n<p data-start=\"428\" data-end=\"725\">Niekt\u00f3re dzieci odczuwaj\u0105 silny stres w sytuacjach spo\u0142ecznych, zw\u0142aszcza gdy wi\u0105\u017ce si\u0119 to z konieczno\u015bci\u0105 publicznego wyst\u0105pienia lub nawi\u0105zania interakcji z nieznajomymi. Strach przed ocen\u0105 czy odrzuceniem sprawia, \u017ce dziecko unika kontakt\u00f3w, wycofuje si\u0119 i ogranicza swoj\u0105 aktywno\u015b\u0107 w grupie.<\/p>\n<p><strong data-start=\"731\" data-end=\"749\">2. Introwersja<\/strong><\/p>\n<p data-start=\"752\" data-end=\"1083\">Nie\u015bmia\u0142o\u015b\u0107 bywa mylona z introwersj\u0105, cho\u0107 nie s\u0105 to to\u017csame poj\u0119cia. Introwertyczne dzieci <strong data-start=\"845\" data-end=\"893\">niekoniecznie boj\u0105 si\u0119 kontakt\u00f3w spo\u0142ecznych<\/strong>, ale mog\u0105 unika\u0107 nadmiernej stymulacji \u2013 ha\u0142a\u015bliwych miejsc, du\u017cych grup czy interakcji z wieloma osobami jednocze\u015bnie. Wol\u0105 spokojniejsze aktywno\u015bci i bardziej kameralne grono znajomych.<\/p>\n        <\/div>\n    <\/div>\n  <\/section>\n\n\n  <section class=\"section blogImage\" id=\"blogImage-block_5b7d2bd26ad401a42299453229468641\">\n    <div class=\"blogImage__wrapper\" >\n        <div class=\"blogImage__image\">\n            <a href=\"https:\/\/www.novakidschool.com\/pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/introwertyczne-dziecko-w-spokojnym-przytulnym-otoczeniu.webp\" class=\"glightbox\">\n                <img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.novakidschool.com\/pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/introwertyczne-dziecko-w-spokojnym-przytulnym-otoczeniu.webp\" alt=\"\" class=\"blogImage__imageItem blogImage__imageItem--noCrop\" srcset=\"https:\/\/www.novakidschool.com\/pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/introwertyczne-dziecko-w-spokojnym-przytulnym-otoczeniu-300x300.webp 300w, https:\/\/www.novakidschool.com\/pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/introwertyczne-dziecko-w-spokojnym-przytulnym-otoczeniu-150x150.webp 150w, https:\/\/www.novakidschool.com\/pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/introwertyczne-dziecko-w-spokojnym-przytulnym-otoczeniu-768x768.webp 768w, https:\/\/www.novakidschool.com\/pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/introwertyczne-dziecko-w-spokojnym-przytulnym-otoczeniu-330x330.webp 330w, https:\/\/www.novakidschool.com\/pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/introwertyczne-dziecko-w-spokojnym-przytulnym-otoczeniu-660x660.webp 660w, https:\/\/www.novakidschool.com\/pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/introwertyczne-dziecko-w-spokojnym-przytulnym-otoczeniu.webp 1024w\" >\n                <div class=\"glightbox__zoom\">\n                    <img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.novakidschool.com\/pl\/blog\/wp-content\/themes\/novakid\/public\/img\/icons\/search.svg\" alt=\"Zoom icon\" class=\"style-svg\">\n                <\/div>\n            <\/a>\n        <\/div>\n            <\/div>\n  <\/section>\n\n\n  <section class=\"section blogText\" id=\"blogText-block_892825f27adf30899c41c576bf0b2c8d\">\n    <div class=\"blogText__wrapper\">\n        <div class=\"blogText__content\">\n            <p><strong data-start=\"1089\" data-end=\"1111\">3. Niska samoocena<\/strong><\/p>\n<p data-start=\"1114\" data-end=\"1342\">Dzieci, kt\u00f3re nie wierz\u0105 w swoje umiej\u0119tno\u015bci lub czuj\u0105 si\u0119 gorsze od r\u00f3wie\u015bnik\u00f3w, mog\u0105 ba\u0107 si\u0119 podejmowania dzia\u0142a\u0144 na oczach innych. Obawa przed pope\u0142nieniem b\u0142\u0119du lub negatywn\u0105 ocen\u0105 prowadzi do wycofania i unikania wyzwa\u0144.<\/p>\n<p><strong data-start=\"1348\" data-end=\"1388\">4. Ograniczone kompetencje spo\u0142eczne<\/strong><\/p>\n<p data-start=\"1391\" data-end=\"1634\">Niekt\u00f3re dzieci po prostu <strong data-start=\"1417\" data-end=\"1468\">nie wiedz\u0105, jak nawi\u0105zywa\u0107 i utrzymywa\u0107 relacje<\/strong>. Brak do\u015bwiadczenia w rozmowach, dzieleniu si\u0119 zabawkami czy rozwi\u0105zywaniu konflikt\u00f3w mo\u017ce powodowa\u0107 poczucie zagubienia i niech\u0119\u0107 do anga\u017cowania si\u0119 w interakcje.<\/p>\n<p><strong data-start=\"1640\" data-end=\"1671\">5. Nadopieku\u0144czo\u015b\u0107 rodzic\u00f3w<\/strong><\/p>\n<p data-start=\"1674\" data-end=\"1975\">Dzieci wychowywane w nadmiernej ochronie mog\u0105 mie\u0107 trudno\u015bci z samodzielnym funkcjonowaniem w grupie. Je\u015bli rodzice zbyt cz\u0119sto wyr\u0119czaj\u0105 dziecko, nie pozwalaj\u0105 mu na podejmowanie w\u0142asnych decyzji lub ograniczaj\u0105 kontakty z r\u00f3wie\u015bnikami, mo\u017ce ono czu\u0107 si\u0119 niepewnie w nowych sytuacjach i unika\u0107 ich.<\/p>\n<p><strong data-start=\"1981\" data-end=\"2003\">6. L\u0119k separacyjny<\/strong><\/p>\n<p data-start=\"2006\" data-end=\"2209\">Niekt\u00f3re dzieci czuj\u0105 <strong data-start=\"2028\" data-end=\"2093\">silny stres na my\u015bl o oddzieleniu si\u0119 od rodzica lub opiekuna<\/strong>. Mo\u017ce to powodowa\u0107 problemy z adaptacj\u0105 w przedszkolu czy szkole i utrudnia\u0107 nawi\u0105zywanie relacji z r\u00f3wie\u015bnikami.<\/p>\n<p><strong data-start=\"2215\" data-end=\"2242\">7. Brak pewno\u015bci siebie<\/strong><\/p>\n<p data-start=\"2245\" data-end=\"2495\">Nie\u015bmia\u0142e dzieci cz\u0119sto obawiaj\u0105 si\u0119 pora\u017cki lub odrzucenia. W sytuacjach wymagaj\u0105cych inicjatywy \u2013 np. zg\u0142oszenia si\u0119 na ochotnika, zabrania g\u0142osu czy rozpocz\u0119cia rozmowy \u2013 mog\u0105 si\u0119 wycofywa\u0107, czuj\u0105c, \u017ce nie poradz\u0105 sobie lub zostan\u0105 skrytykowane.<\/p>\n<p><strong data-start=\"2501\" data-end=\"2519\">8. Temperament<\/strong><\/p>\n<p data-start=\"2522\" data-end=\"2893\">Nie\u015bmia\u0142o\u015b\u0107 mo\u017ce wynika\u0107 z wrodzonych cech osobowo\u015bci dziecka. Badania Josepha Kagana wskazuj\u0105, \u017ce dzieci, kt\u00f3re w wieku dw\u00f3ch lat wykazuj\u0105 nie\u015bmia\u0142e zachowania, cz\u0119sto pozostaj\u0105 takie w kolejnych latach \u017cycia. <strong data-start=\"2733\" data-end=\"2850\">Temperament nie oznacza jednak, \u017ce nie\u015bmia\u0142e dziecko nie mo\u017ce nauczy\u0107 si\u0119 radzenia sobie w kontaktach spo\u0142ecznych<\/strong> \u2013 wymaga to jednak cierpliwego wsparcia.<\/p>\n<p><strong data-start=\"2899\" data-end=\"2919\">9. Neurotyczno\u015b\u0107<\/strong><\/p>\n<p data-start=\"2922\" data-end=\"3145\">Niekt\u00f3re dzieci s\u0105 bardziej podatne na odczuwanie negatywnych emocji, takich jak l\u0119k, smutek czy poczucie zagro\u017cenia. Mo\u017ce to sprawia\u0107, \u017ce sytuacje spo\u0142eczne wydaj\u0105 si\u0119 im stresuj\u0105ce i sk\u0142aniaj\u0105 je do unikania interakcji.<\/p>\n<p><strong data-start=\"3151\" data-end=\"3175\">10. Zesp\u00f3\u0142 Aspergera<\/strong><\/p>\n<p data-start=\"3178\" data-end=\"3502\">Nie\u015bmia\u0142o\u015b\u0107 mo\u017ce by\u0107 r\u00f3wnie\u017c zwi\u0105zana z trudno\u015bciami w zakresie zaburze\u0144 ze spektrum autyzmu. Dzieci z zespo\u0142em Aspergera cz\u0119sto maj\u0105 k\u0142opoty z rozumieniem sygna\u0142\u00f3w spo\u0142ecznych, nawi\u0105zywaniem relacji oraz podtrzymywaniem rozm\u00f3w. Ich wycofanie mo\u017ce wynika\u0107 nie tyle z l\u0119ku, co z niezrozumienia zasad interakcji spo\u0142ecznych.<\/p>\n        <\/div>\n    <\/div>\n  <\/section>\n\n\n  <section class=\"section blogHeadingText\" id=\"blogHeadingText-block_a5b891b7bc21674a854007013e074990\">\n    <div class=\"blogHeadingText__wrapper\" >\n        <div class=\"blogHeadingText__heading\">\n            <h2 class=\"blogHeadingText__headingItem\" data-blog-heading data-section-id=\"blogHeadingText-block_a5b891b7bc21674a854007013e074990\">\n                Czy nie\u015bmia\u0142o\u015b\u0107 u dziecka to co\u015b z\u0142ego?            <\/h2>\n        <\/div>\n        <div class=\"blogHeadingText__content\">\n            <p data-start=\"46\" data-end=\"347\"><strong data-start=\"46\" data-end=\"98\">Nie, nie\u015bmia\u0142o\u015b\u0107 u dziecka nie jest niczym z\u0142ym.<\/strong> To naturalna cecha osobowo\u015bci, wynikaj\u0105ca z temperamentu, do\u015bwiadcze\u0144 \u017cyciowych czy \u015brodowiska, w kt\u00f3rym dorasta. Niekt\u00f3re dzieci potrzebuj\u0105 wi\u0119cej czasu, by poczu\u0107 si\u0119 komfortowo w nowych sytuacjach, co nie oznacza, \u017ce co\u015b jest z nimi \u201enie tak\u201d.<\/p>\n<p data-start=\"349\" data-end=\"718\">Wiele nie\u015bmia\u0142ych dzieci to wnikliwi obserwatorzy, wra\u017cliwe jednostki i osoby, kt\u00f3re podejmuj\u0105 dzia\u0142ania dopiero po dok\u0142adnym przemy\u015bleniu. <strong data-start=\"489\" data-end=\"574\">Nie\u015bmia\u0142o\u015b\u0107 nie jest wad\u0105, o ile nie utrudnia dziecku codziennego funkcjonowania.<\/strong> Warto jednak wspiera\u0107 je w budowaniu pewno\u015bci siebie, pomagaj\u0105c stopniowo prze\u0142amywa\u0107 barier\u0119 nie\u015bmia\u0142o\u015bci i rozwija\u0107 umiej\u0119tno\u015bci spo\u0142eczne.<\/p>\n        <\/div>\n    <\/div>\n  <\/section>\n\n\n  <section class=\"section blogHeadingText\" id=\"blogHeadingText-block_f3434d930cef584301bff96bd4246a3b\">\n    <div class=\"blogHeadingText__wrapper\" >\n        <div class=\"blogHeadingText__heading\">\n            <h2 class=\"blogHeadingText__headingItem\" data-blog-heading data-section-id=\"blogHeadingText-block_f3434d930cef584301bff96bd4246a3b\">\n                Jak pom\u00f3c dziecku przezwyci\u0119\u017cy\u0107 nie\u015bmia\u0142o\u015b\u0107?            <\/h2>\n        <\/div>\n        <div class=\"blogHeadingText__content\">\n            <p>Nie\u015bmia\u0142e dziecko potrzebuje przede wszystkim zrozumienia i akceptacji. Zmuszanie go do bycia bardziej otwartym lub por\u00f3wnywanie z r\u00f3wie\u015bnikami mo\u017ce jedynie pog\u0142\u0119bi\u0107 jego wycofanie. Kluczowe jest stworzenie bezpiecznej przestrzeni, w kt\u00f3rej dziecko mo\u017ce swobodnie wyra\u017ca\u0107 swoje emocje, bez presji i oceniania. Oto kilka skutecznych sposob\u00f3w, kt\u00f3re pomog\u0105 mu stopniowo nabiera\u0107 pewno\u015bci siebie.<\/p>\n<p><strong>1. Tw\u00f3rz bezpieczn\u0105 przestrze\u0144<\/strong><\/p>\n<p data-start=\"323\" data-end=\"502\">Dziecko powinno czu\u0107, \u017ce mo\u017ce wyra\u017ca\u0107 swoje emocje bez obawy przed krytyk\u0105. Zamiast m\u00f3wi\u0107: \u201eNie b\u0105d\u017a taki nie\u015bmia\u0142y\u201d, lepiej zapyta\u0107: \u201eCo ci\u0119 martwi?\u201d i wys\u0142ucha\u0107 bez oceniania.<\/p>\n<p><strong>2. Doceniaj wysi\u0142ek, a nie efekt<\/strong><\/p>\n<p data-start=\"543\" data-end=\"708\">Zamiast skupia\u0107 si\u0119 na tym, czy dziecko odwa\u017cy\u0142o si\u0119 co\u015b powiedzie\u0107 w grupie, warto zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na post\u0119p: \u201ePodoba\u0142o mi si\u0119, jak pr\u00f3bowa\u0142e\u015b w\u0142\u0105czy\u0107 si\u0119 do rozmowy, to by\u0142o odwa\u017cne\u201d.<\/p>\n<p><strong>3. Wprowadzaj ma\u0142e kroki<\/strong><\/p>\n<p data-start=\"741\" data-end=\"930\">Nie\u015bmia\u0142e dziecko potrzebuje czasu na oswojenie si\u0119 z now\u0105 sytuacj\u0105. Najpierw mo\u017ce \u0107wiczy\u0107 rozmowy w domu, potem pr\u00f3bowa\u0107 odezwa\u0107 si\u0119 do jednej osoby, a dopiero p\u00f3\u017aniej w wi\u0119kszym gronie.<\/p>\n<p><strong>4. \u0106wicz w domu<\/strong><\/p>\n<p data-start=\"954\" data-end=\"1115\">Wsp\u00f3lne odgrywanie scenek pomaga dziecku poczu\u0107 si\u0119 pewniej. Mo\u017cecie symulowa\u0107 rozmow\u0119 z koleg\u0105, pytanie o co\u015b w sklepie lub zamawianie jedzenia w restauracji.<\/p>\n<p><strong>5. Zach\u0119caj do samodzielno\u015bci<\/strong><\/p>\n<p data-start=\"1153\" data-end=\"1317\">Pozw\u00f3l dziecku podejmowa\u0107 proste decyzje \u2013 co za\u0142o\u017cy\u0107, co zje\u015b\u0107 na \u015bniadanie, jakie zadanie wykona\u0107 jako pierwsze. Dzi\u0119ki temu zacznie wierzy\u0107 w swoje mo\u017cliwo\u015bci.<\/p>\n<p><strong>6. Pokazuj, jak nawi\u0105zywa\u0107 kontakty<\/strong><\/p>\n<p data-start=\"1361\" data-end=\"1551\">Niekt\u00f3re dzieci nie wiedz\u0105, jak rozpocz\u0105\u0107 rozmow\u0119. Mo\u017cesz podpowiedzie\u0107 im gotowe zdania: \u201eMo\u017cesz zapyta\u0107: \u2018Czy mog\u0119 si\u0119 z tob\u0105 pobawi\u0107?\u2019\u201d albo \u201ePodoba mi si\u0119 ok\u0142adka Twojej ksi\u0105\u017cki, o czym jest?\u201d.<\/p>\n<p><strong>7. Organizuj spotkania w mniejszym gronie<\/strong><\/p>\n<p data-start=\"1601\" data-end=\"1728\">Du\u017ce grupy mog\u0105 onie\u015bmiela\u0107 dziecko. Zacznij od zapraszania jednego kolegi do domu, zanim b\u0119dzie gotowe na wi\u0119ksze spotkania.<\/p>\n        <\/div>\n    <\/div>\n  <\/section>\n\n\n  <section class=\"section blogImage\" id=\"blogImage-block_96e20d9e89cfd9c7c3a01826f8c65a61\">\n    <div class=\"blogImage__wrapper\" >\n        <div class=\"blogImage__image\">\n            <a href=\"https:\/\/www.novakidschool.com\/pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/mala-grupe-dzieci-rozmawiajacych-w-przytulnym-otoczeniu.webp\" class=\"glightbox\">\n                <img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.novakidschool.com\/pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/mala-grupe-dzieci-rozmawiajacych-w-przytulnym-otoczeniu.webp\" alt=\"\" class=\"blogImage__imageItem blogImage__imageItem--noCrop\" srcset=\"https:\/\/www.novakidschool.com\/pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/mala-grupe-dzieci-rozmawiajacych-w-przytulnym-otoczeniu-300x300.webp 300w, https:\/\/www.novakidschool.com\/pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/mala-grupe-dzieci-rozmawiajacych-w-przytulnym-otoczeniu-150x150.webp 150w, https:\/\/www.novakidschool.com\/pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/mala-grupe-dzieci-rozmawiajacych-w-przytulnym-otoczeniu-768x768.webp 768w, https:\/\/www.novakidschool.com\/pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/mala-grupe-dzieci-rozmawiajacych-w-przytulnym-otoczeniu-330x330.webp 330w, https:\/\/www.novakidschool.com\/pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/mala-grupe-dzieci-rozmawiajacych-w-przytulnym-otoczeniu-660x660.webp 660w, https:\/\/www.novakidschool.com\/pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/mala-grupe-dzieci-rozmawiajacych-w-przytulnym-otoczeniu.webp 1024w\" >\n                <div class=\"glightbox__zoom\">\n                    <img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.novakidschool.com\/pl\/blog\/wp-content\/themes\/novakid\/public\/img\/icons\/search.svg\" alt=\"Zoom icon\" class=\"style-svg\">\n                <\/div>\n            <\/a>\n        <\/div>\n            <\/div>\n  <\/section>\n\n\n  <section class=\"section blogText\" id=\"blogText-block_a87faa0f6fca01c418b66b681a9fed22\">\n    <div class=\"blogText__wrapper\">\n        <div class=\"blogText__content\">\n            <p><strong>8. Daj dziecku czas<\/strong><\/p>\n<p data-start=\"1756\" data-end=\"1938\">Nie\u015bmia\u0142e dziecko potrzebuje wi\u0119cej czasu, by poczu\u0107 si\u0119 komfortowo w\u015br\u00f3d innych. Nie pop\u0119dzaj go, nie zmuszaj do zabierania g\u0142osu i nie por\u00f3wnuj z bardziej otwartymi r\u00f3wie\u015bnikami.<\/p>\n<p><strong>9. Unikaj wyr\u0119czania<\/strong><\/p>\n<p data-start=\"1967\" data-end=\"2167\">Je\u015bli dziecko nie chce samo zam\u00f3wi\u0107 jedzenia w restauracji czy zapyta\u0107 nauczyciela o co\u015b w szkole, nie r\u00f3b tego za nie od razu. Daj mu szans\u0119 na spr\u00f3bowanie, nawet je\u015bli pocz\u0105tkowo b\u0119dzie to trudne.<\/p>\n<p><strong>10. B\u0105d\u017a wzorem<\/strong><\/p>\n<p data-start=\"2191\" data-end=\"2385\">Dzieci ucz\u0105 si\u0119 przez obserwacj\u0119. Je\u015bli zobaczy, \u017ce rozmawiasz z nowymi osobami, podchodzisz do nieznajomych i swobodnie nawi\u0105zujesz kontakty, b\u0119dzie mia\u0142o wi\u0119ksz\u0105 motywacj\u0119, by robi\u0107 to samo.<\/p>\n<p data-start=\"2387\" data-end=\"2582\" data-is-last-node=\"\" data-is-only-node=\"\">Ka\u017cde dziecko rozwija si\u0119 we w\u0142asnym tempie. Wa\u017cne jest, aby wspiera\u0107 je na jego drodze i nie zmusza\u0107 do zmiany na si\u0142\u0119. Drobne kroki, regularna praktyka i cierpliwo\u015b\u0107 przynios\u0105 najlepsze efekty.<\/p>\n        <\/div>\n    <\/div>\n  <\/section>\n\n\n  <section class=\"section blogHeadingText\" id=\"blogHeadingText-block_7563be1e1c89bf781c90f5fdc32bd41c\">\n    <div class=\"blogHeadingText__wrapper\" >\n        <div class=\"blogHeadingText__heading\">\n            <h2 class=\"blogHeadingText__headingItem\" data-blog-heading data-section-id=\"blogHeadingText-block_7563be1e1c89bf781c90f5fdc32bd41c\">\n                Jak nauczyciele i opiekunowie mog\u0105 pom\u00f3c nie\u015bmia\u0142ym dzieciom?            <\/h2>\n        <\/div>\n        <div class=\"blogHeadingText__content\">\n            <p data-start=\"0\" data-end=\"525\">Nauczyciele i opiekunowie odgrywaj\u0105 kluczow\u0105 rol\u0119 w wspieraniu nie\u015bmia\u0142ych dzieci, pomagaj\u0105c im stopniowo nabiera\u0107 pewno\u015bci siebie i swobodniej odnajdywa\u0107 si\u0119 w grupie. <strong>Tworzenie bezpiecznej przestrzeni<\/strong>, w kt\u00f3rej dziecko czuje si\u0119 akceptowane i mo\u017ce rozwija\u0107 swoje umiej\u0119tno\u015bci we w\u0142asnym tempie, jest podstaw\u0105 skutecznej pracy z nie\u015bmia\u0142o\u015bci\u0105. Pomocne jest r\u00f3wnie\u017c <strong>organizowanie zaj\u0119\u0107 w ma\u0142ych grupach,<\/strong> gdzie dziecko ma wi\u0119ksz\u0105 szans\u0119 na nawi\u0105zanie relacji i stopniowe prze\u0142amywanie barier spo\u0142ecznych bez poczucia presji.<\/p>\n<p data-start=\"527\" data-end=\"1133\">\u015awietnym rozwi\u0105zaniem dla nie\u015bmia\u0142ych dzieci jest <strong>metoda Montessori,<\/strong> kt\u00f3ra k\u0142adzie du\u017cy nacisk na samodzielno\u015b\u0107 i indywidualne tempo nauki. W takim podej\u015bciu dziecko nie jest zmuszane do wyst\u0105pie\u0144 na forum klasy, lecz zach\u0119cane do stopniowego anga\u017cowania si\u0119 w aktywno\u015bci w spos\u00f3b, kt\u00f3ry czuje si\u0119 dla niego komfortowy. Wi\u0119cej o tej metodzie dowiesz si\u0119 z naszego artyku\u0142u <a href=\"https:\/\/www.novakidschool.com\/pl\/blog\/metoda-montessori-czym-jest-i-dlaczego-jest-tak-popularna\/\" data-start=\"1035\" data-end=\"1130\">Metoda Montessori &#8211; czym jest i dlaczego jest tak popularna?.<\/a><\/p>\n<p data-start=\"1135\" data-end=\"1573\" data-is-last-node=\"\" data-is-only-node=\"\">Bardzo wa\u017cne jest tak\u017ce <strong>unikanie etykietowania<\/strong> \u2013 okre\u015blenia typu \u201eJeste\u015b nie\u015bmia\u0142y\u201d mog\u0105 sprawi\u0107, \u017ce dziecko zacznie my\u015ble\u0107 o sobie w ten spos\u00f3b i jeszcze bardziej zamknie si\u0119 w sobie. Zamiast tego <strong>warto podkre\u015bla\u0107 jego mocne strony i zauwa\u017ca\u0107 post\u0119py, nawet je\u015bli s\u0105 ma\u0142e.<\/strong> Wspieraj\u0105ce \u015brodowisko szkolne, oparte na akceptacji i zrozumieniu, mo\u017ce pom\u00f3c dziecku stopniowo odnale\u017a\u0107 si\u0119 w kontaktach z innymi i zyska\u0107 wi\u0119ksz\u0105 pewno\u015b\u0107 siebie.<\/p>\n        <\/div>\n    <\/div>\n  <\/section>\n\n\n  <section class=\"section blogHeadingText\" id=\"blogHeadingText-block_a62e9a842c67beb2b7dde30000a528ef\">\n    <div class=\"blogHeadingText__wrapper\" >\n        <div class=\"blogHeadingText__heading\">\n            <h2 class=\"blogHeadingText__headingItem\" data-blog-heading data-section-id=\"blogHeadingText-block_a62e9a842c67beb2b7dde30000a528ef\">\n                Kiedy warto skonsultowa\u0107 si\u0119 z psychologiem?            <\/h2>\n        <\/div>\n        <div class=\"blogHeadingText__content\">\n            <p data-start=\"51\" data-end=\"338\">Nie\u015bmia\u0142o\u015b\u0107 sama w sobie nie jest problemem, ale w niekt\u00f3rych sytuacjach mo\u017ce wymaga\u0107 wsparcia specjalisty. Je\u015bli dziecko ma trudno\u015bci w codziennym funkcjonowaniu i unika kontakt\u00f3w z innymi lud\u017ami do tego stopnia, \u017ce wp\u0142ywa to na jego rozw\u00f3j, warto rozwa\u017cy\u0107 konsultacj\u0119 psychologiczn\u0105.<\/p>\n<p data-start=\"340\" data-end=\"382\">Pomoc psychologa mo\u017ce by\u0107 wskazana, gdy:<\/p>\n<ul data-start=\"383\" data-end=\"1128\">\n<li data-start=\"383\" data-end=\"492\">Dziecko <strong data-start=\"393\" data-end=\"420\">nie odzywa si\u0119 w szkole<\/strong>, nawet gdy zna odpowied\u017a, i nie potrafi poprosi\u0107 nauczyciela o pomoc.<\/li>\n<li data-start=\"493\" data-end=\"577\">Unika <strong data-start=\"501\" data-end=\"524\">kontaktu wzrokowego<\/strong> i <strong data-start=\"527\" data-end=\"547\">patrzenia w oczy<\/strong> nawet w bliskich relacjach.<\/li>\n<li data-start=\"578\" data-end=\"691\">Nie chce uczestniczy\u0107 w zabawach grupowych, nie nawi\u0105zuje znajomo\u015bci i ca\u0142kowicie izoluje si\u0119 od r\u00f3wie\u015bnik\u00f3w.<\/li>\n<li data-start=\"692\" data-end=\"842\">Nie\u015bmia\u0142o\u015b\u0107 powoduje silny stres, kt\u00f3ry objawia si\u0119 dolegliwo\u015bciami fizycznymi, np. b\u00f3lem brzucha czy nudno\u015bciami przed kontaktami mi\u0119dzyludzkimi.<\/li>\n<li data-start=\"843\" data-end=\"981\">Dziecko przejawia oznaki <strong data-start=\"870\" data-end=\"891\">zaburze\u0144 l\u0119kowych<\/strong>, np. intensywnie unika nowych sytuacji, ma ataki paniki w towarzystwie nieznanych os\u00f3b.<\/li>\n<li data-start=\"982\" data-end=\"1128\">Obawa przed interakcjami wp\u0142ywa na jego rozw\u00f3j \u2013 nie anga\u017cuje si\u0119 w zaj\u0119cia, nie podejmuje nowych aktywno\u015bci, a jego nie\u015bmia\u0142o\u015b\u0107 si\u0119 pog\u0142\u0119bia.<\/li>\n<\/ul>\n        <\/div>\n    <\/div>\n  <\/section>\n\n\n  <section class=\"section blogImage\" id=\"blogImage-block_32c87cc8adb12ff5e637d2539acd946f\">\n    <div class=\"blogImage__wrapper\" >\n        <div class=\"blogImage__image\">\n            <a href=\"https:\/\/www.novakidschool.com\/pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/grafika-przedstawiajaca-rozmowe-dziecka-z-psychologiem-w-przytulnym-i-wspierajacym-otoczeniu.webp\" class=\"glightbox\">\n                <img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.novakidschool.com\/pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/grafika-przedstawiajaca-rozmowe-dziecka-z-psychologiem-w-przytulnym-i-wspierajacym-otoczeniu.webp\" alt=\"\" class=\"blogImage__imageItem blogImage__imageItem--noCrop\" srcset=\"https:\/\/www.novakidschool.com\/pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/grafika-przedstawiajaca-rozmowe-dziecka-z-psychologiem-w-przytulnym-i-wspierajacym-otoczeniu-300x300.webp 300w, https:\/\/www.novakidschool.com\/pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/grafika-przedstawiajaca-rozmowe-dziecka-z-psychologiem-w-przytulnym-i-wspierajacym-otoczeniu-150x150.webp 150w, https:\/\/www.novakidschool.com\/pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/grafika-przedstawiajaca-rozmowe-dziecka-z-psychologiem-w-przytulnym-i-wspierajacym-otoczeniu-768x768.webp 768w, https:\/\/www.novakidschool.com\/pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/grafika-przedstawiajaca-rozmowe-dziecka-z-psychologiem-w-przytulnym-i-wspierajacym-otoczeniu-330x330.webp 330w, https:\/\/www.novakidschool.com\/pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/grafika-przedstawiajaca-rozmowe-dziecka-z-psychologiem-w-przytulnym-i-wspierajacym-otoczeniu-660x660.webp 660w, https:\/\/www.novakidschool.com\/pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/grafika-przedstawiajaca-rozmowe-dziecka-z-psychologiem-w-przytulnym-i-wspierajacym-otoczeniu.webp 1024w\" >\n                <div class=\"glightbox__zoom\">\n                    <img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.novakidschool.com\/pl\/blog\/wp-content\/themes\/novakid\/public\/img\/icons\/search.svg\" alt=\"Zoom icon\" class=\"style-svg\">\n                <\/div>\n            <\/a>\n        <\/div>\n            <\/div>\n  <\/section>\n\n\n  <section class=\"section blogText\" id=\"blogText-block_1a6ed31ac857aaacb66048632a54e997\">\n    <div class=\"blogText__wrapper\">\n        <div class=\"blogText__content\">\n            <h3><span data-sheets-root=\"1\">Czy mutyzm wybi\u00f3rczy to to samo co nie\u015bmia\u0142o\u015b\u0107?<\/span><\/h3>\n<div class=\"flex max-w-full flex-col flex-grow\">\n<div class=\"min-h-8 text-message relative flex w-full flex-col items-end gap-2 whitespace-normal break-words text-start [.text-message+&amp;]:mt-5\" dir=\"auto\" data-message-author-role=\"assistant\" data-message-id=\"e45df9ff-accf-4880-ab00-8780c703ce41\" data-message-model-slug=\"gpt-4o\">\n<div class=\"flex w-full flex-col gap-1 empty:hidden first:pt-[3px]\">\n<div class=\"markdown prose w-full break-words dark:prose-invert light\">\n<p data-start=\"54\" data-end=\"166\"><strong>Nie, mutyzm wybi\u00f3rczy i nie\u015bmia\u0142o\u015b\u0107 to dwa r\u00f3\u017cne zjawiska, cho\u0107 na pierwszy rzut oka mog\u0105 wydawa\u0107 si\u0119 podobne.<\/strong><\/p>\n<p data-start=\"168\" data-end=\"450\">Nie\u015bmia\u0142e dzieci s\u0105 zwykle ostro\u017cne w nowych sytuacjach spo\u0142ecznych, ale po oswojeniu si\u0119 z otoczeniem zaczynaj\u0105 stopniowo anga\u017cowa\u0107 si\u0119 w rozmowy z innymi. Mog\u0105 unika\u0107 bycia w centrum uwagi, ale w komfortowych warunkach s\u0105 w stanie m\u00f3wi\u0107 i komunikowa\u0107 si\u0119 bez wi\u0119kszego problemu.<\/p>\n<p data-start=\"452\" data-end=\"926\"><strong>Mutyzm wybi\u00f3rczy to natomiast zaburzenie l\u0119kowe, kt\u00f3re objawia si\u0119 niemo\u017cno\u015bci\u0105 m\u00f3wienia w okre\u015blonych sytuacjach lub przy okre\u015blonych osobach, mimo \u017ce dziecko potrafi normalnie rozmawia\u0107 w innych warunkach. <\/strong>Na przyk\u0142ad w domu dziecko mo\u017ce swobodnie rozmawia\u0107 z rodzin\u0105, ale w przedszkolu czy szkole nie jest w stanie wydoby\u0107 z siebie g\u0142osu, nawet je\u015bli bardzo by tego chcia\u0142o. To nie kwestia wstydu czy braku pewno\u015bci siebie \u2013 to silna reakcja l\u0119kowa, kt\u00f3ra blokuje mow\u0119.<\/p>\n<p data-start=\"452\" data-end=\"926\">W przypadku mutyzmu wybi\u00f3rczego konieczna jest pomoc psychologiczna, aby pom\u00f3c dziecku prze\u0142ama\u0107 blokad\u0119 i nauczy\u0107 si\u0119 radzi\u0107 sobie z l\u0119kiem przed m\u00f3wieniem.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<h3><span data-sheets-root=\"1\">Zesp\u00f3\u0142 Aspergera a nie\u015bmia\u0142o\u015b\u0107<br \/>\n<\/span><\/h3>\n<p data-start=\"37\" data-end=\"267\"><strong>Nie\u015bmia\u0142o\u015b\u0107 i zesp\u00f3\u0142 Aspergera mog\u0105 wydawa\u0107 si\u0119 podobne, poniewa\u017c w obu przypadkach dziecko jest nie\u015bmia\u0142e w kontakcie z innymi i mo\u017ce unika\u0107 interakcji spo\u0142ecznych. Jednak kluczowa r\u00f3\u017cnica polega na przyczynach tego zachowania.<\/strong><\/p>\n<p data-start=\"269\" data-end=\"565\">Nie\u015bmia\u0142o\u015b\u0107 nie jest zaburzeniem \u2013 to cecha temperamentu, kt\u00f3ra sprawia, \u017ce dziecko potrzebuje wi\u0119cej czasu, aby poczu\u0107 si\u0119 komfortowo w rozmowach i nowych sytuacjach spo\u0142ecznych. Po oswojeniu si\u0119 z otoczeniem zazwyczaj stopniowo nawi\u0105zuje kontakty, chocia\u017c mo\u017ce unika\u0107 intensywnych interakcji.<\/p>\n<p data-start=\"567\" data-end=\"1107\"><strong>Zesp\u00f3\u0142 Aspergera jest natomiast zaburzeniem ze spektrum autyzmu, kt\u00f3re wp\u0142ywa na spos\u00f3b przetwarzania bod\u017ac\u00f3w spo\u0142ecznych. Dzieci z Aspergerem nie tylko unikaj\u0105 rozm\u00f3w, ale cz\u0119sto maj\u0105 trudno\u015b\u0107 z rozumieniem zasad kontakt\u00f3w mi\u0119dzyludzkich.<\/strong> Mog\u0105 nie definiowa\u0107 komunikacji w taki spos\u00f3b, jak ich r\u00f3wie\u015bnicy \u2013 nie wiedz\u0105, kiedy zacz\u0105\u0107 rozmow\u0119, jak odpowiednio reagowa\u0107 na emocje innych, czy jak odczytywa\u0107 mimik\u0119 twarzy. Cz\u0119sto wydaj\u0105 si\u0119 wycofane, ale nie jest to wynik nie\u015bmia\u0142o\u015bci \u2013 raczej trudno\u015bci w interpretacji norm spo\u0142ecznych.<\/p>\n<p data-start=\"1109\" data-end=\"1361\" data-is-last-node=\"\" data-is-only-node=\"\">Podczas gdy nie\u015bmia\u0142e dzieci z czasem prze\u0142amuj\u0105 swoje bariery i ucz\u0105 si\u0119 odnajdywa\u0107 w kontaktach z innymi, dzieci z zespo\u0142em Aspergera mog\u0105 potrzebowa\u0107 specjalistycznego wsparcia, aby lepiej rozumie\u0107 dynamik\u0119 relacji i rozwija\u0107 umiej\u0119tno\u015bci spo\u0142eczne.<\/p>\n        <\/div>\n    <\/div>\n  <\/section>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Dowiedz si\u0119, jak pom\u00f3c nie\u015bmia\u0142emu dziecku w przezwyci\u0119\u017ceniu l\u0119ku spo\u0142ecznego i budowaniu pewno\u015bci siebie, aby mog\u0142o rozwija\u0107 umiej\u0119tno\u015bci spo\u0142eczne.<br \/>\nNie\u015bmia\u0142o\u015b\u0107 u dziecka wcale nie musi sprawia\u0107 powa\u017cnych problem\u00f3w wychowawczych, jednak bez odpowiedniego wsparcia rodzic\u00f3w, nie\u015bmia\u0142e dziecko mo\u017ce mie\u0107 p\u00f3\u017aniej problemy z prawid\u0142owym rozwojem spo\u0142eczno-emocjonalnym.  Dowiedz si\u0119 jak przezwyci\u0119\u017cy\u0107 nie\u015bmia\u0142o\u015b\u0107 u dziecka. Sprawd\u017a porady specjalist\u00f3w i innych rodzic\u00f3w, kt\u00f3re wska\u017c\u0105 Tobie jak radzi\u0107 sobie z nie\u015bmia\u0142o\u015bci\u0105 u pociechy.<\/p>\n","protected":false},"author":16,"featured_media":14610,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"footnotes":""},"categories":[69],"tags":[],"class_list":["post-1440","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-wychowanie-dziecka"],"acf":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.3 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Jak pom\u00f3c nie\u015bmia\u0142emu dziecku?<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Dowiedz si\u0119, jak pom\u00f3c nie\u015bmia\u0142emu dziecku w przezwyci\u0119\u017ceniu l\u0119ku spo\u0142ecznego i budowaniu pewno\u015bci siebie, aby mog\u0142o rozwija\u0107 umiej\u0119tno\u015bci spo\u0142eczne.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.novakidschool.com\/pl\/blog\/niesmialosc-u-dziecka-jak-sobie-z-nia-poradzic\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Jak pom\u00f3c nie\u015bmia\u0142emu dziecku?\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Dowiedz si\u0119, jak pom\u00f3c nie\u015bmia\u0142emu dziecku w przezwyci\u0119\u017ceniu l\u0119ku spo\u0142ecznego i budowaniu pewno\u015bci siebie, aby mog\u0142o rozwija\u0107 umiej\u0119tno\u015bci spo\u0142eczne.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.novakidschool.com\/pl\/blog\/niesmialosc-u-dziecka-jak-sobie-z-nia-poradzic\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Novakid\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2025-03-14T19:04:33+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2025-03-18T11:58:29+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.novakidschool.com\/pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/1024\u0445613_How-to-help-a-shy-child-to-make-friends-at-school_.png\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1024\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"613\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/png\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Dominika Morka\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Dominika Morka\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"1 minuta\" \/>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Jak pom\u00f3c nie\u015bmia\u0142emu dziecku?","description":"Dowiedz si\u0119, jak pom\u00f3c nie\u015bmia\u0142emu dziecku w przezwyci\u0119\u017ceniu l\u0119ku spo\u0142ecznego i budowaniu pewno\u015bci siebie, aby mog\u0142o rozwija\u0107 umiej\u0119tno\u015bci spo\u0142eczne.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.novakidschool.com\/pl\/blog\/niesmialosc-u-dziecka-jak-sobie-z-nia-poradzic\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Jak pom\u00f3c nie\u015bmia\u0142emu dziecku?","og_description":"Dowiedz si\u0119, jak pom\u00f3c nie\u015bmia\u0142emu dziecku w przezwyci\u0119\u017ceniu l\u0119ku spo\u0142ecznego i budowaniu pewno\u015bci siebie, aby mog\u0142o rozwija\u0107 umiej\u0119tno\u015bci spo\u0142eczne.","og_url":"https:\/\/www.novakidschool.com\/pl\/blog\/niesmialosc-u-dziecka-jak-sobie-z-nia-poradzic\/","og_site_name":"Novakid","article_published_time":"2025-03-14T19:04:33+00:00","article_modified_time":"2025-03-18T11:58:29+00:00","og_image":[{"width":1024,"height":613,"url":"https:\/\/www.novakidschool.com\/pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/1024\u0445613_How-to-help-a-shy-child-to-make-friends-at-school_.png","type":"image\/png"}],"author":"Dominika Morka","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":"Dominika Morka","Szacowany czas czytania":"1 minuta"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/www.novakidschool.com\/pl\/blog\/niesmialosc-u-dziecka-jak-sobie-z-nia-poradzic\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.novakidschool.com\/pl\/blog\/niesmialosc-u-dziecka-jak-sobie-z-nia-poradzic\/"},"author":{"name":"Dominika Morka","@id":"https:\/\/www.novakidschool.com\/pl\/blog\/#\/schema\/person\/f5d0d3ba3a048ac5e212f82fb214029a"},"headline":"Jak pom\u00f3c nie\u015bmia\u0142emu dziecku?","datePublished":"2025-03-14T19:04:33+00:00","dateModified":"2025-03-18T11:58:29+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/www.novakidschool.com\/pl\/blog\/niesmialosc-u-dziecka-jak-sobie-z-nia-poradzic\/"},"wordCount":7,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/www.novakidschool.com\/pl\/blog\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/www.novakidschool.com\/pl\/blog\/niesmialosc-u-dziecka-jak-sobie-z-nia-poradzic\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.novakidschool.com\/pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/1024\u0445613_How-to-help-a-shy-child-to-make-friends-at-school_.png","articleSection":["Wychowanie dziecka"],"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/www.novakidschool.com\/pl\/blog\/niesmialosc-u-dziecka-jak-sobie-z-nia-poradzic\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.novakidschool.com\/pl\/blog\/niesmialosc-u-dziecka-jak-sobie-z-nia-poradzic\/","url":"https:\/\/www.novakidschool.com\/pl\/blog\/niesmialosc-u-dziecka-jak-sobie-z-nia-poradzic\/","name":"Jak pom\u00f3c nie\u015bmia\u0142emu dziecku?","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.novakidschool.com\/pl\/blog\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.novakidschool.com\/pl\/blog\/niesmialosc-u-dziecka-jak-sobie-z-nia-poradzic\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.novakidschool.com\/pl\/blog\/niesmialosc-u-dziecka-jak-sobie-z-nia-poradzic\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.novakidschool.com\/pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/1024\u0445613_How-to-help-a-shy-child-to-make-friends-at-school_.png","datePublished":"2025-03-14T19:04:33+00:00","dateModified":"2025-03-18T11:58:29+00:00","description":"Dowiedz si\u0119, jak pom\u00f3c nie\u015bmia\u0142emu dziecku w przezwyci\u0119\u017ceniu l\u0119ku spo\u0142ecznego i budowaniu pewno\u015bci siebie, aby mog\u0142o rozwija\u0107 umiej\u0119tno\u015bci spo\u0142eczne.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.novakidschool.com\/pl\/blog\/niesmialosc-u-dziecka-jak-sobie-z-nia-poradzic\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.novakidschool.com\/pl\/blog\/niesmialosc-u-dziecka-jak-sobie-z-nia-poradzic\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/www.novakidschool.com\/pl\/blog\/niesmialosc-u-dziecka-jak-sobie-z-nia-poradzic\/#primaryimage","url":"https:\/\/www.novakidschool.com\/pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/1024\u0445613_How-to-help-a-shy-child-to-make-friends-at-school_.png","contentUrl":"https:\/\/www.novakidschool.com\/pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/1024\u0445613_How-to-help-a-shy-child-to-make-friends-at-school_.png","width":1024,"height":613},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.novakidschool.com\/pl\/blog\/niesmialosc-u-dziecka-jak-sobie-z-nia-poradzic\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/www.novakid.pl\/blog\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Jak pom\u00f3c nie\u015bmia\u0142emu dziecku?"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.novakidschool.com\/pl\/blog\/#website","url":"https:\/\/www.novakidschool.com\/pl\/blog\/","name":"Novakid","description":"Novakid blog","publisher":{"@id":"https:\/\/www.novakidschool.com\/pl\/blog\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.novakidschool.com\/pl\/blog\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/www.novakidschool.com\/pl\/blog\/#organization","name":"Novakid","url":"https:\/\/www.novakidschool.com\/pl\/blog\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/www.novakidschool.com\/pl\/blog\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/www.novakidschool.com\/pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/logo-novakid.svg","contentUrl":"https:\/\/www.novakidschool.com\/pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/logo-novakid.svg","width":268,"height":71,"caption":"Novakid"},"image":{"@id":"https:\/\/www.novakidschool.com\/pl\/blog\/#\/schema\/logo\/image\/"}},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/www.novakidschool.com\/pl\/blog\/#\/schema\/person\/f5d0d3ba3a048ac5e212f82fb214029a","name":"Dominika Morka","sameAs":["https:\/\/www.linkedin.com\/in\/dominikamorka\/"],"url":"https:\/\/www.novakidschool.com\/pl\/blog\/authors\/dominika_morka\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.novakidschool.com\/pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1440","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.novakidschool.com\/pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.novakidschool.com\/pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.novakidschool.com\/pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/16"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.novakidschool.com\/pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1440"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/www.novakidschool.com\/pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1440\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":14611,"href":"https:\/\/www.novakidschool.com\/pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1440\/revisions\/14611"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.novakidschool.com\/pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/14610"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.novakidschool.com\/pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1440"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.novakidschool.com\/pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1440"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.novakidschool.com\/pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1440"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}